Amsterdam, 19 jan – De gemeente Amsterdam gaat haar dienstverlening aan ondernemers bundelen. ‘Ondernemerscentrum Amsterdam’, heet het nieuwe project van de stadsdelen, dienst Economische Zaken, Dienst Werk en Inkomen (DWI), de Kamer van Koophandel (KvK) en de Belastingdienst. De raadscommissie Economische Zaken heeft vandaag ingestemd met het project.

Voorlopig kunnen ondernemers nog terecht op amsterdam.nl/ondernemen

Het project bestaat uit twee onderdelen. Op een internetsite kunnen (beginnende) ondernemers terecht met hun vragen en worden ze doorverwezen naar de juiste instantie. Daarnaast komt er een wijkgerichte aanpak met voorlichtingsbijeenkomsten waar alle deelnemende organisaties aanwezig zijn. “We willen dat ondernemers niet meer de hele stad hoeven door te fietsen naar tientallen loketten”, aldus projectleider Joyce Hamilton.

“Onze ambitie is om begin 2012 online te zijn”, vertelt Hamilton. “We zijn nu bezig om alle werknemers van de organisaties in te lichten over elkaars taken, zodat ze ondernemers kunnen doorverwijzen naar de juiste instantie.”

Amsterdam Ondernemerscentrum wil ook aanwezig zijn in de wijk. “Winkelstraatmanagers van stadsdelen en bedrijfsbezoekers van de KvK ^[1] weten wat er speelt”, zegt Hamilton. “Zij moeten de problemen en vragen van ondernemers signaleren en hun doorverwijzen naar de juiste plek.”

Volgens de projectleider komen er voorlichtingsbijeenkomsten die zijn afgestemd op de behoeften van ondernemers. “Stel: een stadsdeel merkt dat veel mensen een onderneming willen starten, maar dat zij weinig verstand hebben van financiële administratie. Dan kan de KvK ondernemers wijzen op cursussen, het stadsdeel helpen met bedrijfshuisvesting en -vergunningen en de Belastingdienst met belastingtechnische zaken.”

De aanleiding van het project is de sluiting van Amsterdamse ondernemershuizen, waar ondernemers terecht konden voor individueel bedrijfsadvies, begeleiding bij het opstellen van een ondernemersplan en trainingen. Op 1 januari sloten de ondernemershuizen Groot Oost en West binnen de ring. De vestiging Zuidoost gaat dicht op 1 april.

De ondernemershuizen kostten 2 miljoen euro per jaar. Het nieuwe project kost minder dan de helft, bleek tijdens de commissievergadering. De precieze financiering van het project is nog niet duidelijk, wel is alvast ruim 350 duizend euro aan Europees geld beschikbaar. “Door het wegvallen van inkomsten uit het Grotestedenbeleid is er vanuit de centrale stad geen geld meer voor de ondernemershuizen”, vertelt Cecile Boer, projectleider van het ondernemershuis Nieuw-West ^[2], dat als enige in Amsterdam openblijft.

“De afstand tussen ondernemers en de KvK in Nieuw-West is door het hoge aantal laagopgeleiden relatief groot”, aldus Boer. Het stadsdeel heeft om die reden besloten om het ondernemershuis zelf te financieren. Het ondernemershuis in Nieuw-West gaat volgens Boer nauw samenwerken met het nieuwe ondernemerscentrum.

Amsterdam, 19 jan – Het Amsterdam Museum organiseert vanaf eind maart door de hele stad exposities over Amsterdamse buurtwinkels. Niet alleen in het Amsterdam Museum, maar ook in buurtmusea en twee winkelruimtes – een Turks koffiehuis in de Javastraat en een gesloten matrassenwinkel op het Van der Pekplein – worden verhalen, foto’s en voorwerpen tentoongesteld.

Buurtwinkel Foto: Amsterdams Historisch Museum

Het Amsterdam Museum heeft een website ^[3] opgericht om materiaal te verzamelen voor de exposities. Op de website staan onder meer verhalen over verschillende Amsterdams ondernemers: van de eigenaar van islamitische slagerij El Bahja in de Indische Buurt tot die van hobbywinkel De Blauwe Draad in Osdorp.

