Dit dagboek is van “Zwemmen in Geuzenveld-Slotermeer”

Woensdag 10 februari

Vandaag ben ik ^[2]uitgekomen. Vijftig minuten later stond ik al op de site van Het Parool ^[3]. In zwaar verkorte versie dan. Mijn 112 pagina´s – waarvan 21 pagina’s bijlage – zijn teruggebracht tot een bericht van155 woorden. Daar treur ik niet over. Dat leest tenminste iemand.

De eerste alinea van het bericht vat mijn inhoud kernachtig samen: ‘Inwoners van Geuzenveld-Slotermeer dragen elf euro per jaar bij aan het Sloterparkbad, omdat, tegen de afspraken in, het exploitatietekort in 2008 is gestegen tot 700.000 euro. De landelijke norm om bij te dragen is vier tot vijf euro per inwoner.’

Een andere samenvatting had kunnen zijn: Stadsdeel Slotervaart kan niet controleren of de miljoenen euro’s aan subsidie voor het runnen van het Sloterparkbad van de afgelopen jaren goed terecht zijn gekomen.

Donderdag 11 februari

De kater van de day after. Ik had zo toegeleefd naar de dag van publicatie. Een drukke periode, met veel stress. Zelf was ik prima volgens planning afgerond. Op 15 januari werd ik voorgelegd aan het bestuur van het Stadsdeel en van Optissport BV, de exploitant van het Sloterparkbad. Een week kregen zij de tijd om te reageren, maar ze waren te laat. Op de valreep kwam nog de reactie ^[4] van Optissport. Ik was al ingebonden. Halsoverkop moest de reactie apart er nog aan worden toegevoegd. Een lelijk gezicht. De reactie van het stadsdeel kwam op 8 februari. Die moet nog worden gepubliceerd.

En dan ineens de rust. Het korte Paroolbericht is niet gevolgd door een groter achtergrondstuk in de papieren krant. Op internet staat er nergens iets over mij. Zelfs op de site van het stadsdeel en de gemeente ben ik niet terug te vinden. Verdrongen door een bericht over de eerste elektrische veewagen in Amsterdam.

Vrijdag 12 februari

Nog steeds rustig. Dat geeft me tijd wat meer over mijzelf te vertellen. Als het over mij gaat, gaat het al snel over inhoud. En inhoudelijk ben ik best interessant, als ik dat zelf mag zeggen:

Toen het Sloterparkbad in 2001 openging, dacht het stadsdeel dat het zonder gemeentelijke subsidie geëploiteerd zou worden. Maar de eerste twee jaar liep het bad een exploitatietekort van 2,9 miljoen op. In 2003 sprong het stadsdeel bij en vulde het gat met 2 miljoen. Het doel was elk jaar de exploitatiebijdrage van de gemeente te verminderen. Maar in plaats van minder, is het tussen 2006 en 2008 juist meer geworden. Het Sloterparkbad krijgt nu zo’n zeven ton subsidie voor het uitbaten van het zwembad, naast bijna een miljoen voor het beheer. Doordat de uitbater in haar administratie geen onderscheid maakt tussen commerciële en maatschappelijke activiteiten van het zwembad, kan het stadsdeel niet controleren of het subsidiebedrag juist wordt besteed. Ik beveel dan ook een duidelijkere administratie aan.

Zondag 14 februari

Vandaag verscheen ik op de website Holland Swimming Nieuws ^[5].  Zij besloten te beginnen met een positieve conclusie: “Exploitant Optisport voert het beheer van het Sloterparkbad in Amsterdam redelijk doelmatig uit.” Pas halverwege het bericht, dat wil zeggen in de derde zin, kwam het financiële tekort ter sprake. Mijn weg naar bekendheid, met de 180 volgers die Holland Swimming op Twitter.com heeft.

Maandag 15 februari

Ik had geprobeerd niet te veel te verwachten. Me zelfs voor te bereiden op het lot van zovele rapporten: de la. Maar gaandeweg dat ik geschreven werd, begon ik me toch op te winden. Ik ben er toch niet voor niets? Mensen moeten mij lezen! Bestuurders, zodat ze hun beleid beteren en lering trekken. Burgers, zodat ze verontwaardigd vragen of hun belastinggeldwel goed wordt besteed. Dat is mijn bestemming.

Gelukkig lijk ik van de la gered te worden. Het stadsdeelbestuur schreef in hun reactie van mij gebruik te maken “om de relatie met de exploitant zo optimaal mogelijk vorm te geven.”  Ze onderschrijven mijn aanbevelingen. De werkgroep die nu bezig is een nieuwe overeenkomst te ontwerpen voor de uitbating van het zwembad zal mij niet vergeten.

