Jan Lucassen

PvdA-Tweede Kamerlid Martijn van Dam stelt dat de vermeende massa-immigratie de ‘schuld’ van rechts is en pleit voor terughoudendheid met de immigratie van Oost-Europeanen. De immigratie is juist onontkoombaar en hard nodig, stelt hoogleraar sociale geschiedenis Jan Lucassen.

“Ik vind het merkwaardig dat juist een PvdA’er haast populistische conclusies trekt”, zegt Jan Lucassen (64), hoogleraar sociale geschiedenis aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam. Hij reageert hiermee op een opiniestuk vorige week in de Volkskrant waarin zijn boek Winnaars en verliezers werd aangehaald. Tweede Kamerlid voor de PvdA Martijn van Dam schreef dat niet de ‘linkse kerk’ verantwoordelijk is voor de massa-immigratie, maar ‘de rechtse elites’.

Van Dam schreef het artikel omdat hij vindt dat deze beweringen, voornamelijk van de PVV, eindelijk maar eens weersproken moeten worden voordat ze gaan beklijven en mensen de mythe voor waar aan nemen. Maar hij schreef het vooral omdat er volgens Van Dam een nieuwe massa-immigratie dreigt met bijbehorende integratieproblemen, ditmaal van Oost-Europeanen. En die worden nu met open armen ontvangen door rechts. “Het is schokkend hoe de geschiedenis zich herhaalt”, schrijft Van Dam.

“De linkse of rechtse kerk die schuldig zou zijn aan de massa-immigratie: het is eigenlijk allemaal een manier van complotdenken. Daar houden mijn broer Leo en ik niet van. Voor ons hoeft het niet zo nodig iemands schuld te zijn. Wij willen vooral de feiten in het politieke debat”, zegt Lucassen.

Lucassen is naast hoogleraar aan de VU ook senior onderzoeker bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam. Samen met zijn broer Leo Lucassen, hoogleraar Sociale Geschiedenis te Leiden, publiceerde hij eerder dit jaar het boek Winnaars en verliezers. Een nuchtere balans van vijfhonderd jaar immigratie. In dit boek toetsen ze beweringen van wat ze noemen ‘integratiepessimisten’ aan feiten en constateren vervolgens dat die grotendeels op drijfzand en halve waarheden berusten.

De rechtse kerk

De gebroeders Lucassen – ‘in de verste verte’ geen familie van het brievenbusplassende Tweede Kamerlid van de PVV – beschrijven in hun boek hoe gastarbeiders in de jaren zestig en zeventig door werkgevers naar Nederland werden gehaald. De VVD, die van oudsher grote populariteit geniet onder ondernemers, steunde de werkgevers om de gastarbeiders langere tijd hier te houden. De christendemocratische partijen die het gezin hoog in het vaandel dragen  en die toen regeerden dwongen af dat de gastarbeiders recht kregen op gezinshereniging. Het uit elkaar halen van gezinnen vonden ze onmenselijk.

Lucassen: “Wij zeggen dus niet dat de immigratie de schuld van rechts is. We stellen wel vast dat veel kritische geluiden van links kwamen.” Van een complot, van welke kant dan ook, is geen sprake volgens hem. “Wij hebben ons er dan ook over verbaasd dat de PvdA, of eigenlijk: links in het algemeen, zich zo lang een onwaarheid heeft laten aanpraten, dat ze daar in gingen geloven en zelfs hun verontschuldigingen aanboden. Het getuigt van een groot retorisch en politiek talent van populisten als Fortuyn en Wilders om je tegenstander iets te laten geloven dat helemaal niet waar is.”

Daarnaast constateren de hoogleraren dat er van ‘massa-immigratie’ geen sprake (meer) kan zijn. In 1975 waren er nog zo’n 65.000 meer immigranten dan emigranten. Tegenwoordig ligt het migratiesaldo rond de nul, terwijl het in de jaren 2002-2007 zelfs negatief was. Totaal zijn er in de jaren 2001-2009 zo’n 35.000 personen uit als problematisch beschouwde groepen (Turken, Marokkanen, Antillianen en Somaliërs) in Nederland komen wonen, minder dan 0,025 procent per inwoner.

Ook de vermeende islamisering is een fabeltje, zo schrijven ze, aangezien veruit de meeste immigranten niet-moslim zijn. Bovendien zit het geboortecijfer bij (tweede generatie) moslima’s tegenwoordig dicht tegen dat van Nederlandse vrouwen aan. In 2006 bijvoorbeeld kregen 30-jarige autochtone vrouwen gemiddeld 0,8 kind, terwijl even oude Marokkaanse vrouwen er 1 kregen. En het percentage moslims in Europa zal tussen 2010 en 2030 van 6 naar hooguit 8 procent stijgen, voorspelt het Amerikaanse Princeton University.

Pessimisten

Ondanks dat Van Dam volgens Lucassen rechts te makkelijk neerzet als verantwoordelijke voor de immigratie, deelt de historicus zijn de mening dat de scheiding tussen feiten en fictie in het debat strikter moet. “Het is heel lastig discussiëren met iemand die zich niet baseert op feiten”, zegt Lucassen.

Lucassen identificeert in zijn boek zeven ‘integratiepessimisten’: Frits Bolkestein, Hilda Verwey-Jonker, Pieter Lakeman, Pim Fortuyn, Paul Scheffer, Ayaan Hirsi Ali en Martin Bosma. “Eigenlijk discussiëren de integratiepessimisten helemaal niet”, constateert Lucassen, “Verwey-Jonker (PvdA-prominent, red.) en Fortuyn zijn dood. Van de vijf die over zijn heeft niemand op ons boek gereageerd. Niemand! Zo’n Martin Bosma (Tweede Kamerlid voor de PVV en rechterhand van Geert Wilders, red.), altijd zo’n grote mond: geen woord!”

Toch lijken voormalig VVD-partijleider Frits Bolkestein, die al in 1991 op de bedreiging van de islam wees, en publicist Paul Scheffer, die in 2000 met zijn Het multiculturele drama een stevige duit in de zak van het immigratiedebat deed, te zijn bijgedraaid. Lucassen: “Scheffer wil nu af van de termen allochtoon en multicultureel drama, die vindt hij uit een andere tijd. Bolkestein schijnt in zijn laatste publicaties ook gedeeltelijk te zijn bijgedraaid.”