Het zijn bijdragen van ondernemers, vrijwilligers, het museum en onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam. “Maar alle Amsterdammers kunnen een bijdrage leveren op de site. Het is een democratische vorm van geschiedschrijving”, aldus Annemarie de Wildt, conservator van het buurtwinkelproject.

“Met het project willen we op verschillende plaatsen in Amsterdam de geschiedenis van de kleine middenstand vertellen”, aldus De Wildt. “We zoomen daarbij in op een aantal straten, zoals de Java-, Haarlemmer-, en Jodenbreestraat. In de Haarlemmerstraat hebben bakkers en groentemannen bijvoorbeeld plaatsgemaakt voor olijfoliezaakjes en hippe modewinkels.”

De tentoonstellingen zijn van 25 maart tot 19 augustus te bezichtigen. Buurtmusea, zoals het Theo Thijssenmuseum en het Van Eesterenmuseum, hebben zich bij het project aangesloten.

^[4]

Elk bedrijf heeft zijn eigen cultuur. Wanneer kun je het wereldje beter ontdekken dan tijdens de schafttijd? Deze krant schuift elke week aan.

Amsterdam – Om een uur staat de AEX op 32923 punten. In de kantine van de Amsterdamse beurs van NYSE Euronext hangen twee grote beeldschermen aan de muur met daarop de laatste koersen.  Ook boven het buffet, waar een frituur pruttelt en uitsmijters worden gebakken, flitsen getallen voorbij. Optiehandelaar Han Zwakenberg, in spijkerbroek en rode capuchontrui, lijkt er niet veel acht op te slaan. Hij staat in de rij voor zijn lunch. Zoals de meeste handelaren neemt hij die mee naar zijn computer.

Zwakenberg werkt voor Klinkenberg Traders en houdt met drie collega’s kantoor in het beursgebouw, Beursplein 5. Hier huist NYSE Euronext, een fusie van onder andere de Amsterdamse, Parijse en Brusselse beurs met de New York Stock Exchange. Al in 1913 verhuisde de Amsterdamse beurshandel van de naastgelegen Beurs van Berlage naar dit gebouw. NYSE Euronext verhuurt de oude beursvloer, een grote hal, aan het bedrijf All Options. In de rest van het gebouw zitten nog tal van andere handelsbedrijven, zoals die van Zwakenberg.

“O, Dries Roelvink is van zijn voetstuk gevallen,” zegt Zwakenberg als hij bij zijn bureau aankomt. Hij hangt de gevallen foto van de zanger weer terug boven zijn bureau. Op de foto staat Roelvink temidden van een groep mensen vrolijk bij de gong. Sinds 2008 is een oude traditie in ere hersteld door elke dag met een ceremoniële slag op die gong om negen uur de beurs te openen. Roelvink opende de beurs afgelopen augustus, met het nummer ‘Geen crisis waar Dries is’.

Met een vol blad – boterhammen, salade, soep en melk – gaat Zwakenberg weer achter zijn computer zitten. Voor zijn neus vier schermen en drie toetsenborden. Twee schermen met optiefondsen. Een scherm met de AEX en een scherm met zijn mail. Achter hem zitten twee collega’s, ook met meerdere schermen voor de neus, en een blad met eten. Naast Zwakenberg is een lege plek. Op de vier schermen die daar aanstaan veranderen elke seconde getallen in verschillende kleuren. Zwakenberg en zijn collega’s houden vandaag ook deze schermen van hun collega in de gaten.

“Om deze tijd gebeurt er eigenlijk niet zoveel,” vertelt Zwakenberg. “’s Ochtends is het druk, omdat je dan nog de reactie hebt op de Amerikaanse Dow Jones. En rond half vier wordt het ook weer druk, dan gaat de Dow Jones weer open.” Toch lunchen ze nooit in de kantine. Mocht er iets gebeuren, dan zit je tenminste achter de computer. En op je eigen werkplek zit het toch lekkerder, vindt Zwakenberg. “Soms gaan we wel buiten dim sum eten. Maar dat loopt altijd uit op bier erbij. Dan gaan we daarna niet meer werken.”

Als het over het eten gaat, draaien ook zijn collega’s weg van hun scherm om zich in het gesprek te mengen. “Het  ligt er aan bij wie je afrekent. De een slaat iets aan als de luxe, de ander als gewoon.” De salades waren in ieder geval lekkerder toen ze nog gesponsord werden, vindt een ander.