Dinsdag 16 februari

Soms word ik wat ongeduldig. Gaat de gemeenteraad nog over mij discussiëren? Komt er een vervolgonderzoek, of de aanbevelingen wel zijn uitgevoerd? Maar of en wanneer dat gaat gebeuren, is nog niet duidelijk.

Wie weet, is mij wel eenzelfde lot beschoren als mijn legendarische voorganger: het rapport “Subsidieverstrekking Zuidoost” uit 2007. Dat rapport heeft heel wat losgeschud. Nu, drie jaar later, is het subsidiebeleid in Zuidoost grondig veranderd.

Van zo’n toekomst kan een rapport als ik slechts dromen.

^[6]

^[7]

Image by aranarth via Flickr

Amsterdam –De stadsdelen Geuzenveld-Slotermeer en De Baarsjes zullen pas na de fusie van de stadsdelen in mei werken met een computerprogramma waarin alle subsidies worden ingevoerd en gevolgd. De Amsterdamse Rekenkamer beval de invoering van zo’n subsidievolgsysteem al aan in februari 2006, in het rapport ^[8] Subsidiëring Welzijnsinstellingen.

Vorig jaar constateerde de gemeentelijke accountantsdienst (ACAM) dat in de stadsdelen Geuzenveld-Slotermeer en De Baarsjes zo’n systeem nog steeds niet was ingevoerd. Hierdoor ontbrak volgens de dienst een duidelijk overzicht van de subsidies die de stadsdelen verstrekken. In een subsidievolgsysteem wordt bijgehouden wie er subsidie aanvraagt en hoe die aanvraag verloopt, ook als er subsidie wordt toegewezen. Het systeem geeft een melding als er iets fout gaat, bijvoorbeeld als de datum verstrijkt waarop het stadsdeel moet reageren op de aanvraag, of als gegevens niet compleet zijn. Een subsidievolgsysteem kost een stadsdeel tot ongeveer 50.000 euro.

Volgens stadsdeelwethouder Coos Hoebe van De Baarsjes wordt in zijn stadsdeel al wel een paar jaar gewerkt met een digitaal systeem, maar dat is geen officieel subsidievolgsysteem. De ACAM kreeg hierdoor over het jaar 2008 geen ‘totaalinzicht’ over de subsidies. Hij weet niet precies waarom de aanbeveling van de Rekenkamer niet eerder is opgevolgd. “In het rapport van de Rekenkamer stonden heel veel aanbevelingen, en aan de meeste dingen hebben we hard gewerkt. We maken nu bijvoorbeeld heldere contractafspraken als er subsidie wordt verstrekt. We hadden dit systeem ook eerder moeten invoeren, maar nu profiteren we er eigenlijk van dat we dat nog niet hadden gedaan. Nu kunnen we het met alle vier de stadsdelen in één keer goed regelen. Er is een systeem gekozen en we zijn al met zijn vieren bezig om de gegevens over te dragen.” Vanaf mei 2010 vormt stadsdeel De Baarsjes met de stadsdelen Oud-West, Bos en Lommer en Westerpark stadsdeel West.

Geuzenveld-Slotermeer fuseert met Osdorp en Slotervaart tot stadsdeel Nieuw-West. “Half mei zullen wij dan ook werken met een geautomatiseerd systeem. Tot die tijd werken we met een subsidieteam. Zij voeren wekelijks overleg en houden elkaar zo op de hoogte”, aldus een woordvoerder. Toch was dit volgens de ACAM niet overzichtelijk genoeg. “We hebben een paar jaar geleden ook al wel een offerte aangevraagd voor het computerprogramma, maar toen werd al vrij snel duidelijk dat we zouden fuseren. Daarom  hebben we de aanschaf uitgesteld. Slotervaart neemt hierin nu het voortouw.”

Fred Coesel, subsidiecoördinator van Slotervaart, bevestigt dit. “Het is beter om dit straks in één keer voor het hele nieuwe stadsdeel te regelen. Anders koopt iedereen nu een eigen systeem en moeten we dat straks samenvoegen.”   In Slotervaart wordt al met het subsidievolgsysteem gewerkt en de ervaringen zijn positief. “Het is erg overzichtelijk, met één druk op de knop weet je welke subsidies zijn verstrekt en hoeveel geld er nog beschikbaar is. Het programma zorgt ook voor standaardisatie, alle subsidies van dezelfde soort worden op dezelfde manier afgehandeld.” Volgens Coesel kan het systeem van Slotervaart gemakkelijk worden uitgebreid na de fusie.

