Image by: Kristel van Teeffelen

In stadsdeel Oud-Zuid hangen sinds twee weken borden met daarop: gebied beveiligd met DNA-spray. Wat betekent dat?

Amterdam –Een DNA-spray-installatie hangt in winkels bij de deur of boven een kluis. Als er een overval plaatsvindt, sproeit de installatie een voor het oog onzichtbare nevel over de overvaller heen. Het is alleen met een UV-lamp te zien en bevat een code die voor elke winkel uniek is. Zo kan de DNA-spray die op een verdachte gevonden wordt, door een database gekoppeld worden aan een winkel – en daarmee aan een overval. De DNA-spray in de winkels in Oud-Zuid is een maatregel van het stadsdeel, de gemeente Amsterdam, de politie en de ondernemingsvereniging voor midden- en kleinbedrijf (MKB) Amsterdam, met de bedoeling om het aantal winkelovervallen terug te dringen.

De oranje waarschuwingsborden met daarop ‘gebied beveiligd met DNA-spray’, hangen in tien winkelgebieden in Oud-Zuid: de Ceintuurbaan, de Van Woustraat, de Ferdinand Bolstraat, de Albert Cuyp, het Olympiaplein, de Amstelveenseweg, het Hoofddorpplein, de Zeilstraat, de PC Hooftstraat, de Beethovenstraat en de Cornelis Schuytstraat. “In die gebieden hebben een aantal winkels een spray-installatie,” zegt Chris van der Kroon, woordvoerder van stadsdeel Oud-Zuid. “Hoeveel en welke winkels dat precies zijn, houden we geheim. De borden moeten overvallers vooral afschrikken en daarmee een preventieve werking hebben.”

Ook de politie gelooft in de preventieve werking van het project met DNA-spray. “Als je als overvaller weet dat het mogelijk is dat je besproeid wordt, voer je de overval misschien niet uit,” aldus een woordvoerder.

De preventieve werking van de spray heeft zich in Rotterdam al bewezen. Daar wordt sinds begin 2009 gebruik gemaakt van spray-installaties in winkels. “Op de locaties waar de DNA-spray in gebruik is, zijn geen overvallen meer gepleegd,” zegt een woordvoerder van politie Rotterdam-Rijnmond. “Dit terwijl dat eerder wel gebeurde in die gebieden.” Wel benadrukt hij dat de DNA-spray onderdeel is van een groter aantal maatregelen. “Er hangen in de winkelgebieden ook camera’s boven straten en bij winkels, en veel ondernemers hebben een overvalknop.

Als een overval wel plaatsvindt, kan de DNA-spray helpen bij het opsporen van de dader. “Vlak na een overval houden wij vaak mensen aan op basis van het signalement,” aldus de woordvoerder van de politie Amsterdam-Amstelland. “Als we nu weten dat er gesprayd is, kunnen we meteen een UV-lamp op de verdachte richten en dan weten we of hij iets met de overval te maken heeft.” De spray blijft volgens de politie zeker een week zichtbaar. “Het is er niet helemaal af te wassen, omdat het ook in de poriën en plooien van de huid gaat zitten.”

Oud-Zuid is het eerste stadsdeel waar DNA-spray gebruikt wordt. Over een half jaar wordt bekeken of het de gewenste uitwerking heeft en het ook in de rest van de stad in gebruik wordt genomen. Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam laat weten dat dan pas bekend wordt wat de kosten van het project zijn. “De proef wordt nu geheel betaald door het stadsdeel en de gemeente. Na het project is het de bedoeling dat de ondernemers zelf in de DNA-spray gaan investeren,” aldus de woordvoerder.

Maar wanneer is het project succesvol? Dat is volgens Van der Kroon ingewikkeld te bepalen. “Alleen maar kijken naar het aantal overvallen is niet genoeg, want dat heeft met meer factoren te maken. Als de economische crisis doorzet, kan dat bijvoorbeeld tot meer overvallen leiden.” Van der Kroon geeft wel aan dat het voor het stadsdeel vooral belangrijk is dat ondernemers zich veiliger voelen en tevreden zijn. Op de vraag of het gebruik van DNA-spray in bepaalde gebeiden kan leiden tot een toename van overvallen in omliggende wijken, kan een woordvoerder van het Centrum Criminaliteitspreventie Veiligheid ^[1]nog geen antwoord geven. “Voordat ik daar uitspraken over doe, moeten eerst alle gegevens bekend zijn.”

