Glasman en Asscher in De Balie. Foto: Alexander Leeuw

AMSTERDAM, 1 februari – Wethouder van Amsterdam Lodewijk Asscher (PvdA) betoogt een nieuw soort politiek. Deze politiek zou gemodelleerd zijn naar de Blue Labour-theorie van Lord Maurice Glasman. Asscher en Glasman spraken maandagavond  in Amsterdams cultuurcentrum De Balie. Glasmans Blue Labour pleit voor het benadrukken van het belang van interpersoonlijke relaties en persoonlijke verantwoordelijkheid. Het wil de economie terugbrengen tot kleinere, regionale niveaus.

Asscher zei dat de traditionele waarden verwaarloosd zijn. De nadruk moet meer op de mensen komen te liggen. “Er is teveel technocratie en er wordt te snel gezocht naar institutionele oplossingen.” De Labour-partij van Glasman kan gezien worden als de Engelse tegenhanger van de Partij van de Arbeid. Asscher omarmde Glasmans visie en de kritiek op het Labour-beleid van de afgelopen jaren. “Het is een sterke boodschap en een goede spiegel voor de maatschappij.”

Morele vragen, vindt Asscher, worden in de politiek te weinig gesteld en verliezen het meestal van pragmatische, technocratische overwegingen. Asscher sprak over Project 1012, het project van de gemeente om de Wallen te decriminaliseren. “De claim was dat het toerisme zou dalen. Maar wat is er belangrijker? De Hongaarse seksslaaf van negentien of de voordelen voor het toerisme?” Politiek moet in Asschers optiek morele vragen niet vermijden; er moeten politieke discussies gevoerd worden over in hoeverre mensen verantwoordelijk gehouden worden voor hun daden.

Er moeten volgens Asscher meer oplossingen worden gezocht in de persoonlijke sfeer. Dit in plaats van institutionele oplossingen. De wethouder illustreerde dit met een verhaal van een vader die zijn inboedel dreigt te verliezen door de schulden van zijn zoon. “De reflex is dan om de schulden te betalen en daarna de rest op te lossen. Maar dat is verkeerd. Er moet gekeken worden of de jongen niet ergens kan werken, bij een familielid bijvoorbeeld, waardoor hij meer inzicht kan krijgen.”

Lord Maurice Glasman - Foto: Alexander Leeuw

Asscher nam Glasmans theorie van regionale banken over en paste deze op het scholenbeleid toe. Door mensen meer inspraak en macht te geven in het schoolbeleid, zouden ze meer interesse krijgen. “Mensen worden dan trots op de scholen.” Glasman sprak op soortgelijke manier over regionale banken. Door regionale banken de voorkeur te geven boven grote, landelijke banken komt de verantwoordelijkheid volgens Glasman bij het individu te liggen. “Deze vorm van kapitalisme zou de democratische instituten versterken.”

Zowel de Labour-partij als de Partij van de Arbeid zijn op zoek naar een nieuwe visie. Uiteindelijk gaat het volgens Glasman om patriottisme, de wil om het land beter maken. Hij wordt in de Britse pers een “guru” genoemd voor de Labour-partij en diens leider, Edward Milliband.

^[1]

Foto: Jos van Zetten

NAP maakt een rondgang langs de Amsterdamse fractievoorzitters. Vandaag: Laurens Ivens, fractieleider van de Socialistische Partij (SP).

AMSTERDAM, 6 januari – Barre tijden in de Stopera. Amsterdam moest al ruim tweehonderd miljoen besparen, maar het was niet genoeg. In maart stemt de gemeenteraad over een extra bezuinigingspakket van honderdvijftig miljoen. Waar valt nog wat te halen? Wat kiest het college? Waarvoor strijdt de oppositie?
De SP van fractieleider Laurens Ivens is een opvallende speler in de oppositie, ondanks dat de fractie halveerde van zes naar drie zetels in 2010. Als het aan Ivens ligt, hoeft er helemaal niet zoveel bezuinigd worden als het college voorstelt. “Denk niet dat de stad zomaar failliet is.”

Hoe zal het bezuinigingspakket van honderdvijftig miljoen dat het college de raad gaat voorleggen eruit zien?
Laurens Ivens: “Asscher brengt honderdvijftig miljoen aan bezuinigingen in kaart, maar daarvan moet honderd miljoen daadwerkelijk uitgevoerd worden. Ik vrees dat ze met de kaasschaaf overal stukjes vanaf gaan halen. Dat is het grote probleem: we zitten met een college van GroenLinks tot en met de VVD, waardoor echte politieke keuzes tot nu toe uitgebleven zijn. Dat betekent dat elk stokpaardje blijft staan. Ze kunnen niet op milieubeleid bezuinigen, want dat kan GroenLinks niet accepteren. Ze kunnen de parkeertarieven niet verhogen, want dat zal de VVD niet accepteren. Ik verwacht dat ze verder zullen bezuinigen op de gemeentelijke organisatie. Ik ben daar niet op tegen, maar helaas is tot nu toe vooral bezuinigd op uitvoerend personeel, de loketmedewerkers, de portiers en de reinigingsdienst.”

Waar kan niets meer af, volgens de SP-fractie?
“Sectoren waarop al stevig is bezuinigd. Begeleiding bij re-integratie op de arbeidsmarkt, uitkeringen en de zorg. Bijvoorbeeld de thuiszorg. Die is dermate slecht, daar kan je niet in snoeien.”