Bolkestein en Scheffer zijn intellectuelen die veel boeken lezen. Die kunt u misschien overtuigen van uw integratiepositieve maatschappijvisie. Maar de PVV-stemmer die gelooft dat er sprake is van massa-immigratie en islamisering van Nederland en dat grotendeels baseert op een gevoel, die zult u moeilijk kunnen bereiken met uw boek. Laat staan overtuigen.

“Iedereen doet op zijn eigen manier zijn best. Kijk bijvoorbeeld naar Gouden Kalf-winnaar Nasrdin Dchar, die deed het met zijn speech. Mijn broer en ik positioneren ons nadrukkelijk als wetenschappers. Het geluid van wetenschappers doet ertoe, menen wij. En wij denken dat de maatschappij dat ook vindt, aangezien wij worden betaald met belastinggeld. Wetenschappers moeten wat betreft hun vakgebied hun mond open doen en zeggen waar het om gaat. Het is onze wetenschappelijke pretentie om met nuchtere feiten te komen. Die feiten kun je interpreteren, natuurlijk. Maar laten we de feiten tenminste wel op een rijtje zetten. Dan is het aan de politiek om daarnaar te luisteren.

“Misschien kun je meer bereiken door zelf de politiek in te gaan, maar ik ben geen lid van een politieke partij. Nooit geweest ook. Dat is niet omdat ik wetenschap en politiek wil scheiden, ik ben het gewoon nooit genoeg met een partij eens geweest.”

Vindt u dat politici in de immigratiediscussie genoeg aandacht hebben voor de feiten?

“Nee, helemaal niet. Kijk naar wat deskundigen als Kees Groenendijk en Thomas Spijkerboer (hoogleraren migratierecht, red.) zeggen over internationale verdragen. Het gros van wat de regering wil op migratiegebied kán helemaal niet. Maar de regering laat de wetenschap gewoon links liggen. Alsof die niet bestaat. Er is een volslagen gebrek aan serieuze aandacht voor de wetenschap bij deze regering.

“De politiek mag natuurlijk tegen de wetenschap in gaan, dat zijn de spelregels van onze democratie. Politici hebben hun eigen verantwoordelijkheid. Met dit boek hebben Leo en ik in ieder geval ons best gedaan. We hebben een uitgever met een groot bereik gezocht voor ons boek en gaan zoveel mogelijk in op interviews. We wilden niet dat onze kinderen en kleinkinderen achteraf zouden kunnen zeggen: ‘je wist het toch allemaal zo goed, waarom heb je je mond niet open gedaan?’”

Winnaars en verliezers is niet geheel onbevooroordeeld geschreven, terwijl de ondertitel luidt Een nuchtere balans van vijfhonderd jaar immigratie. Hoe nuchter is die balans?

“Natuurlijk, er zit een maatschappijvisie achter ons boek. Kom op. Er is geen enkele historicus zónder maatschappijvisie. Het is duidelijk hoe wij denken over migratie. Daarmee is het nog wel een nuchtere balans. Als nuchterheid zou veronderstellen dat je geen maatschappijvisie mag hebben, zou dat een filosofische onmogelijkheid zijn. Iedereen heeft een politieke overtuiging. In onze democratie wordt ook verwacht dat we dat hebben.”

De ‘rectificatie’ over de linkse kerk gebruikt Van Dam in zijn opiniestuk als opstapje om de volgens hem op handen zijnde nieuwe massa-immigratie aan de kaak te stellen. History repeats, stelt hij. In vijf jaar tijd zijn er nu zo’n 200 tot 300 duizend Oost-Europeanen naar Nederland gekomen. CDA, VVD en D66 ‘pleiten opnieuw voor open grenzen en ruimhartige verlening van werkvergunningen voor Bulgaren en Roemenen’. Voorstellen om Oost-Europeanen Nederlands te laten leren en integratie te stimuleren, stuiten volgens hem ‘op een muur van coalitiepartijen’. ‘Het is schokkend hoe de geschiedenis zich herhaalt’, schrijft Van Dam.

Vindt u dat Van Dam verstandige dingen zegt als hij de vergelijking trekt tussen de immigratie in de jaren zestig en zeventig en die van nu?

“Allereerst moet je jezelf de vraag stellen: is er een structureel of een tijdelijk gebrek aan arbeidskrachten? Dan moet je een onderscheid maken tussen de verschillende groepen en de rechten die ze hebben. In 1974 werd de regel ingesteld dat als je als gastarbeider vertrok, je niet meer terug mocht komen. Dit had een averechts effect: veel Marokkanen en Turken besloten toen maar definitief hier te blijven. Terwijl de Italianen en Spanjaarden als EU-burgers niet onder die regel vielen en er veel teruggingen naar hun thuisland.

“We zitten nu door de vergrijzing met een structureel tekort aan arbeidskrachten, neig ik te zeggen. De effecten van vergrijzing kunnen op de lange duur niet te niet worden gedaan door immigratie. Dan zouden miljoenen mensen nodig zijn. Wel zeg ik dat er nu al structurele tekorten op onze arbeidsmarkt bestaan waar buitenlanders een oplossing voor zijn: er zijn per slot van rekening werkgevers die hen een baan bieden. De Oost-Europeanen lopen hier niet te lanterfanten.

“De Polen die hier werken – en in de toekomst de Roemenen en Bulgaren – zijn EU-burgers die bepaalde rechten hebben en je niet zomaar kunt weigeren. Dan kun je als PvdA wel hoog en laag springen en heel stoer gaan doen om die arbeidsmigranten tegen te houden, maar dat is allemaal symboolpolitiek. Ik denk dan bovendien: tegenhouden? Ze zijn hier al lang. Het hele Westland drijft op buitenlandse arbeidskrachten.”

“Je kunt beter zorgen dat die arbeiders die hier zijn het fatsoenlijk hebben en beschermd worden door de cao. Niet alleen is dat rechtvaardig voor hen en leef je daarmee onze wetten na, het is ook in het belang van Nederlandse werknemers. Het massaal ontduiken is een ondergraving voor de cao en daarmee voor onze welvaart in het algemeen.

“Al dat geroep om de overlast die Oost-Europeanen veroorzaken: dat geloof ik best. Maar als PvdA, Partij van de Arbeid, zou je beter in kunnen zetten op nakoming van de cao’s in plaats van immigratiebeperking. Een handjevol werkgevers komt de cao niet na. Zo krijg je overlast van bijvoorbeeld te veel Polen in een te klein huis. Ga als PvdA liever achter de vakbond staan, help ze. Dat is de basis van onze welvaartsstaat. En daar zou de focus van de politiek moeten liggen.”