Tijdens het gesprek staat een collega-handelaar ineens  op en loopt naar de lege plek. “Als blauw naast roze staat, is het goed. Maar als blauw naast groen komt te staan wordt het gevaarlijk,” legt hij uit, terwijl hij de getallen op het beeldscherm aanwijst. “Dan moeten we bijna handelen.” Ongemerkt heeft hij even de premie wat lager gezet, en gaat weer op zijn eigen plek zitten.

Als Zwakenberg zijn eten op heeft schuift hij het blad opzij en kijkt weer naar zijn schermen.  “Soms mis je iets, en denk je: had ik dat maar op tijd gezien. Maar ‘had ik maar’ is het duurste woord dat er is,” zegt hij terwijl hij naar de getallen kijkt. Zijn collega’s hebben zich ook weer omgedraaid. “Hadden we maar een keer de krant van morgen,” vult een collega vanachter zijn scherm aan. Om half twee staat de AEX op 32860 punten.

^[6]

Amsterdam – Crisistijd lijkt de beroerdste periode om voor jezelf te beginnen of een zaak op te zetten. Toch durfden deze drie Amsterdammers het risico te nemen. Hoe pakken ze dat aan?

Frank Hylkema (39), vormgever
“Ik werkte negen jaar voor Het Parool in loondienst en was medeverantwoordelijk voor de opmaak van het zaterdagmagazine van de krant. Op een gegeven moment had ik alles gedaan wat ik wilde doen. De rek was eruit, ik kon me niet meer verder ontwikkelen als vormgever. Toen ben ik er augustus vorig jaar mee gestopt.

“De crisis speelde bij mijn besluit helemaal geen rol. Natuurlijk was het een groot risico. Maar ook kranten vormen niet meer zo’n solide basis voor een werknemer. Er zijn regelmatig reorganisaties. Ik zag ook wel kansen als freelancer, juist in deze tijd. Een werkgever kan de hele verantwoordelijkheid op je afschuiven en hoeft niet iemand in loondienst te nemen. Dat scheelt hem kopzorgen. Hij krijgt gewoon een factuurtje.

“Wel merk ik dat het belangrijk is dat je een specialisme hebt, iets wat jou onderscheidt. Toegegeven, er zijn ongelooflijk veel freelancers. Het speelveld is niet makkelijk te betreden. Ik heb in dat opzicht een goede achtergrond doordat ik bij een krant heb gewerkt die iedereen kent en die iedereen leuk vindt. Bovendien heb ik mijn strepen verdiend als vormgever van bladen en kranten.

“Ik ben door de crisis niet goedkoper gaan werken. Als je te lage tarieven vraagt, geef je het signaal af dat je dringend op zoek bent en dat schrikt werkgevers af. Zorg dat je diensten meer waard zijn.”

Wicher Bouman (43), advocaat
“Maandag gaan we van start ^[7]. Mijn collega-advocaat en ik hebben een verdieping van een herenhuis gehuurd aan de Weteringschans. Door de crisis zijn de huurprijzen flexibeler geworden. Je kunt nu over termijnen onderhandelen, terwijl je vroeger meteen aan een contract van vijf jaar vast zat. Ook het inslaan van spullen is goedkoper. Veel kantoorartikelen zijn tweedehands over te nemen van ondernemingen die failliet zijn gegaan.

“Ik werkte al een paar jaar als freelancer nadat ik negen jaar in loondienst bij een advocatenkantoor had gewerkt. Maar door de recessie kwam het werk van freelancers zwaar onder druk te staan. De omzetten in de advocatuur liepen terug. Als er een klusje moest gebeuren, keken de kantoren eerst of er intern misschien niet iemand was die het ook wel kon doen. Eigen mensen eerst.

“Het idee om een eigen advocatenkantoor in schade-aansprakelijkheid te beginnen, sluimerde toch al een tijdje. Ik denk wel dat we door de crisis voorzichtiger zijn geweest, bezorgder. We merkten het ook bij de banken, ze hielden een voet op de rem. De tarieven die we nu vragen, zijn lager dan die we vijf jaar geleden zouden hebben gevraagd.