^[9]

Voor een paar duizend euro fiks je zo een sociale huurwoning in Amsterdam. Geen instantie die daar op toeziet. Het zijn “boevenpraktijken”, maar pandjesbazen kunnen doen wat ze willen want de woningnood is hoog. “Het was betalen of terug naar mijn ouders.”

AMSTERDAM - Peter stond elf jaar ingeschreven op WoningNet, hij reageerde actief, maar zonder succes. Niet dat hij veeleisend was: hij zocht naar een fatsoenlijke twee kamerwoning in de Baarsjes, Bos en Lommer of Westerpark. Hij mocht welgeteld twee keer kijken, maar de huizen gingen aan zijn neus voorbij.

Peter hoefde daarom niet lang na te denken, toen hij twee jaar geleden via via hoorde dat iemand hem wel aan een sociale huurwoning van een makelaar kon helpen [zie kader 1]. Het zou Peter vierduizend euro ‘sleutelgeld’ kosten, maar dan had hij wel een woning van zeventig vierkante meter voor 450 euro per maand.

De wachttijd voor een sociale huurwoning is de laatste decennia flink opgelopen. Het aantal Amsterdammers groeit, de huishoudens worden kleiner en de doorstroming naar koopwoningen stagneert door stijgende prijzen. Voor een tweekamerwoning is de wachttijd nu gemiddeld twaalf jaar bij WoningNet, de organisatie die voor een groot aantal woningbouwcorporaties woningen toewijst. Zelfs als je bereidt bent buiten de ring te wonen, in Slotervaart of Osdorp bijvoorbeeld, dan wacht je alsnog negen tot zestien jaar.

Sociale huurwoningen in Amsterdam

In Amsterdam wordt 75 procent van de sociale huurwoningen aangeboden via de wachtlijst van woningnet. De overige 25 procent worden door huisbazen en makelaars verdeeld. Zij zijn niet verplicht tot het aanleggen van een wachtlijst. Ze mogen zelf bepalen aan wie ze de woning verhuren, zolang de huurder voldoet aan bepaalde criteria. Zijn inkomen mag bijvoorbeeld niet boven een bepaalde grens liggen en hij moet economisch gebonden zijn aan Amsterdam.

Tot een paar jaar geleden mocht Dienst Wonen van de gemeente Amsterdam de helft van de particuliere sociale huurwoningen verdelen. Martin Janssen van Dienst Wonen: “Wij koppelden een huurder aan een woning van een particulier en vertelden waar ze de sleutel op konden halen. Als een verhuurder vreemde eisen stelde, hoorden wij dat altijd.” Sinds de zogenaamde claimregeling is wegbezuinigd, mogen particulieren alle huurders zelf voordragen. Janssen: “Wij hebben er nu geen zicht meer op.”

Van de bij WoningNet ingeschreven woningzoekenden in de Stadsregio Amsterdam hebben er in 2007 84.416 eenmaal of vaker gereageerd op een woning. Ook het gemiddelde aantal reacties op vrijkomende corporatiewoningen in Amsterdam steeg van 110 in 2006 naar 139 in 2007. Dit tegenover 81.653 in 2006. Intussen nam het aantal corporatiewoningen door sloop en verkoop af van 10.514 in 2006 naar 9657 in 2007. Getallen over 2008 zijn nog niet bekend.

De lange wachttijden voor huurwoningen zorgen voor florerende illegale praktijken, van onderhuur tot onwettige bemiddelingskosten, zoals het zogenoemde sleutelgeld dat Peter betaalde. Sleutelgeld is geld dat de verhuurder aan de nieuwe huurder vraagt, voordat deze de woning mag betrekken. Sleutelgeld vragen voor een huurwoning mag niet, of het nou gaat om een woning in de vrije sector of om een sociale huurwoning.

In dat laatste geval zijn dit soort praktijken extra schrijnend. Sociale huurwoningen met lage huren, waar een huisvestigingsvergunning van de gemeente voor nodig is, zijn juist bedoeld om personen of gezinnen met een laag inkomen aan een betaalbare woning te helpen. Niet de mensen die zo even een paar duizend euro uit hun mouw kunnen schudden.