Weet u wat de Provinciale Staten zijn?
“Ja, natuurlijk. Dat zijn de bestuurders van de provincie, indirect bemoeien zij zich ook met wat de gemeente doet. Volgens mij zijn zij vooral heel belangrijk voor het milieu en de wegen.”

Ze zijn ook deels verantwoordelijk voor de samenstelling van de Eerste Kamer.
“Oh, dat wist ik niet, hoewel het niet helemaal nieuw voor me is. Het is goed dat je dat zegt, want ik stem normaal altijd VVD en ik ben nu niet zo tevreden met deze regering. Wie weet ga ik nu wat anders stemmen.”

Waarom ben u niet tevreden met deze regering?
“De PVV heeft een toon die me niet aanstaat en door die hele -hoe noem je dat- gedoogsteun weet de regering eigenlijk niet wat ze moeten doen. Dat zie je vooral bij het buitenlands beleid. Staat die Uri (Rosenthal, red) daar tussen de Turken vriendelijk te doen, terwijl ze hier in Nederland helemaal gehakt van ze maken. Verwarrend en slecht voor het imago van de VVD. Ophouden met die troep dus.”

Stemt u VVD omdat u ondernemer bent?
“Nee, dat heeft er eigenlijk niets mee te maken. Ik stem VVD omdat ze altijd één lijn volgen. Het is bij die partij geen gedraai, geen geneuzel en geen gezeur. Dat vind ik prettig. (Rig Bernard draait zich om naar een klant) Dat is dan een eurootje, meneer.”

Geen PVV voor u dus?
Lachend: “Nee zeg. Ik sta op de Dappermarkt en dan zou ik al mijn klandizie verliezen.”

De PVV zal vóór de Provinciale Statenverkiezingen niet bekend maken wie haar fractievoorzitter voor de Eerste Kamer zal worden. Is dat ondemocratisch? Eigenlijk is er niet zoveel aan de hand.

Hero Brinkman: "De PVV wil het graag spannend houden." foto: pietplaat (Flickr)

 “De PVV wil het graag spannend houden”, verklaart Tweede Kamerlid Hero Brinkman (PVV) maandagavond tijdens een debat tussen de fractievoorzitters van de Eerste Kamer in de Amsterdamse studentensociëteit L.A.N.X.

De fractievoorzitters van D66, SP, PvdA en GroenLinks reageerden uiterst verontwaardigd. “De kiezer moet toch weten wie er straks namens de PVV in de Eerste Kamer komen? Ik vind dit onbegrijpelijk”, aldus Tof Thissen (GroenLinks). Hij doelt hiermee op het feit dat leden van de Provinciale Staten de Eerste Kamerleden kiezen.

Wettelijk gezien doet de PVV helemaal niets verkeerd, laat Heleen Hörmann van het nationaal verkiezingsorgaan de Kiesraad weten. “Een partij hoeft pas op 19 april haar kandidatenlijst voor de Eerste Kamer aan ons te geven.”

Formeel-democratisch is het afkeurenswaardig, stelt docent politicologie aan de UvA Philip van Praag. “Maar in de praktijk is er geen verschil met andere partijen. Kiezers weten meestal niet eens op wie ze stemmen voor de Provinciale Staten, laat staan wie de Eerste Kamerkandidaten van de partij zijn.”

Van Praag denkt dat het nooit eerder is voorgekomen dat een partij de fractievoorzitter niet bekendmaakte. Voor de PVV is het wel begrijpelijk, zegt hij. “Naast de kopstukken Wilders, Brinkman en Fritsma willen ze zo min mogelijk anderen naar voren schuiven. Die moeten dan ook verschijnen bij debatten. Bovendien loopt de PVV het risico dat de media gelijk gaan graven in hun verleden.”

De PVV was niet bereikbaar voor commentaar.

^[1]

De gewraakte Tweet van Peter Breedveld

Blogger Peter Breedveld haalde vorige week het nieuws toen hij via Twitter opriep “PVV’ers dood te schieten.” Het bleek een grap, een verkeerd begrepen grap bovendien. Zijn werkgever van het universiteitsblad Ad Valvas van de Vrije Universiteit distantieert zich van zijn uitlatingen en beraadt zich op verdere stappen. Door sociale media als Twitter lijken de scheidslijnen tussen werk en privé te vervagen.

Amsterdam, 2 feb – “Het zoveelste bewijs van linkse hersenspoeling aan de universiteiten” noemde PVV’er Hero Brinkman Breedvelds uitlatingen in de Telegraaf. Ook Elsevier had geen goed woord voor Breedveld over. Rutger van Powned stond met zijn camera op de stoep ^[2] en diverse weblogs nagelden Breedveld van Frontaalnaakt.nl ^[3] aan de schandpaal. Wat de zaak saillant maakt, is dat Peter Breedveld als redacteur werkt voor Ad Valvas ^[4]. Met de uitlatingen op Twitter brengt hij de Vrije Universiteit in verlegenheid.

Communicatiedeskundige Charles Huijskens publiceerde afgelopen december het boek Code Sociale Media ^[5] – Richtlijnen voor zakelijk gebruik. “Ik zou hem ontslaan, hij diskwalificeert zich hiermee volledig voor zijn eigen baan”, zegt Huijskens. “Dit zijn geen grappen meer. Mensen realiseren zich niet wat de impact van dit soort dingen op Twitter kan zijn. Door de laagdrempeligheid van Twitter floepen mensen er nogal vaak onbezonnen dingen uit. In een café kan dat, dan zegt je gesprekspartner nog iets van hohoho, en dan trek je dat in. Maar in sociale media zijn die remmingen er niet. Voor je het weet beschadig, kwets of bedreig je iemand.”

Huijskens vindt het begrijpelijk dat de VU zich in verlegenheid voelt gebracht. “Zeker voor iemand die journalistiek actief is, is het verdomde belangrijk om je te realiseren dat je in je baan je werkgever voor schut kunt zetten.” Huijskens merkt op dat VU een zeker imago wil uitstralen en dat werknemers zich dat moeten realiseren. Ook denkt de communicatiedeskundige dat Breedvelds Twitter-actie een averechts effect heeft. “Je geeft de PVV een cadeautje. Dit is gewoon weer koren op hun molen.”