“De markt kent onze namen al, dat hebben we in ons voordeel. We hebben ook ons rechtsgebied heel erg toegespitst op datgene waarin we kunnen excelleren. Dat geeft ons een identiteit. Misschien dat mensen nu minder snel geneigd zijn naar een advocaat te stappen, maar vliegtuigen blijven neerstorten, gebouwen blijven in de fik vliegen en mensen blijven onder de tram stappen. In dat opzicht is ons beroep weinig gevoelig voor economische verschuivingen.”

Hevin Jaf (25), kapper
“Mijn compagnon wilde graag iets opzetten, iets beginnen. Eigenlijk het liefst in de horeca, maar door de crisis leek hem dat geen goed idee. Toen kwam hij langs een prachtig pandje van Stadsherstel Amsterdam (beheer van authentieke panden red.) in het centrum en wist hij dat het geknipt zou zijn voor een kapperszaakje. Mij kende hij van de kapperszaak in zijn buurt. Dus sprak hij me zomaar aan op een dag: ‘Kun jij knippen?’ We raakten in een heel goed gesprek en besloten uiteindelijk samen ervoor te gaan. Dat werd studio 19.

“Ik had mij altijd al voorgenomen voor mijn vijfentwintigste iets op mijn naam te hebben. Dat was mijn droom. De crisis vormde voor mijn droom geen belemmering. Want of het nu hongersnood of oorlog is, haren blijven groeien en haar moet toch geknipt worden.

“Toen ik de kniptarieven vaststelde, keek ik naar de buurt, maar ook naar mijn eigen kwaliteiten. Ik weet wat mijn werk waard is. Als je een tientjeskapper bent, zet dat ook een negatieve stempel op je naam. Dan lopen mensen in en uit en kan je zaak niet de sfeer krijgen die het nu wel heeft.

“In het begin moet je natuurlijk wel mensen naar je toe krijgen. De studenten die we korting ^[8] geven, nemen vervolgens hun vriendjes en moeders mee. Klanten van de zaak waar ik eerst werkte, volgden mij naar mijn nieuwe zaak en zijn zo tevreden dat ze nu hun nichtjes meenemen, die weer een oom meenemen, die weer een zus meeneemt, enzovoort. Ik wist dit niet van tevoren, maar het gaat er vooral om dat ze het je gunnen. En dat verdien je door hard te werken.”

Elk jaar moeten schoolverlaters en afgestudeerden kiezen als zij de arbeidsmarkt betreden: een vaste baan met veel zekerheid of een risicovolle baan met veel vrijheid. Maar valt er nog wel wat te kiezen in tijden van economische crisis?

AMSTERDAM – Hij had het er wel gezien. Bart Kooij (40) werkte jarenlang als creatief directeur bij het Amsterdamse reclamebureau Ubachs Wisbrun/JWT. Hij was in vaste dienst, had een goed salaris en goede arbeidsvoorwaarden, maar miste de vrijheid om zelf zijn tijd in te delen.

Als manager van veertig man personeel was hij meer bezig met het aansturen van mensen dan met het creatieve werk waar hij goed in was. “Ik zat soms ’s avonds om negen uur in de auto naar huis en had het gevoel dat ik de hele dag in een achtbaan had gezeten, van de ene naar de andere vergadering”, zegt hij. Nu werkt hij sinds een paar maanden voor zichzelf en dat bevalt een stuk beter. “Ik doe ik weer wat ik leuk vind, en ook nog eens wanneer ik het wil.”

Iedere dag van negen tot zes achter hetzelfde bureau, maar een stuk minder zorgen

Ze was het zat. Milou van Dijk (33) had vijf jaar gewerkt als interim jurist. Ze verhuurde zichzelf aan bedrijven of banken voor een tijdelijke klussen. In het begin vond ze de vrijheid prettig. Zelf kiezen waar ze aan de slag ging en vooral: zelf het geld innen. Maar het gebrek aan zekerheid werd haar uiteindelijk te veel. “In goede tijden kon ik kiezen uit vijf verschillende projecten, maar in slechte tijden zat ik rustig een paar maanden niets te doen. Ik werd er gek van.” Nu werkt ze sinds een half jaar bij een makelaar in verzekeringen. Iedere dag van negen tot zes achter hetzelfde bureau, maar een stuk minder zorgen.