Wildgroei aan boevenpraktijken

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het vragen van sleutelgeld volgens huurrechtadvocaat Frans Panholzer de normaalste zaak van de wereld. “Er was grote woningnood en in de krant stonden advertenties waarin exorbitant hoge bedragen als sleutelgeld werden gevraagd.” In 1940 kwam er een wet die het vragen van sleutelgeld strafbaar stelde, omdat men prijsopdrijving in de schaarse oorlogsjaren niet wenselijk achtte. Vanaf 1951 werd het versoepeld: je kon er niet meer voor in de gevangenis belanden, maar openlijk adverteren in de krant liet je wel uit je hoofd. Dan had je mogelijk een civiele procedure aan je broek. “Sleutelgeld is de laatste vijf jaar weer in opkomst”, zegt Panholzer.

Ook Ron Nieuwendijk van Hoffmann Bedrijfsrecherche, ziet een toename. Het particuliere recherchebedrijf onderzocht in 2008 vijf zaken van eenzelfde soort fraude bij Nederlandse woningbouwcorporaties. De sleutelgeldfraude vindt dus niet alleen plaats bij particuliere verhuurders. “Dit jaar zijn er al vijf zaken voorbijgekomen en dat gaan er waarschijnlijk nog meer worden.” Volgens Nieuwenhuizen wordt de ‘wildgroei’ van dit soort praktijken, vooral veroorzaakt door de krapte op de woningmarkt.

Het was betalen of terug naar mijn ouders

Willem, “zwaar op zoek naar een woning” vanwege gezinsuitbreiding, noemt het boevenpraktijken. Zelf betaalde hij twee maanden geleden ook sleutelgeld aan een tussenpersoon. “Hij kwam in een auto langsrijden en ik moest instappen. Daar heb ik het geld overhandigd.” Er werd hem nog wel even op het hart gedrukt dat hij niks tegen de makelaar mocht zeggen over de achtduizend euro die hij had betaald. “Ik weet vrij zeker dat de makelaar er niet van op de hoogte was. Het geld is verdeeld tussen de stroman en een werknemer op het makelaarskantoor.”

Studente Maria kreeg haar sleutelgeld niet gepresenteerd als omkoopgeld, maar als opknapgeld. De huurwoning waar ze vier jaar geleden 3500 euro voor betaalde, verkeerde in een onbewoonbare staat. Het makelaarskantoor kon de opknapkosten zelf zogenaamd niet betalen en zou het sleutelgeld voor de verbouwing gebruiken. “Ik moest uit mijn andere huis. Het was betalen of terug naar mijn ouders.”

Voor het betaalde sleutelgeld kregen Peter, Willem en Maria natuurlijk geen kwitantie. “In het ideale geval dat de huurder het zwart op wit zou hebben, kan hij via een civiele procedure het bedrag terugvorderen”, zegt advocaat Panholzer. Volgens hem wordt er door gebrek aan bewijs nauwelijks geprocedeerd.

Topje van de IJsberg

Zo komt de verhuurder er mee weg. “Mensen die eenmaal in hun woning zitten, denken er niet meer over om het betalen van sleutelgeld te melden”, zegt Ramón Donicie van het Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag. En als mensen het niet melden, ontrekt het probleem zich aan onze waarneming, aldus Pim de Ruiter van Dienst Wonen. De gemeente krijgt geen signalen en houdt zich er daarom niet mee bezig. De Ruiter: “Het is iets tussen privépersonen.”

We wisten natuurlijk dat we iets illegaals deden

Geen enkele instantie durft het aan een schatting te geven hoe vaak er om sleutelgeld wordt gevraagd. Zowel bij het Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag als bij de Woonbond komt ongeveer eens per maand een klacht binnen. “Maar dat is vermoedelijk het topje van de ijsberg”, zegt Donicie van het Meldpunt.

Studente Kiki betaalde samen met haar huisgenootje Katja in 2005 vijftienduizend euro voor een woning van dertig vierkante meter met een huur van 250 euro. En nee, ze hebben er niet over nagedacht dat ergens te melden. “We wisten natuurlijk dat we iets illegaals deden”, zegt Kiki. De vader van Katja had een advertentie in de krant zien staan: iemand bood een officiële woning aan. Toen hij belde kwam de aap uit de mouw. Een stroman kon hen aan een kleine woning helpen met contract, maar dan moesten ze daar wel geld voor over hebben.

De regeling was zo: een deel van de vijftienduizend euro zouden ze terugkrijgen als ze weer verhuisden, maar elk jaar zou de stroman wat rente van het bedrag afnemen. Toen Katja en Kiki vier jaar later verhuisden was de vogel gevlogen. Het telefoonnummer bestond niet meer. Drie jaar lang was hij bereikbaar geweest. De meiden hadden zelfs nog vrienden aan een woning geholpen en dan kregen ze een paar honderd euro in een envelopje toegestopt.