Columnist Driek Oplopers ^[6] (een pseudoniem voor Rikus Spithorst) was ooit woordvoerder van reizigersorganisatie Rover. In 2008 werd hij ontslagen na een column op de internetsite FOK!, ^[7] waarin hij opriep het huis van Femke Halsema in brand te steken. Spithorst ziet parallellen tussen zijn zaak en die van Breedveld, maar denkt dat de 140 tekens van een Tweet minder mogelijkheden tot nuance bieden dan een column. “Ik moest langskomen bij de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging in Den Haag. Het werd een zaak, en het OM oordeelde dat ik netjes binnen de lijntjes van mijn column had gekleurd. Het was duidelijk satire.”

Spithorst werd echter wel ontslagen bij Rover. Hij wijst beschuldigend naar de media. “Ik werd gerehabiliteerd, maar het was al te laat. Je bent tegenwoordig niet meer onschuldig tot de rechter het tegendeel heeft bewezen. Dat zie je nu ook aan Powned, Telegraaf en Elsevier. Die zijn er gewoon op uit om Breedveld te naaien.” Wel vraagt vraagt Spithorst zich af of de VU en Peter Breedveld een overeenkomst hebben over diens nevenactiviteiten als weblogger, zoals hij destijds had met zijn werkgever.

Het is niet duidelijk of Breedveld een dergelijke overeenkomst heeft. Er moet nog blijken wat voor gevolgen diens uitlatingen op Twitter voor zijn baan gaan hebben. De VU laat weten aan het eind van de week een beslissing te nemen over de affaire.

Peter Breedveld is niet beschikbaar voor commentaar. De redactie van Ad Valvas zegt dat hij het erg druk heeft. “U leest toch wel zijn blog? Weet u wat? Belt u morgen anders even terug. Nee, ik ga zijn mobiele nummer niet geven.” De volgende dag wordt verteld dat Breedveld er over een week pas weer is. De redactie van Ad Valvas en de persvoorlichting van de Vrije Universiteit weigeren verder alle commentaar.

^[1]

Homo-emancipatie, van oorsprong een ‘links’ thema, is gekaapt door de rechtse politiek. Met die stelling opende socioloog Jan Willem Duyvendak de discussie over ‘seksueel nationalisme’ woensdagavond in het Amsterdamse debatcentrum De Balie ^[8].  

Amsterdam, 28 jan – Uit peilingen blijkt dat de PVV ^[9] de grootste partij is onder homoseksuelen.  Ook de homo-belangenorganisatie COC ^[10] heeft zich positief uitgesproken over het rechtse gedoogakkoord van VVD, CDA en PVV.  Dat laatste komt COC-voorzitter Vera Bergkamp op veel te kritiek te staan vanuit de met links-intellectuelen gevulde zaal.

‘De PVV raakt een snaar’

“Ik voel hier wat vooringenomenheid”, verdedigt zij zich. “Wij laten ons niet kapen door links of rechts, maar kijken waar ons belang het best behartigd wordt.” Bergkamp beaamt dat de PVV ‘een snaar raakt’ bij homoseksuelen. “Wij kunnen het ons niet permitteren de andere kant op te kijken als mensen zich in een benarde positie bevinden.” Het geweld tegen homoseksuelen is volgens de politie de afgelopen jaren toegenomen. Onder de daders zijn Marokkaanse jongens oververtegenwoordigd. Toch moet Bergkamp ook toegeven dat ze geen concrete voorstellen van de PVV heeft gezien. “Behalve dan het voorstel van de PVV-fractie in Den Haag om openbare homo-ontmoetingsplaatsen te sluiten”, lacht ze schamper.

Angst en verlangen

“Homo’s neigen naar rechts. Dit komt omdat links veiligheid onterecht als rechts thema heeft bestempeld”, stelt Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch (PvdA). Terwijl veiligheid volgens hem juist belangrijk  is om je vrij te kunnen voelen. “We hebben kansen laten liggen. Toch verwacht hij de oplossing niet van ‘types als Geert Wilders’, maar van ‘linkse mensen’ die constructief meedenken. Tegen homogeweld moet ‘streng worden opgetreden’, maar hij wil ook dat er met migranten zelf gesproken wordt.

Gert Hekma, docent homostudies aan UvA, ziet onder homo’s angst voor buitenlanders, maar ook verlangen. “Veel nichten vinden die Marokkaanse jongens hartstikke aantrekkelijk”. Ook de van oorsprong Marokkaanse Marcouch weet uit ervaring dat homo’s op Marokkaanse jongens vallen: “Dan voel je je wel in je mannelijkheid aangetast”, lacht hij.

Debat te danken aan Geert Wilders

“Uit onderzoek blijkt dat migranten in Nederland verder geëmancipeerd zijn dan in andere Europese landen. Heeft die druk van rechts Nederland dan misschien ook wat opgeleverd?”,  oppert Jan Willem Duyvendak. Marcouch denkt van wel. ”Die druk heeft er wel voor gezorgd dat er nagedacht wordt over de religieuze identiteit. Ik ben geen fan van Ayaan Hirsi Ali, maar toen zij de positie van de vrouw aan de kaak stelde is de moslimgemeenschap wel naar zichzelf gaan kijken. Alleen al om niet nog een  keer een Ayaan Hirsi Ali nodig te hebben”. Wethouder Andrée van Es (Diversiteit en Integratie, GroenLinks) is het met hem eens. Volgens haar hadden ze deze discussie zeven jaar geleden niet durven voeren. “En dat hebben we ook te danken aan Geert Wilders.”

Bosniërs hebben sinds 15 december geen visum meer nodig om naar EU-lidstaten te reizen. Dat is de aanleiding van het tweedaagse culturele festival De Bosniërs komen! (& ze nemen hun cultuur mee), dat dit weekend plaatsvindt in debatcentrum De Balie in Amsterdam.

Foto: De Balie

Amsterdam, 21 jan –  “Ja, die titel”, grinnikt Janneke Sleijpen, een van de organisatoren van het festival. “Daar hebben we inderdaad veel commentaar op gehad.” De titel is bedoeld met een knipoog, maar ook als confrontatie, legt ze uit. Het afschaffen van de visumplicht voor Bosniërs leidde tot veel negatieve verhalen. Europarlementariër Daniël van der Stoep ^[11] (PVV) typeerde Bosnië bijvoorbeeld als een ‘corrupt Sharia-land’, en dacht dat EU-lidstaten ‘overspoeld’ zouden worden door Bosnische criminelen en gelukszoekers. “Wij wilden Van der Stoep graag uitnodigen om naar Bosnië op werkbezoek te gaan”, vertelt Sleijpen. “Maar we kregen geen reactie.”

