Onhandige vrouwen hoeven niet meer te wachten op hun vriend, buurman of zwager om een plankje op te hangen, een lamp aan te sluiten of de computer te repareren. Femtech ^[1] organiseert klusworkshops speciaal voor vrouwen.

Kim en Claire (r) houden het eindresultaat omhoog: een plankje gemonteerd op een blok celbeton.

Amsterdam, 28 jan – Het oude schoolgebouw in de Staatsliedenbuurt doet koud aan. De houten vloer is bedekt met verfspatten en tegen de afgebladderde muren staat een tafel vol boormachines, planken en betonblokken. Straks begint hier de workshop ‘Ophangen en bevestigen’. “Vandaag leren de vrouwen een plankje ophangen”, zegt Francisca van Hoefen (54), oprichtster van Femtech. “In huis zijn er altijd klusjes, maar veel vrouwen hebben niet de know-how en er is niet altijd iemand in de buurt om te helpen.”

Van Hoefen studeerde aan de Rietveld Academie in Amsterdam, maar leerde pas klussen als beeldend kunstenaar en kraker. “Met de eigenaar van het pand had je meestal een gentlemen’s agreement. Je mocht er werken en wonen, maar dan moest je zelf onderhoud verrichten. Gaandeweg leer je het dan wel.” Met Femtech wil Van Hoefen haar kennis doorgeven. Vorig jaar begon ze met de workshops.

“Vrouwen willen wel dingen weten over klusjes in huis, maar het wordt vaak onduidelijk uitgelegd. In deze workshop kunnen vrouwen op een laagdrempelige manier leren klussen. Zo zijn ze niet meer van anderen afhankelijk.” Van Hoefen ziet zichzelf niet als een emancipator. “Ik vind niet dat alle vrouwen moeten kunnen klussen, maar als ze het willen, moet er wel een prettige plek voor zijn.”

Jong en oud

Femtech organiseert verschillende workshops, zoals ‘Hardware crash’ waarin vrouwen computeronderdelen leren herkennen en vervangen. “In mei begint de workshop ‘sanitair’”, vertelt Van Hoefen. “Daarin leer je een kraan vervangen, de waterleiding aansluiten en koperen waterleidingen solderen.”

Cursisten Meggy (53), Joke (56) en Tineke (54) komen binnen en stellen zich voor. Ze hebben alle drie 45 euro betaald voor deze middag. “Er komen gemiddeld vijf a zes personen per workshop”, vertelt Van Hoefen. “Het zijn jonge vrouwen die balen dat ze het zelf niet kunnen, 30’ers met een nieuw huis, oudere gescheiden vrouwen of vrouwen die hun partner of ouders hebben verloren.”

De zusjes Kim (21) en Claire (23) kregen de workshop cadeau voor Sinterklaas. Ze wonen inmiddels op zichzelf en daarom vond hun moeder de workshop wel een goed idee. “Ik heb nog nooit een boormachine gebruikt. Ik houd altijd de stofzuiger vast”, vertelt Kim tijdens een voorstelrondje. “We bellen altijd onze vader of oom”, vult Claire aan. “Maar dat vind ik zielig voor ze. Zij zijn ook druk.”

Perfectionistische vrouwen en grappende mannen

Dat veel vrouwen klussen moeilijk vinden ligt deels aan henzelf, zegt Van Hoefen. “Vrouwen zijn heel perfectionistisch. Ze zetten niet zomaar een boor tegen de muur om een schilderij op te hangen. Het moet in een keer goed zijn. Mannen zijn daarentegen meer van trial-and-error. Als een vrouw vindt dat het schilderij scheef hangt, zegt de man vaak: ‘Hij hangt toch?’. Mannen zijn gewoon makkelijker wat dat betreft.”

Mannen zijn volgens Van Hoefen ook veel competitiever dan vrouwen. “Daarom geef ik geen gemengde workshops. In het bijzijn van mannen vertellen vrouwen niet ongegeneerd over hun klusproblemen. Ik merk dat vrouwen zich minder prettig voelen, omdat mannen vaak flauwe grapjes maken en niet serieus omgaan met vragen. Daarom zijn ook alle docenten vrouw.”

Boortjes, pluggen en boormachines

Docente Dory van Noort (57) is inmiddels aangeschoven. Ze werkt – net als alle andere cursusbegeleiders van Femtech– op freelancebasis en is decorbouwer van beroep. In twee uur tijd vertelt Van Noort alles wat er te weten valt over boortjes, pluggen, muren en boormachines. Na een langzame start met veel vragen komen de cursisten op gang. “Ik heb geen universeel boortje nummer 8 in mijn bakje”, zegt Claire gedecideerd. Van Noort neemt een kijkje. “Je hebt gelijk. Heel goed.”

“Hebben jullie allemaal haarelastiekjes?”, vraagt Van Hoefen als iedereen halverwege de cursus een boor oppakt. “Als je boort moet je altijd oppassen dat je haar niet in de motor komt. Let ook op kettinkjes, sjaaltjes en wapperende mouwen.” Intussen legt Van Noort grote houtblokken op tafel. “Probeer maar”, zegt ze. “En onthoud: als het boortje naar links draait gaat hij eruit, naar rechts erin. Lefty loosy, righty tighty.”

Dan beginnen de boren te draaien. Het oogt allemaal een beetje onwennig en sommigen schrikken van de kracht van de boormachine. “Jij bent de baas over de machine”, roept Van Hoefen boven de herrie uit. “Vergeet dat niet!”

^[2]

Stadsdeel Amsterdam-Noord wil met de subsidieregeling ‘Meedoen in Noord’ bijdragen aan de sociale samenhang en leefbaarheid van de buurt. Welzijnsorganisatie Solid ondersteunt bewoners in het aanvragen van de subsidie en de uitvoering van de projecten. Gisteravond verzorgde zij de workshop ‘subsidie aanvragen’.