Er zijn genoeg woningzoekenden bereid om sleutelgeld te betalen, weten Peter en Willem. Als ze aan vrienden vertellen hoe ze aan de woning komen, krijgen ze vaak de vraag of ze het nummer mogen hebben. Peter: “Zo werkt dat bij mijn contactpersoon niet. Hij zei dat hij zelf al genoeg mensen kent.”

De macht van de huisbaas

Dat geeft huisbazen, contactpersonen of makelaars de macht. “Als de een niet wil, zijn er genoeg die wel willen”, zegt Gerard Oosterwijk, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Het probleem zou opgelost zijn zodra er genoeg woningen beschikbaar zijn. De overheid zou die verantwoordelijkheid moeten nemen, vindt Oosterwijk. “Maar studenten en huurders kunnen zelf ook verantwoordelijkheid nemen door voor een te hoge huur, bemiddelingskosten of borg naar een huurcommissie te gaan.”

Veel mensen vinden het moeilijk om met voorbedachten rade een woning te accepteren en om vervolgens na een maand naar de huurcommissie te stappen, aldus Oosterwijk. “Toch is dat de enige oplossing. Maar dan wel collectief, zodat de huisjesmelkers eraan gewend raken en weten wat ze kunnen verwachten als ze de regels overtreden.”

De huurcommissie doet echter geen uitspraken over sleutelgeld. Dat gaat via de rechter, mits er voldoende bewijs is. “De huurder moet zelf mans genoeg zijn om een kwitantie te vragen”, zegt Hans Roseboom van de Woonbond. Volgens hem zijn er genoeg huisbazen die dat gewoon geven of het prima vinden als je het geld via de giro betaalt en dat telt ook als bewijs.

Mocht dat niet lukken dan heeft advocaat Panholzer nog een tip: “Neem het gesprek op als je het sleutelgeld gaat overhandigen. Vroeger verraadde je jezelf door de klik van het opnameapparaatje als het bandje afliep. Tegenwoordig heeft iedereen een MP3-speler.”

De namen van de geïnterviewden zijn op hun verzoek gefingeerd.

^[10]

Image via media.nu.nl

De Slotervaartse stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch vecht tegen vooroordelen over homoseksualiteit in de moslimgemeenschap. In zijn jeugd was hij zelf net zo bevooroordeeld.

Marcouch windt zich op over minister André Rouvoet (Jeugd en Gezin, ChristenUnie), die beleefd de uitnodiging van Marcouch weigerde om samen het startschot te verrichten voor de Amsterdamse Canal Parade. De jaarlijkse botenoptocht voor homoseksuelen begon afgelopen augustus in Slotervaart. De minister achtte de ‘entourage’ van de Canal Parade niet geschikt voor een debat over het bevorderen van homoacceptatie.

Marcouch: “Er was helemaal niets mis met de entourage. De boten waarvan je kon zeggen, nou nou, daar wil ik niet tussen staan, waren op één hand te tellen. Ik vind dat je juist daar waar vrijheden in het geding zijn, als minister leiderschap moet tonen. Dan moet je niet gaan zitten klagen over de entourage.”

Maar u wist toch donders goed dat u Rouvoet in een lastig parket bracht en dat de kans dat hij ja zou zeggen vrijwel nihil was?

Marcouch grijnst. “Nee, nee, ik vond het jammer. Mijn hoop was vooral dat, als het zou lukken, we met zijn allen een stevig statement zouden kunnen maken voor de homo in Nederland. Steviger dan dat kan bijna niet.”

En dan weer die grijns: “Maar goed, ze zijn er nog niet klaar voor denk ik.”

De rol ligt hem wel: Ahmed Marcouch als horzel van de christelijke politiek. Gretig slaat hij zijn christelijke collega’s om de oren met hun krampachtige omgang met het thema homoseksualiteit. Alsof hij wil zeggen: het zijn niet alleen de moslims die problemen hebben met homo’s. De stadsdeelvoorzitter lijkt verrassend weinig op de persiflage ^[11] die de Marokkaanse komieken Ab & Sal van hem maakten als de gortdroge poldermoslim die zijn zinnen doorspekt met “in buurten en wijken” en “Dier of plant, geef iedereen een hand”. Marcouch is een provocateur – de hoffelijkste variant weliswaar – en hij weet precies waar hij zijn tegenstanders kan raken.