Symbolisch

Dat de visumplicht is opgeheven, betekent niet dat Bosniërs in hun auto kunnen stappen en naar Amsterdam rijden, legt Sleijpen uit. Het is vooral een symbolisch gebaar; een handreiking van de EU. Want nog steeds gelden er strenge voorwaarden: Bosniërs die naar EU-lidstaten willen reizen, moeten aantonen dat ze een zorgverzekering hebben en voldoende geld op hun bankrekening. Ook moeten zij aannemelijk maken dat zij binnen negentig dagen terugkeren. “Ik kan me niet voorstellen dat er een invasie van Bosniërs komt”, aldus Sleijpen.

Het festival, georganiseerd door De Balie ^[12], Stichting YUA ^[13] en Kriterion Sarajevo ^[14], wil onderzoeken in hoeverre Bosniërs nu echt anders zijn dan Nederlanders. Twintig Bosnische kunstenaars, schrijvers en politicologen zullen dit weekend samenwerken en het debat aangaan met hun Nederlandse collega’s. Het programma bestaat onder meer uit een tentoonstelling, films, debatten, een modeshow en een Bosnische brunch.

Oorlog

De Duits-Nederlandse kunstenaar Nina Glockner is gekoppeld aan Mladen Milijanovic, die in 2007 tot beste jonge kunstenaar van Bosnië is uitgeroepen. Ze kozen werken van elkaar uit die tijdens het festival worden getoond. Ook hadden ze een lange correspondentie per e-mail, die op festival in boekvorm is te lezen. Glockners belangrijkste bevinding van de e-mailuitwisseling was hoe weinig ze eigenlijk over Bosnië weet. “Best schokkend, als je bedenkt hoe dichtbij het land ligt en hoe kort geleden de oorlog was.”

In het werk van Milijanovic speelt de burgeroorlog uit de jaren negentig een belangrijke rol. “Dat hij die oorlog heeft meegemaakt, is iets wat ik me moeilijk kan voorstellen. Voor mij is oorlog meer iets abstracts”, zegt Glockner. Toch vonden ze ook veel overeenkomsten in hun werk, met name in hun esthetiek. “Dan zie je toch dat kunst een eigen taal heeft, die landsgrenzen overstijgt. Spreken van ‘Bosnische’ of ‘Nederlandse’ kunst is onzin.”

Frans Bauer

In Nederland wonen ruim 30 duizend Bosniërs. Het overgrote deel van hen is gevlucht tijdens de burgeroorlog. Nadja Teftedarija, een Bosnische studente geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, woont sinds haar vierde in Nederland. Ze heeft nooit iets gemerkt van vooroordelen of discriminatie. “De meeste Bosniërs in Nederland zijn goed geïntegreerd. Ze zijn vaak moslim, maar wel liberaal. Bosnische meisjes dragen bijvoorbeeld bijna nooit een hoofddoek.”

Wat typeert nu de Bosnische cultuur? “Ach, dezelfde dingen als elke cultuur”, denkt Teftedarija. “Bepaald eten, bepaalde muziek. Het is altijd net een beetje anders, maar toch hetzelfde. Iedere cultuur heeft bijvoorbeeld een Frans Bauer. De Bosnische Bauer heet Halid Beslic ^[15].”

Het is goed dat voor het festival kunstenaars zijn uitgenodigd die in Bosnië wonen en niet zozeer Nederlandse Bosniërs, vindt Teftedarija. “Bosniërs die hier wonen hebben vaak een geromantiseerd beeld van het land. Zij kennen het Bosnië van voor de oorlog, terwijl het nu echt een ander land is.” Ze hoopt tijdens het festival nieuwe dingen te ontdekken over haar herkomstland. “Er komt een aantal DJ’s die ik niet ken”, zegt ze. “Ik ben heel benieuwd wat er nu zoal in Bosnië wordt gedraaid.”

De Bosniërs komen! (& ze  nemen hun cultuur mee), vindt plaats op zaterdag 21 en zondag 22 januari in De Balie. Bekijk hier ^[16] het volledige programma.

^[1]

^[17]

Image by ANS-online via Flickr

De rechtszaak tegen PVV-voorman Geert Wilders is door de Amsterdamse rechtbank voor ‘onbepaalde tijd’ uitgesteld ^[18]. NAP blikt vooruit met mr. dr. Klaas Rozemond, hoofddocent strafrecht aan de Vrije Universiteit (VU).

Amsterdam - PVV leider Geert Wilders heeft moslims beledigd en opgeroepen tot haat en discriminatie. Zo luidt de aanklacht ^[19]van de officier van justitie. Het proces dat zal volgen is uniek, niet op de laatste plaats omdat het een rechtszaak tegen een politicus betreft. Mr. dr. Klaas Rozemond ^[20] (49), hoofddocent strafrecht verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, geeft zijn visie op dit bijzondere proces en de mogelijke maatschappelijke gevolgen van de uitspraak.

Beledigen van moslims
“Als je mensen vrij laat dan ontstaat een debat waarin er ruimte is voor een mening van iedereen”, meent mr dr. N… Rozemond. “Een mening wordt pas schadelijk, als deze niet te bestrijden is. Dat is in de zaak Wilders niet het geval, iedereen kan zeggen: ‘dit is onzin’. Dat geldt ook voor de vergelijking die Wilders maakt tussen de Koran en Hitler’s Mein Kampf. Het is een mening die onderdeel uitmaakt van het publieke debat en daarom volkomen legitiem.”

Parlement en publieke ruimte
Een Nederlandse parlementariër kan nietworden vervolgd voor uitspraken die hij doet binnen het parlement. De uitlatingen waarvoor Wilders terechtstaat, deed hij dan ook in landelijke dagbladen, zoals De Volkskrant, De Pers en op het internet. Rozemond vindt het vreemd dat in de huidige maatschappij, iemand in het parlement alles mag zeggen, terwijl hij kan worden vervolgd als hij zijn woorden een minuut later herhaalt tegenover een journalist. ”In mijn ogen is elke uitspraak geoorloofd zolang die onderdeel uitmaakt van het publieke debat. Wanneer iemand met folders en posters een bewuste haatcampagne onderneemt, is het een ander verhaal. Maar dat heeft Wilders niet gedaan.”