9 to 5 ^[9]

Schoolverlaters en afgestudeerden die deze maand de arbeidsmarkt opgaan, moeten dezelfde afweging maken als Kooij en Van Dijk: tussen een vaste baan met veel zekerheid of een risicovolle baan met veel vrijheid. Hoeveel keuze is er eigenlijk nog?

Nieuwkomers op de arbeidsmarkt
Deze maand betreden 10.500 Amsterdamse schoolverlaters en afgestudeerden de arbeidsmarkt. De vooruitzichten op een goede baan zijn somber. De Stichting Economisch Onderzoek (SEO) van de Universiteit van Amsterdam presenteerde in juli de verwachte gevolgen van de crisis voor de Amsterdamse arbeidsmarkt. De SEO denkt dat vooral na de zomer de werkloosheid sterk zal stijgen en in 2010 zal pieken op 10 tot 15 procent. Het Platform Arbeidsmarkt en Onderwijs van de gemeente Amsterdam stimuleert daarom jongeren om langer door te leren en probeert (startende) ondernemers tegemoet te komen met onder andere een Garantiefonds Microkredieten en een vermindering van de administratieve lastendruk met 25 procent.

Uitzendbureau

Zo’n vijftig jaar geleden deden dit soort dilemma’s zich niet voor. Je werkte in vast dienstverband of je werkte niet. De eerste uitzendbureaus die eind jaren zestig verschenen, werden toen nog gezien als dubieuze bolwerken van koppelbazen. In de jaren tachtig steeg het aantal uitzendbureaus en daarmee het aantal tijdelijke banen substantieel.

De verhouding tussen vast en flexibel werk is de afgelopen tien jaar stabiel gebleven, zegt arbeidseconoom Ronald Dekker. Het aantal flexibele banen en zelfstandigen is weliswaar sinds de jaren negentig gestegen, maar het aantal vaste banen steeg net zo hard. Nog steeds kiezen volgens Dekker verreweg de meeste mensen voor een vast contract, met als grootste voordeel zekerheid. Tachtig procent van de beroepsbevolking heeft op dit moment een vaste baan.

Een vast dienstverband betekent dat een bedrijf vertrouwen heeft in een werknemer

Hoewel inmiddels niet meer argwanend wordt gekeken naar tijdelijke contracten, ontlenen mensen nog altijd meer status aan een vaste baan. Een vast dienstverband betekent dat een bedrijf vertrouwen heeft in een werknemer. Met dat vertrouwen – en het vaste salaris dat daarbij hoort – kan weer het vertrouwen van anderen worden gewonnen. Bijvoorbeeld van de bank, die je sneller een hypotheek verstrekt voor een eigen huis. En dat niet alleen. Het betekent ook een goede pensioenvoorziening, doorbetaling bij ziekte of zwangerschap, bedrijfsuitjes, kerstpakketten en jarenlang dezelfde grapjes van collega’s tijdens de lunch. In sommige gevallen zelfs een leaseauto, een bonus en een dertiende maand.

Toch is het slechts nog een kwestie van perceptie dat een vast contract veilig is, denkt Stephan Renken, directeur van de Nederlandse tak van werving- en selectiebureau Badenoch & Clark. “De waarde van een vast contract wordt kleiner in crisistijd, naarmate meer bedrijven gedwongen reorganiseren. Je ziet het nu in de advocatuur en het notariaat, maar ook bij banken. Die golden jarenlang als hele veilige werkgevers.”

Inmiddels hebben veel grote advocatenkantoren op de Zuidas medewerkers moeten ontslaan. De contracten van drie jaar waarmee jonge advocaten beginnen, worden nauwelijks meer omgezet in een vaste aanstelling. In het notariaat werden dit jaar al 120 van de 2.000 kandidaat-notarissen ontslagen. Ook bij grote banken als ING, ABN Amro en RBS zijn werknemers niet meer veilig. Sinds het uitbreken van de kredietcrisis werd daar de ene ontslagronde na de andere aangekondigd.