Amsterdam – In een vergaderzaaltje in Nieuwendam geeft Abdel Elamri van welzijnsorganisatie Solid ^[3] uitleg over de subsidieregeling ‘Meedoen in Noord’. “Zomaar een buurtborrel voor de gezelligheid kan niet”, vertelt hij een van de aanwezigen. Maar als je het omschrijft als een activiteit ter bevordering van contacten tussen verschillende groepen buurtbewoners kan het wel.

Terwijl bevroren vingers worden verwarmd aan plastic bekertjes met koffie of thee, wordt er gesproken over kookcursussen en speeltuinen. Vijf mensen uit verschillende wijken in Amsterdam-Noord zitten rond een tafel over hun ideeën voor verbetering van de buurt te praten. Het is rustig, want de deadline voor projectvoorstellen is pas op 15 maart.

Mohammed Faiq vertelt over zijn ervaringen als buurtvader. De vier anderen hebben nog weinig ervaring met vrijwilligerswerk voor de wijk. Twee jonge vrouwen en twee mannen van middelbare leeftijd discussiëren over hoe ze “iets leuks kunnen doen voor buurt”;  ze praten over hun plannen, en dromen hardop over de subsidiebijdrage.

‘Meedoen in Noord ^[4]’ is onderdeel van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Stadsdeel Amsterdam Noord wil met de subsidieregeling meer mensen betrekken bij het creëren van “een prettige en veilige omgeving.”

Welzijnsorganisatie Solid wordt gefinancierd door het stadsdeel.  Solid heeft de taak om sociale structuren te versterken en individuele bewoners en bewonersgroepen te ondersteunen.  Solid moet al haar activiteiten aan het stadsdeel verantwoorden.

Solid organiseert de workshop ‘subsidie aanvragen’ om buurtbewoners te helpen met het realiseren van hun plannen. Sinds 1 januari 2009 heeft het stadsdeel nieuwe regels en criteria ^[5] voor de besteding van fondsen voor sociale cohesie en de leefbaarheid van de wijk. “Vroeger kreeg een organisatie subsidie, de buurtbeheergroepen bijvoorbeeld. Nu is er alleen subsidie voor activiteiten.”

Hanneke van der Aalst, ook werkzaam bij Solid, legt uit dat deze nieuwe regels voor problemen zorgen.  Zo was er een buurtgroep die een bloemstuk wilde kopen voor de begrafenis van een overleden vrijwilliger. “Maar volgens de nieuwe regels kan dit niet, want een bloemstuk is geen activiteit.”

Tijdens de bijeenkomst wordt duidelijk dat met een beetje creativiteit de striktheid van de nieuwe regelgeving te omzeilen is. Een nieuwe speeltuin is bijvoorbeeld geen activiteit, maar de speelmiddagen die worden georganiseerd, zijn dat wel. Voor de sport- en spelactiviteit moet de speeltuin wel eerst gebouwd worden. “Activiteit is een breed begrip” besluiten de aanwezigen.

Ze hebben zich goed voorbereid en zijn vol vertrouwen dat hun plannen aan de criteria voldoen. Van der Aalst noemt ze “de elitebewoners van Noord.” Meestal komen er laag opgeleide mensen op de training af, die meer moeite hebben met het invullen van het formulier.

Aandikken
“Om de kans op goedkeuring van je voorstel te vergroten, moet je sociale cohesie áltijd als argument gebruiken”, vertelt Van der Aalst. “Je mag dat best een beetje aandikken.” Collega Elamri is het met haar eens en drukt de aanwezigen op het hart om zo veel mogelijk met termen als ‘sociaal isolement’ en ‘participatie’ te strooien. Een buurtbarbecue met allochtone vrouwen kan waarschijnlijk wel op subsidie rekenen. Ook een schoonmaakactie door hangjongeren maakt goede kans.

Van der Aalst legt uit dat het stadsdeel op zoek is naar verfrissende geluiden. “Dat mag best oude wijn in nieuwe zakken zijn”, zegt ze. “Als het maar goede wijn is” grapt een van de aanwezige buurtbewoners. Ze grijpen daarom terug naar bekende buurtactiviteiten. Zoals de twee jonge vrouwen uit Tuindorp Oostzaan. Zij wonen in een nieuwbouwwijk die is neergezet binnen een bestaande wijk. Om aansluiting te vinden bij de ‘oorspronkelijke bewoners’ willen ze een buurtfeest organiseren, met een djembé workshop voor de kinderen.

Dat de subsidieregeling soms onlogisch is, realiseert Van der Aalst zich. “Elke keer als ik deze training geef, loop ik tegen nieuwe knelpunten aan” zegt ze. Zo is vaak onduidelijk of een idee bij ‘Meedoen in Noord’ hoort of dat het beter past in de wijkaanpak voor Vogelaarwijken. Vier ‘probleemwijken’ in Noord krijgen extra geld om er ‘prachtwijken’ van te maken. Voor beide subsidiepotjes gebruikt het stadsdeel hetzelfde formulier. Van der Aalst vindt het vooral jammer dat de nieuwe regeling gericht is op korte termijn activiteiten, terwijl steviger beleid volgens haar noodzakelijk is.

Wat onder ‘meedoen’ valt is bovendien niet voor iedereen even duidelijk. De penningmeester van de buurtcommissie in Disteldorp wil subsidie aanvragen voor het bouwen van aanlegsteigers aan de kade. Op het oog heeft dit weinig te maken met sociale samenhang. “Je kunt dit altijd proberen zolang je er maar bij vertelt dat het gaat om het verbeteren van de leefbaarheid.” aldus Elamri. “Nee heb je, ja kan je krijgen.”