Dat een grote groep mensen zich door deze uitspraken gediscrimineerd voelt, is volgens Rozemond geen reden om ze juridisch aan te vechten. “Het strafrecht moet zich in mijn ogen niet bemoeien met een discussie die wordt gevoerd in kranten. In de keurige Volkskrant moet een dergelijk onderwerp behandeld kunnen worden, ook als een standpunt absurd of extreem is. Ik hoop dan ook dat de Amsterdamse rechtbank zal oordelen dat de uitlatingen van Geert Wilders gewoon moeten kunnen in een normale democratie.” Maar of de rechtbank dit in de Nederlandse democratie zal toestaan is nog onzeker. “Dat is juist het verontrustende aan dit proces.”

Discriminatie en haat
Ook de film Fitna wordt in de aanklacht tegen Wilders uitgebreid behandeld. De film zou moslims discrimineren en aanzetten tot haat tegen islamieten. Hoewel Fitna de Islam  als een moordlustige religie neerzet, vindt Rozemond dit ook geen reden om Wilders te berechten: “Fitna is op internet gezet, mensen kunnen zelf beslissen of ze ernaar kijken. Ook dit maakt onderdeel uit van de vrijheid van meningsuiting die voor elke burger geldt, dus ook voor Geert Wilders. Zolang hij niet bij moskeeën en asielzoekerscentra gaat staan om de bevolking tegen moslims op te zetten, is er volgens mij geen grond om hem te vervolgen.”

Toch heeft advocaat Gerard Spong, samen met een aantal bekende Nederlanders, de rechtszaak aangespannen. Rozemond: “Misschien voelen bepaalde mensen zich gekwetst en willen ze Wilders via de rechterlijke macht een halt toeroepen. Maar een veroordeling zou alleen maar averechts werken. Door Wilders beperkingen op te leggen, maak je hem alleen maar populairder. Het zou ook kunnen zijn dat Spong en zijn groep willen weten waar de juridisch grenzen precies liggen van wat je wel en niet kan zeggen. Wat dat betreft is het een hele interessante en belangrijke zaak.”

^[21]

De één wacht smachtend op een Elfstedentocht, de ander vervloekt de winter en  droomt van tropische oorden. Een serie columns over de winter.

“Bent u bekend met het feit dat er al drie weken winters weer is in grote delen van Europa, waaronder ook Nederland?” VVD Kamerlid Neppérus stelde op 6 januari Kamervragen ^[22] aan milieu minister Cramer. De partij werd door de aanhoudende kou aan het twijfelen gebracht over de opwarming van de aarde en hoopte die twijfel over te kunnen brengen aan de minister. Het is toch koud? Wat nou opwarming? Het beleid dat erop gericht is om de klimaatverandering tegen te gaan en jaarlijks honderden miljoenen euro’s kost, zou best wel eens overbodig kunnen zijn, zo hoopt de VVD. Neppérus eiste een onderzoek.

De barre weersomstandigheden die Nederland deze winter in haar greep houdt, vormen een enorme inspiratiebron voor het stellen van Kamervragen. Niet alleen de VVD, ook de PVV ziet de sneeuw en vrieskou als legitieme redenen om te twijfelen aan het klimaatprobleem.

“Bent u bereid alle uitgaven met betrekking tot het klimaatbeleid stop te zetten?”vroeg De Mos ^[23] van de PVV op 15 januari aan minister Cramer. Hij stelde zijn vraag naar aanleiding van een artikel in dagblad de Spits, ^[24]waarin staat dat de winterse kou geen toeval is. Volgens wetenschappers zou er sprake zijn van een ‘mini ijstijd’. Een van die wetenschappers is professor Mojib Latif, lid van het IPCC, de VN-organisatie die de voorspellingen maakt over de opwarming van de aarde.

Zelfs de Spits was scherp genoeg om in het artikel op te nemen dat de IPCC wetenschappers wel degelijk van mening zijn dat het broeikaseffect bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Dit detail had PVV-er De Mos blijkbaar over het hoofd gezien. Hij concludeert uit het artikel dat het uitgangspunt dat de mens schuldig is aan de opwarming van de aarde, op losse schroeven is komen te staan. Het Kamerlid vindt het daarom ‘hoogst onverantwoordelijk’ om nog langer belastinggeld uit te geven aan het tegengaan van klimaatverandering.

Zelf is Professor Mojib Latif niet blij met de ongevraagde aandacht voor zijn onderzoeksresultaten. In de Britse krant the Guardian ^[25] legt hij uit dat hij geen moment twijfelt aan het feit dat de mens schuldig is aan het opwarmen van de aarde en dat veranderende weersomstandigheden los gezien moeten worden van opwarming of afkoeling van de aarde. Hij betreurt het feit dat zijn woorden misbruikt worden voor de doeleinden van sceptici.

Of PVV Kamerlid De Mos the Guardian leest, is de vraag. Latifs uitspraken weerhielden hem er in ieder geval niet van deze week opnieuw Kamervragen ^[26] te stellen over het onderwerp. Ditmaal in de vorm van een boekrecensie. “Indien het boek ‘Climategate, The CRUtape Letters’, een spannende thriller over Climategate, nog niet in uw bezit is, mag ik u het boek dan cadeau doen?” aldus de vraag van het Kamerlid aan Cramer. In het boek worden uit hun verband getrokken e-mails gepresenteerd als bewijs voor de theorie dat er geen klimaatprobleem bestaat.

Het is te hopen dat de winter snel tot een einde komt om plaats te maken voor een broeiend hete zomer. Dat zal ‘kritische’ Kamerleden er wellicht toe aanzetten echt relevante Kamervragen te stellen aan Cramer alvorens zij in december naar de zestiende VN klimaattop in Mexico vertrekt.

^[27]

Image By: Carien ten Have

In de rechtbank van Amsterdam is vandaag het proces tegen PVV-leider Geert Wilders begonnen.  Vanochtend vroeg stonden honderden betogers bij de rechtbank om Wilders te steunen.