Startende ondernemers

Maar niet iedereen met een flexibele baan kiest bewust voor die onzekerheid

Wie geen vaste baan heeft, mist de zekerheid van een vast inkomen en een uitgestippelde toekomst, maar heeft wel de vrijheid om zelf zijn carrière vorm te geven. Die behoefte aan vrijheid blijkt bij startende ondernemers zo groot, dat zij de risico’s van de recessie op de koop toe nemen. In de eerste helft van dit jaar schreven bijna 48.000 ondernemers zich in bij de Kamer van Koophandel, zo’n 3.000 meer dan in de eerste helft van 2008. Amsterdam had met 3.793 inschrijvingen de meeste startende ondernemers van Nederland.

Maar niet iedereen met een flexibele baan kiest bewust voor die onzekerheid. In de creatieve industrie zijn vaste contracten schaars. Van de vacatures in de databanken van Creatieven.com, Redactie&Co en Communicatie&Co biedt maar twintig procent uitzicht op een vast dienstverband. In gunstigere tijden loopt dat aantal op tot veertig procent, maar het blijft minder dan de helft. Iedere maand melden zich nu zo’n honderd nieuwe mensen aan op zoek naar een baan en iedere vacature kan rekenen op meer dan vijftig reacties. Oprichter Michael Boud: “In 2007 zijn er enorm veel freelancers bijgekomen omdat het toen goed ging met de economie. Die storten zich nu massaal op de tijdelijke contracten.”

Risicovolle banen:
-  Ondernemer
Gemiddeld aan zichzelf toegekend salaris (bruto per maand): 3166 euro

-  Journalist/redacteur (alle media)
Gemiddeld startsalaris (bruto per maand) 2511 euro
Zoektijd naar baan: 3,2 maanden

-  Industrieel vormgever/ontwerper
Gemiddeld startsalaris (bruto per maand): 2139 euro
Zoektijd naar baan: 4 maanden

Veilige banen:

-  Accountant
Gemiddeld startsalaris (bruto per maand): 2134
Zoektijd naar baan: 2,3 maanden

-  Actuaris
Gemiddeld startsalaris (bruto per maand): 2830
Zoektijd naar baan: 1 maand

-  Beleidsmedewerker overheid
Gemiddeld startsalaris (bruto per maand): 2660
Zoektijd naar baan: 3 maanden

Bron: Elsevier onderzoek Beste Banen en Loonwijzer.nl

Sommigen beginnen voor zichzelf, met wisselend succes. Alleen heel goed zijn in wat je doet, blijkt niet genoeg. Je moet het product ook aan de man kunnen brengen. Juist creatieve mensen zijn volgens Boud vaak niet erg commercieel. “Die missen in economisch zware tijden de boot”, zegt hij. “Vooral nu komt het aan op ondernemerskwaliteiten.”

Bart Kooij heeft zijn commerciële leerschool al gehad. Het was een belangrijke reden om eerst bij een groot reclamebureau te beginnen. Door daar het trucje af te kijken, kan hij het nu zelf gaan doen. “Alles wat ik daar heb geleerd is lekkere bagage voor nu”, zegt hij. “Maar commercieel denken blijft lastig. Opdrachtgevers willen zeker in deze tijd alles voor niets, je moet constant onderhandelen. En als ze niet betalen, moet je er zelf achteraan.”

Doorstroom

Afgezien van de ondernemers die niets liever willen dan eigen baas zijn, is de doorstroom van flexibele naar vaste banen volgens arbeidseconoom Dekker redelijk groot. Hoe hoger opgeleid de werknemer, hoe sneller deze een vast contract zal bemachtigen. Een structurele tweedeling van de arbeidsmarkt in mensen die altijd zullen blijven hangen in tijdelijke contracten en zij die altijd werken in vast dienstverband, zoals wel door economen wordt beweerd, is volgens hem onzin. “Onder de huidige omstandigheden is het misschien eerst nog een jaartje sappelen, maar in het algemeen vinden hoger opgeleiden als ze dat willen vrij snel een vaste baan.”

Milou van Dijk is hiervan het levende bewijs. Toen ze eenmaal had besloten weer in loondienst te gaan, solliciteerde ze bij haar huidige werkgever op een baan met een half jaar contract. Eerst twijfelde ze, want ze was juist op zoek naar meer zekerheid. “Ik dacht daar gáán we weer. Dan weet ik nog steeds niet of ik over een half jaar wel werk heb. Pas toen ze zeiden dat ik kon blijven als ik beviel, was ik om. En nu mag ik blijven.”

^[10]