Of de ondernemers in Oud-Zuid tot nu toe tevreden zijn, kan Jaap Groven van de belangenvereniging van de winkeliers in de Beethovenstraat nog niet zeggen. “Het project is pas twee weken geleden van start gegaan.” Wel zijn de winkeliers volgens hem blij met ieder initiatief en elke uitvinding om overvallen tegen te gaan. “De spray is geïnstalleerd bij winkels die eerder problemen hebben gehad en ik denk dat die winkeliers zich daardoor prettiger zullen voelen.”

De één wacht smachtend op een elfstedentocht, de ander vervloekt de winter en  droomt van tropische oorden. Een serie columns over de winter.

Nieuwjaarsdag wordt in het algemeen beschouwd als een feestdag. Toch maakt het eerste ontwaken in het nieuwe jaar mij nooit bijzonder vrolijk. Dat komt doordat er, hoewel er een nieuw jaar begonnen is, vooral veel dingen zijn afgelopen. Dat begint al bij de aanblik van de woonkamer: het feestje van vannacht is afgelopen. Half afgespeelde spelletjes, lege wijnglazen en een schrale lucht van sigaretten en bier maken dat pijnlijk duidelijk.

Maar ook de hele feestmaand is voorbij. De kerstboom staat er nog, maar hij hoort er eigenlijk niet meer. Er liggen meer naalden onder de boom dan er aan zitten en in de loop van de festiviteiten is het arme geval vervaarlijk scheef gezakt. Zo’n kerstboom wekt mijn medelijden. Het maakt me melancholiek, maar ook daadkrachtig.

Weg ermee, is namelijk mijn eerste gedachte. In mijn huis is na 2 januari vaak geen spoortje van kerstmis meer te bekennen. De boom is weg, de krans van de deur, de naalden opgezogen en de kaartjes, hup, in de papierbak gekieperd.

Nadat ik ook dit jaar ruim voor Driekoningen korte metten had gemaakt met Kerstmis, verheugde ik mij in de eerste week van januari op de frisse aanblik van de stad. Het nieuwe jaar was begonnen, weg met de Kerstmannen, kerstliedjes, en de flikkerende lampjes (sinds wanneer is blauw de kleur van kerst?). Maar in de eerste straten die ik doorkruiste bleek al dat ik mijn opruimwoede niet deelde met mijn stadgenoten. Alle straten hingen nog vol versiering en ’s avonds gingen al die vrolijke blauwe lampjes ook gewoon nog aan.

Nu, drie weken later, hebben de winkeliers in Amsterdam er nog steeds geen genoeg van. In de Haarlemmerstraat hangt nog volop verlichting. In een etalage staat zelfs nog een bordkartonnen kerstboom. De Amsterdamse ondernemers zijn kennelijk niet bang voor het ongeluk ^[3] dat hen voorspeld wordt als ze te lang wachten met het opruimen van de kerstboel.

Ik raak hierdoor vertwijfeld. Net het hele huis aan kant, hangt al die rommel nog boven de straat. Net afscheid genomen van die warme kerstgevoelens, moeten fel verlichte plastic dennentakken je eraan herinneren dat het volgende AVRO musical kerstgala nog een jaar van ons verwijderd is.

Volgens Nel de Jager, die als voorzitter van de ondernemersvereniging Haarlemmerbuurt verantwoordelijk is voor de versiering in deze wijk, bedoelen de winkeliers het goed. “Januari is nog zo’n donkere maand, mensen zijn een beetje somber. Winkeliers vinden die verlichting dan extra feestelijk.” Bovendien zijn er praktische bezwaren tegen een te radicaal reinheidsideaal. “Anders hangt het er ook maar zo kort, in verhouding tot de moeite die het kost om het op te hangen en weg te halen. Door de vorst en de sneeuw was het ook extra moeilijk om de versiering op te ruimen.” Maar De Jager is het met me eens dat het soms wel iets minder kan. “Als het aan de winkeliers ligt hangt de versiering er het hele jaar. Dit jaar waren veel winkelstraten vroeg met ophangen, wij waren de laatsten. Dat werd me niet in dank afgenomen. Maar het moet niet elk jaar gekker worden. Anders kun je de verlichting wel in augustus ophangen en in april pas weer weghalen.”

Van dat schrikbeeld moet ik even bijkomen. Om al vanaf de nazomer gevoed te worden in mijn hunkering naar die warme decemberdagen, ik moet er niet aan denken. En dan tot in het vroege voorjaar geconfronteerd worden met dat wat er nog maandenlang niet zal zijn; volgens mij zou ik een verhuizing moeten overwegen. Wat dat betreft kan ik alleen maar hopen dat de Nel de Jagers de boel blijven bestieren hier in Amsterdam. Zij verzekert me: “Eind januari is alle verlichting verdwenen.”

^[4]