Amsterdam – Drie zwarte auto’s met getinte ramen scheuren om kwart over acht ’s ochtends door de Parnassusweg in Amsterdam-Zuid. Ze rijden vlak achter elkaar. De blauwe zwaailichten op de auto’s verraden dat er iets staat te gebeuren.

Vrijheid van meningsuiting

Voor de rechtbank minderen de voertuigen vaart. Bij de hoofdingang van het gebouw staan ongeveer tweehonderd mensen te wachten. Ze staan klaar met spandoeken met de tekst ‘Vrijheid van mening, steun Geert’, ‘G. Wilders voor president’, en ‘Linkse elite + Islam = dictatuur’.

De demonstranten houden een betoging voor de vrijheid van meningsuiting ^[28]. Aanleiding is de rechtszaak die vandaag tegen Partij Voor de Vrijheid (PVV) leider Geert Wilders zal beginnen. De PVV-parlementariër wordt verdacht van haatzaaien, discriminatie en het beledigen van Moslims ^[29].

Betogers

De strafzaak tegen Geert Wilders wordt vandaag nog niet inhoudelijk  behandeld. In deze regiezitting kunnen aanklager en de verdediging hun wensen uitspreken over het verloop van het proces.  Er wordt onder anderen besproken welke getuigen gehoord gaan worden. Het echte proces gaat later dit jaar van start.

Een man kijkt op naar de zwarte auto’s. Zijn verkleumde handen haalt hij uit zijn zakken, en  begint te klappen. “Wilders, PVV”, roept hij luidkeels. Zijn gezicht draait hij naar de betogers. “PVV, PVV, PVV”, weerklinkt het vanuit de menigte.

Snel zetten journalisten hun camera’s aan om het gejoel vast te leggen. Een fotograaf richt zijn telelens op een van de betogers. Zodra de man de fotograaf heeft opgemerkt tilt hij met gestrekte armen zijn spandoek nog iets hoger de lucht in. Op het doek staat een vrouw met een weegschaal. Ze is gehuld in een zwarte boerka en heeft een kapmes in haar hand. Het onderschrift leest ‘Vrouwe Justitia nu’.

Een groep politieagenten in gele fluoriserende jasjes houdt de betogers vanaf een verhoging in de gaten. Met hekken is de straat voor het gerechtsgebouw afgezet. Om de hoek staat een rij politiebusjes. “Daar komt een hele berg geeltjes aan,” zegt een vrouw. “Straks mag ik helemaal niet meer zeggen wat ik vind, net als Wilders.”

Na tien minuten verstomt het geschreeuw van de betogers. PVV-leider Wilders is bij de rechtbank naar binnen gegaan, en nu kunnen ze niets anders doen dan wachten op nieuws. Een oudere vrouw haalt een thermoskan met thee uit haar tas. Ze schuifelt met haar voeten heen en weer. “Als we hier tot de uitslag moeten staan, dan wordt het niets. Het is veel te koud”, zegt ze tegen een man naast haar. “We hebben nog een heleboel mazzel dat het nu niet vriest”, fluistert een meisje.

Ook de spandoeken die eerst hoog in de lucht werden gehouden, zakken langzaam naar beneden. Twee vrouwen leunen met een bord van twee meter breed en een meter lang tegen een pilaar. “Willen jullie ruilen van bord? Deze is hartstikke zwaar”, zegt één van de vrouwen tegen twee mannen. De mannen lachen even. “Zijn jullie nou geëmancipeerd?”

Druk

Rond tien uur druipt een deel van de PVV-aanhangers af naar een broodjeswinkel op de hoek. De ramen zijn beslagen, alle tafeltjes bezet. Binnen staat een lange rij voor de kassa. Een jongen in zwart T-shirt rent met een dienblad vol dampende koffie door de zaak.

“Zo druk hebben jullie het op woensdag zeker nooit?” zegt een oudere man met een spandoek in zijn hand tegen de jongen. Uit zijn zak steekt een foto van Geert Wilders. Hij lacht. “Nee meneer, zo druk is het sowieso nooit. En het zal ook nooit meer drukker worden.”

In Almere is de PVV twee keer zo populair als in Amsterdam. Waarom scoort Geert Wilders niet in de hoofdstad, maar wel aan overkant van het IJmeer?

ALMERE - Wie op maandagmiddag door het stadscentrum van Almere loopt, is bijna alleen. Op de winderige pleinen loopt een handvol mensen. Het contrast met Amsterdam, met zijn groepen toeristen, hordes fietsers en piepende trams, kan nauwelijks groter.

Ook in de woonwijken van Almere-Haven zijn de straten leeg. Daar woont fractievoorzitter Frits Huis van Leefbaar Almere. In zijn woonkeuken spreekt hij met fractiegenoot Nico van Duijn. Ze wonen allebei meer dan dertig jaar in Almere. Huis was de eerste journalist, Van Duijn de eerste huisarts. Zij behoorden tot het groepje van zes dat tijdens de lange kaartsessies aan de grote tafel – zwikken en klaverjassen – klaagde over de lokale politici van PvdA, VVD en CDA ‘die de stad aan het verprutsen waren’. Ze richtten hun partij in 2000 op naar het voorbeeld van de gelijknamige protestpartijen in Hilversum en Utrecht. Leefbaar Almere viel in vruchtbare aarde: het belandde in 2002 in een klap in het college en Huis werd wethouder.

Huis en Van Duijn geven toe dat ze hebben meegelift op de hype rond Pim Fortuyn. ‘En dat terwijl we heel anders zijn dan de LPF. Op sociale onderwerpen stemmen we vaak mee met links.’ De vier zetels die Leefbaar Almere in 2006 overhield, staan op de tocht nu de Partij voor de Vrijheid in Almere gaat meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2010.

Bij de Europese verkiezingen van afgelopen juni werd duidelijk dat er in Almere een grote groep Wilders-stemmers woonde. De PVV werd met 27 procent van de stemmen ^[31]veruit de grootste partij. Een wereld van verschil met Amsterdam, die andere stad aan het IJmeer. In Amsterdam, net als Almere tot voor kort een PvdA-bolwerk, kwam Wilders niet verder dan 12 procent van de stemmen ^[32].

Hoe kan het dat de PVV in Almere ruim twee keer zo populair is als in Amsterdam?

Angst voor afglijden

Het kan in ieder geval niet liggen aan het aantal niet-westerse allochtonen in de twee steden. Dat ontloopt elkaar niet veel: 27 procent in Almere tegenover 35 procent in Amsterdam.