Voor Marcouch staat 2009 tot nu toe in het teken van homo’s. De PvdA-er presenteerde zijn “homonota”, die homoseksualiteit bespreekbaar moet maken in de islamitische gemeenschap. Hij brak een lans voor een homokroeg in Slotervaart. Hij organiseerde een voetbalwedstrijd tussen homoseksuelen en Marokkaanse jongeren (uitslag: 0-5). Maar veruit zijn belangrijkste statement was het halen van de Canal Parade naar zijn stadsdeel. Onberispelijk in het pak gestoken voer Marcouch begin augustus mee op de eerste boot, omringd door fallussymbolen en duizenden hossende mensen.

Toch zitten er ook rafels aan Marcouch’ status als strijder voor homotolerantie. Ongelukkig was bijvoorbeeld zijn poging om na de moord op Theo van Gogh de beroemde Egyptische imam Yusuf al-Qaradawi naar Amsterdam te halen. Begin 2005 wilde Marcouch, toen nog bestuurslid van de Unie van Marokkaanse Moskeeën in Amsterdam en Omstreken, met 150 duizend euro subsidiegeld een congres organiseren om zo “een brug” te slaan naar “alle Amsterdammers”. Al-Qaradawi zou de hoofdgast zijn van het congres. Maar dezelfde Al-Qaradawi noemde de Holocaust een gerechte straf van Allah en zei in een fatwa dat homoseksuelen de doodstraf zouden moeten krijgen om zo “de puurheid van de islamitische gemeenschap” te waarborgen.

“Dat soort uitspraken vind ik verwerpelijk”, zegt Marcouch. “Maar wat je bij Al-Qaradawi moet snappen is dat hij een positie bekleedt binnen de islamitische wereld die misschien wel krachtiger is dan die van de Paus onder de katholieken. Deze Al-Qaradawi was een van de weinige islamitische leiders die de moord op Theo van Gogh fel veroordeelde. Het was een fantastisch statement geweest wanneer hij zich juist in Amsterdam had uitgesproken tegen moslimgeweld. Dat was in die tijd waar de Nederlandse samenleving behoefte aan had.”

“Begrijp me niet verkeerd, ik ga die uitspraken niet verdedigen. Je hebt wat homoseksualiteit betreft nu eenmaal een probleem bij de religieuzen.” Marcouch kaatst de bal maar weer eens terug naar de christenen. “Het was nota bene onze minister-president die in Indonesië niet heeft kunnen verdedigen dat wij een beschaving zijn waar homo’s gewoon met elkaar kunnen trouwen.”

Marcouch lijkt een publicitair godsgeschenk voor de PvdA. De gewezen politieagent is een van de weinige prominente moslims in Nederland die zich onomwonden uitspreekt voor homo- en vrouwenrechten en er niet voor terugdeinst Marokkaans “straattuig” de les te lezen. Maar is Marcouch’ campagne voor homo’s ook niet gewoon een kwestie van koele politieke calculatie?

“Ik zal je één ding vertellen: er is niemand binnen de PvdA die tegen mij heeft gezegd (zet een hoog, zeurderig stemmetje op): ‘Ahmed, je bent moslim, het zou toch wel handig zijn als jij je zus en zo zou profileren’. Het heeft niets met PR te maken. Ik vind de publiciteit legitiem, omdat het een issue is dat de huiskamers moet binnenkomen. Ik vind het net zo belangrijk dat ik de homo in Tilburg bereik als de homo in Slotervaart.”

 Toch zullen veel mensen zeggen: hij gebruikt het thema homoseksualiteit om een landelijk platform voor zichzelf te creëren.

“Dat komt geen moment in me op, dat zit niet in mijn karakter. Mijn ambitie zit hem echt niet in hoe de persoon Marcouch een volgende stap maakt. Types zoals ik komen en gaan. Mijn ambitie zit hem in maatschappelijke vraagstukken, in een verschil maken voor de Marokkaanse jongeren die bijvoorbeeld zeggen: Mijn vader was ontzettend boos op je, maar ik had nooit durven dromen dat ik dankzij jou met mijn ouders aan de salontafel over homoseksualiteit zou praten.

“Ik spreek Marokkaanse gezinnen waarin de ouders gewoon ontkenden dat hun zoon homo was. Die families kwamen bij mij omdat hun zoon was weggelopen. De politie stelde een onderzoek in en dan bleek die jongen gewoon bij zijn vriend te zitten. Een agent belde me op en zei: ‘Ahmed, die jongen is gewoon homo, ik heb nog nooit zo’n grote nicht gezien.’ Die ouders raken vervolgens in shock. Ze kunnen het niet meer ontkennen, maar ze kunnen ook nergens terecht met hun gevoelens, want als ze die met hun gemeenschap delen wordt hun zoon verketterd.”