De geboren Amsterdammer Frits Huis wil wel een poging doen om de opmars van de PVV in Almere te verklaren. ‘Veel Almeerders zijn hier naartoe gekomen omdat ze ergens wilden wonen waar het rustig en veilig was. Dit jaar is het aantal overvallen geëxplodeerd. Mensen zijn bang dat Almere afglijdt naar het niveau van Amsterdam of Rotterdam. De PVV is er heel goed in om zulke angstbeelden te bevestigen en profiteert daarvan.’

Mensen zijn bang dat Almere afglijdt.

De 20-jarige Suzanne verhuisde zeven jaar geleden vanuit Amsterdam-Noord naar Almere. De studente juridisch medewerker stemt op de PVV. Ze vindt dat er in Nederland te weinig wordt gehandhaafd en ziet dat als belangrijke oorzaak van problemen in het onderwijs en op straat. Scholieren kunnen te simpel spijbelen en zware verkeersovertreders krijgen geen zware straffen, vindt ze. ‘En het hele gebeuren rond de islam loopt de spuigaten uit. Zelfs in schoolkantines word je vuil aangekeken en roepen ze iets naar je in een andere taal.’

Volgens Suzanne leven de verschillende bevolkingsgroepen in Almere langs elkaar heen, terwijl Surinamers, Marokkanen, Turken en Nederlanders in Amsterdam veel met elkaar omgaan. ‘Daarom stemmen veel Almeerders op de PVV, omdat de Nederlanders daar meer gelegenheid hebben om onderling te praten over wat er mis is in de politiek.’

Wilders-stad

Almere heeft de afgelopen twintig jaar een ontwikkeling doorgemaakt van VVD-gemeente tot PvdA-bolwerk tot Wilders-stad. Niet vreemd als je naar de bevolkingsopbouw kijkt, zegt Gerhard Dekker, hoofd Onderzoek en Statistiek van de gemeente Almere. Twintig jaar geleden was Almere nog een bovengemiddeld rijke gemeente. Inmiddels is door de -voor Randstad-begrippen- lage huizenprijzen in Almere de lagere middenklasse er oververtegenwoordigd. Het grote verlies van de PvdA en de grote winst van de PVV bij de Europese verkiezingen van juni kwam in veel gemeentes voor, maar in Almere veel extremer.

Op 3 maart doet de Partij voor de Vrijheid voor het eerst mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Alleen inwoners van Almere en Den Haag kunnen op de partij stemmen. Geert Wilders heeft weinig geschikte kandidaten voor gemeenteraden kunnen vinden en wil ‘LPF-achtige toestanden’ voorkomen. De kandidatenlijst van de PVV in Almere is in nevelen gehuld. Het voormalige Almeerse VVD-raadslid Joram van Klaveren heeft ooit overlegd met een vertegenwoordiger van de PVV, ‘maar dat is minstens drie jaar geleden, en ik wil niet meer in de plaatselijke politiek’. Ook de Almeerder Harry Wijnschenk, voormalig fractieleider van de LPF, heeft geen interesse in een plek op de lijst. Wijnschenk zegt ‘in principe geen ja en geen nee’ tegen een functie op landelijk niveau in de PVV. ‘Maar dat is hypothetisch, want niemand heeft mij benaderd.’

‘In Almere zijn we het gewend dat de ene keer D66 enorm groot is, en de keer erop weer de VVD’, zegt burgemeester Annemarie Jorritsma. ‘Landelijke trends slaan in Almere altijd uitvergroot toe. De enige verklaring die ik kan bedenken, is dat mensen hier minder traditioneel zijn. Ze stemmen niet volgens ingesleten patronen.’

Contramallen

Peter Slot van de Amsterdamse Dienst Onderzoek en Statistiek legt uit waarom het stemgedrag in Amsterdam, ondanks recente PVV-overwinningen in de stadsdelen Noord en Slotervaart, overwegend links blijft. Hij rekent voor het gemak D66 hier ook bij. Allereerst werken veel Amsterdammers in het onderwijs en in de culturele en creatieve sector. Deze beroepsgroepen stemmen vaker links dan rechts, in het bijzonder op D66 en GroenLinks. Ook het geringe autobezit is een teken aan de wand. Minder dan de helft van de Amsterdamse huishoudens heeft een auto. ‘Een enorm verschil met Almere, waar tweeverdieners zonder auto bijna ondenkbaar zijn. Autobezitters stemmen nu eenmaal weinig op GroenLinks.’

Het verschil tussen het stemgedrag in de beide steden wordt versterkt door hoge huizenprijzen in de hoofdstad, vertelt Slot. Mensen die op zoek zijn naar een betaalbare koopwoning kiezen voor vaak Almere en het is bekend dat huizenbezitters vaker op rechtse partijen stemmen. ‘Door de verschillen kom je dicht in de buurt van de gemiddelde verkiezingsuitslag in Nederland als je Almere en Amsterdam bij elkaar optelt. De steden zijn contramallen van elkaar.’

Een derde van de Almeerders is geboren in de regio Amsterdam. Zijn veel potentiële Amsterdamse Wilders-stemmers in Almere gaan wonen? Peter Slot: ‘Dat is nooit precies onderzocht, maar er zijn zeker tekenen die daarop wijzen. De meeste Amsterdammers die naar Almere verhuizen zitten in de middenklasse en de lage middenklasse. Ze verdienen één of anderhalf keer modaal. Juist in die inkomensgroep zitten veel Wilders-stemmers.’

Zal de PVV bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen even hoog scoren als bij de Europese verkiezingen van juni? Fractievoorzitter Huis van Leefbaar Almere denkt van niet. Leefbaar en de andere lokale partijen deden immers niet mee aan de Europese stembusstrijd. ‘En wij hebben een goede naam opgebouwd, onder andere omdat we in actie komen tegen geldverslindende projecten zoals het sportcentrum Omniworld en de nominatie van Almere als Europese culturele hoofdstad’ ^[33], zegt Huis. ‘Mensen zien in dat wij inhoudelijk wel iets inbrengen in deze stad. Geert Wilders heeft geen ideeën die nuttig zijn in de lokale politiek.’

Huis heeft Wilders uitgedaagd om met hem in debat te treden. ‘Hij kan moeilijk een kopvoddentaks in Almere gaan invoeren. Wilders heeft mijn open brief gekregen, maar hij heeft niet geantwoord.’