Marcouch begrijpt hoe veel moslims tegen homoseksualiteit aankijken, want hijzelf was ook lang bevooroordeeld. “Zeker tot ergens in mijn twintiger jaren was homoseksualiteit voor mij onacceptabel. In de buurt van een homo voelde je je onprettig, je bleef er bij weg. Maar verder was je er gewoon niet mee bezig. Het was een taboe, het bestond eigenlijk niet. En als je dan een keer van iemand hoorde die homoseksueel was, dan typeerde je dat als ontspoord.”

Het engagement kwam begin deze eeuw. Het was de tijd van de controverse rond de Rotterdamse imam El-Moumni, die homoseksualiteit een besmettelijke ziekte noemde. “Ik zat bij de politie en op een gegeven moment merkte ik dat collega’s, met wie ik een goede band had, homoseksueel of lesbisch waren. Ik bouwde relaties op met het homonetwerk binnen de politie. Toen kwamen de uitspraken van El-Moumni en dan voel je dreiging ontstaan onder homo’s. Dan pas kom je achter de persoon van de homo te kijken en constateer je de discriminatie en de uitsluiting waarmee ze te maken hebben.”

Wat dat laatste betreft is er nog een lange weg te gaan binnen de moslimgemeenschap, denkt Marcouch. “Het woordje voor homo is in het Berbers nog altijd een scheldwoord: zemmel.” Marcouch lacht. “Dat krijg ik de laatste tijd vaak toegeslingerd in de buurt.”

 Kunt u erom lachen als dat gebeurt?

“Nee, ik vind het wel vervelend, de toon die eruit spreekt. Ik wil met ‘meneer’ worden aangesproken, met ‘meneer Homo’ dus. Het zegt iets over hoe mensen hier over homo’s denken en voelen. Laatst was er zo’n hele sjieke auto, een Mercedes, en dan gaat het raampje open en roepen een paar van die twintigers: Zemmel! Homo!” Marcouch zucht. “De ene keer ben ik een verrader voor ze, de andere keer een homo en als ik het opneem voor iemand met een keppeltje ben ik een jood.”

Marcouch schuwt de confrontatie niet. “Ik zat laatst bij de kapper in Overtoomse Veld en dan staat zo’n groepje jongens me na afloop op te wachten.” Marcouch begint in zijn eentje een hele dialoog te spelen, inclusief de stemmetjes van de jongens, die nog het meeste lijken op die van Tommie uit Sesamstraat:

“Wilde je ergens over praten?”, vroeg ik.

“Nou, homo’s.”

“Maar bestaan ze niet, moslimhomo’s? Hoe zit het dan met die Marokkaanse jongens die zich prostitueren in de gayscene?”

“Ja man, echt?”

“Ja man, weet je dat niet?”

“En dan”, zegt Marcouch bulderend van het lachen, “kijken ze elkaar aan alsof ze water zien branden en hebben onderling een heel gesprek over het onderwerp.”

Dus u stuurt ze in opperste verwarring naar huis?

“Ja, dat is de bedoeling, ze móeten erover nadenken. Er zijn te veel jongeren die blind de imam achternalopen en zich nooit afvragen: wat zegt die man nou eigenlijk? We moeten jongeren zo vormen dat ze kritische vragen durven stellen en dingen in twijfel gaan trekken. Dus laat ze maar lekker in de war zijn.”

Image by mo_photography via Flickr

De Slotervaartse stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch vecht tegen vooroordelen over homoseksualiteit in de moslimgemeenschap. In zijn jeugd was hij zelf net zo bevooroordeeld.

De hoge pieptonen van de mosquito zijn effectief gebleken als het gaat om het verjagen van hangjongeren. Maar over de rechtmatigheid van het apparaat is discussie. De rechter zal moeten uitmaken of grondrechten worden geschonden.

AMSTERDAM, 4 feb. Het is zondagavond tien uur en op het Piet Mondriaanplein in Slotervaart heerst een diepe rust. Zo lijkt het tenminste. De geluiden van stemmen, scooters en muziek hebben plaatsgemaakt voor een hoog piepend geluid uit een onopvallend grijs kastje. Sinds stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch (PvdA) twee weken geleden besloot een ‘mosquito’ op te hangen aan de zijkant van het Nova Esprit College, waagt geen mens zich meer op het plein tussen acht uur ‘s avonds en vijf uur ‘s ochtends. De jongens die zich door niemand lieten wegsturen hebben de strijd opgegeven. Tegen de hoge tonen van de mosquito kan niets op. Geen mp3 speler, geen conversatie via de headset van een mobiele telefoon, geen oordoppen.

Faisel (15) en Ahmad (17) hebben het allemaal geprobeerd. Met hun vrienden kwamen ze naar het plein om ‘te hangen en te chillen’. Er gebeurde altijd wel iets of ze zorgden zelf voor wat afleiding. ‘Gewoon, grappen maken, mensen fucken.’ Faisel lacht. Hij wil niet met zijn achternaam in de krant, ‘daar komt gezeik van’. Vastbesloten om zich niet door de mosquito te laten verjagen bleven ze op het plein afspreken. Met de koptelefoon van hun mp3 speler op probeerden ze met elkaar te praten. Maar om de hoge tonen van de mosquito te overstemmen moest de muziek zo hard dat een gesprek eigenlijk onmogelijk werd. Ook met oordoppen in was er weinig aan. ‘Kijk, het moet wel leuk blijven’, zegt Ahmad met een ernstig gezicht. ‘Wij komen hier echt niet alleen om rotzooi te trappen. We praten ook met elkaar, over het leven weet je.’

De mosquito wordt sinds 2006 in Nederland ingezet tegen overlast van hangjongeren. De hoge tonen zijn volgens de importeur, Rhine Consulting Group, alleen te horen door jongeren tot 25 jaar en hebben een bereik van 20 meter. Toch blijken ook veel mensen boven de 25 jaar de hoge frequentie te kunnen horen. Het apparaat produceert 90 decibel (gelijk aan het geluid van grasmaaien en boren in een betonnen muur), maar brengt volgens de importeur geen schade toe aan het gehoor. Daarbij wordt wel ervan uitgegaan dat jongeren het geluid zo vervelend vinden dat zij niet lange tijd vlakbij het apparaat blijven staan.

Het gebruik van het apparaat is omstreden. Minister van Binnenlandse Zaken Ter Horst (PvdA) zei in november al geen voorstander van het apparaat te zijn en waarschuwde ervoor dat het inbreuk maakt op grondrechten als lichamelijke integriteit en bewegingsvrijheid. Vorige week woensdag noemde ze het ‘een brevet van onvermogen’ dat gemeenten hun toevlucht zoeken in deze kastjes zonder een poging te doen met de jongeren te praten. De minister wil in overleg met de gemeenten richtlijnen opstellen voor de mosquito, maar verbiedt het gebruik ervan niet. Dat is aan de rechter.

De Amsterdamse advocaat mr. J.P. Plasman verwacht niet dat de rechter de mosquito zal verbieden. ‘Principieel is er veel voor te zeggen om het te verbieden, maar het is moeilijk voor een burger om een belang bij het verbod aan te tonen.’ Door die pieptoon wordt het verblijf in de openbare ruimte belemmerd, zonder dat hieraan een wet ten grondslag ligt. In dat geval kan er sprake zijn van onrechtmatig overheidsoptreden. ‘Het zou alleen gelden voor een bepaalde leeftijdsgroep, maar dat is flauwekul. Inmiddels is wel duidelijk dat ook mensen boven de 25 er last van hebben’, zegt Plasman. Het probleem is volgens hem echter dat je moet aantonen dat je schade lijdt omdat je niet vrij in de publieke ruimte kunt bewegen. ‘Dat wordt moeilijk. Dan kan de rechter ook zeggen: ga maar een blokje om.’

Marcouch is positief over het apparaat in Slotervaart. Hij ziet het vooral als een hulpmiddel om overlast van hangjongeren te beperken en blijft daarnaast politie en straatcoaches inzetten. Dat het apparaat niet verboden wordt en dat behalve gemeenten, nu ook burgers het kastje kunnen ophangen vindt hij een goede zaak. Eventuele rechtszaken ziet hij met vertrouwen tegemoet, liet hij woensdag weten.

Volgens de importeur maken op dit moment 125 gemeenten gebruik van in totaal 450 mosquito’s. Het kastje kost 1500 euro, inclusief plaatsingskosten, en kan door iedereen worden aangeschaft. De importeur zegt alleen aan particulieren te leveren die de mosquito buiten gehoor afstand van de openbare weg plaatsen of die kunnen aantonen dat overleg met de gemeente heeft plaatsgevonden.

De mosquito in Slotervaart blijft tot 22 april hangen, wat er daarna mee gebeurt is nog niet bekend. Faisel en Ahmad wachten het niet meer af. Zij zijn met hun vrienden verhuisd naar een plek net buiten het bereik van de mosquito.