Waarop zou de SP wel willen bezuinigen?
“Een aantal prestigieuze projecten kunnen wat ons betreft wel de ijskast in, zoals de ontwikkeling van de Zuidas en IJburg II. Bouw IJburg I eerst af.”

Maar voor IJburg II is in de begroting van 2012 geen geld gereserveerd.
“Er is nog steeds een projectbureau mee bezig dat kosten maakt. De gemeente zou ook moeten stoppen met stadspromotie. We geven geld uit aan de Olympische Spelen, we geven geld uit aan citymarketing in de vorm van een enorme I Amsterdam-campagne. Terwijl we onze eigen citymarketing, de kunstsector, doodbezuinigen. En in de gemeentelijke organisatie valt zeker verder te snijden, maar dan in de managementslagen. Op de hoger betaalde functies binnen de gemeente kan best wat bezuinigd worden. Vraag me niet om een bedrag, want ik ben geen wethouder.”

Gaan deze maatregelen honderd miljoen opleveren?
“Nou, ik denk dat we een heel eind zouden komen. Maar ik kan dit niet berekenen. Om te berekenen wat er bij de gemeentelijke organisatie wel of niet weg kan, moet je de hele organisatie kennen.
“We moeten Amsterdam niet armer maken dan ze is. De stad kent buitengewoon grote reserves, zoals het Amsterdams Investeringsfonds. Ik denk dat deze crisis van tijdelijke aard is. Dan kan je de kosten ook met tijdelijke gelden dekken. We kunnen de stad kapotbezuinigen, maar ik denk dat we dat moeten voorkomen. Voor mij is die honderd miljoen bezuinigen ook niet heilig.”

Wat de SP betreft zou er dus geen honderd miljoen bezuinigd te hoeven worden. Tegelijk heeft Amsterdam een gemeenteschuld van 2,5 miljard.
“Een schuld van 2,5 miljard voor de hele stad Amsterdam vind ik een schijntje. Kijk vooral naar wat we allemaal hebben. Iemand die een hypotheek aangaat heeft ook een schuld, maar heeft wel een huis. De stad kan gewoon uitgeven, want we hebben een forse reserve.”

Loopt Amsterdam het risico een artikel-12 gemeente te worden, een gemeente onder curatele van het rijk?
“Ik zie Amsterdam dat risico op dit moment niet lopen. En bovendien zou ik het niet heel erg vinden als Amsterdam wel een artikel-12 gemeente zou worden. We staan immers al onder curatele! Het rijk bepaalt toch al wat er gebeurt in de stad, door bezuinigingen op bijvoorbeeld uitkeringen en zorg.

Maar het zou niet goed zijn voor het gemeentelijk imago.
“Imago, daar heb ik niets mee. Denk je dat ze er in het buitenland van zullen horen? Denk je dat we minder toeristen zullen trekken? Politiek moet niet door angst worden ingegeven. Kijk naar de kracht van Amsterdam. Denk niet dat de stad zomaar failliet is.
“Het rijk zou ook haar verantwoordelijkheid moeten erkennen. Het klusje waar Asscher en de zijnen voor staan, is geen leuk klusje. Asscher zou best tegen Rutte mogen zeggen: dit gaan we niet doen. We moeten er een keer mee ophouden dat we constant het rijk verder willen helpen. Dit is het meest asociale kabinet ooit. Dat betekent niet dat wij de meest asociale gemeente ooit moeten zijn.”

Deze gemeenteraad wordt door critici afgeschilderd als tam en volgzaam.
“Terecht. Tweederde van de raadsleden zijn min of meer jaknikkers, lid van de coalitiepartijen PvdA, VVD en GroenLinks, en controleurs op detailniveau. Op maandagavond als de collegefracties vergaderen wordt alles afgetikt. Bijna elk voorstel dat een wethouder indient, haalt het. De oppositie bestaat uit maar vijftien zetels, een derde van de raad. Maar de SP blijft dingen aankaarten. Wij doen in elk debat mee, in elk debat is een SP-standpunt te horen. We krijgen alleen iets minder spreektijd, nu de SP drie zetels heeft.”

Bordeel op de Wallen

Het sluiten van bordelen op de Wallen heeft een negatief effect op de positie van de Amsterdamse prostituee. Dit stelt het rapport ‘Kwetsbaar beroep ^[2]’. Deze conclusie staat haaks op het beleid van burgemeester Van der Laan en wethouder Asscher. Zij zijn vastbesloten door te gaan met het opschonen van postcodegebied 1012.

Amsterdam, 26 jan – De positie van de Amsterdamse prostituee is de afgelopen jaren niet verbeterd. De mensenhandel in de branche is groter dan gedacht. Ook zijn de werkomstandigheden van de prostituees nog veelal slecht en hun positie ten opzicht van de exploitanten zwak. Dit is een greep uit de conclusies van het rapport ‘Kwetsbaar beroep’, dat in oktober 2010 in opdracht van de gemeente verscheen.

Volgens raadslid Ivens van de oppositiepartij SP kan het rapport verregaande gevolgen hebben voor Project 1012 ^[3]; het voornemen van wethouder Asscher (Pvda) om de Wallen door sluiting van bordelen en ramen op te ‘schonen’. “Uit het rapport blijkt dat het sluiten van de ramen juist een nadelig effect heeft op de positie van de Amsterdamse prostituees.”

Geschokte raadsleden

Op 13 januari besprak de Amsterdamse gemeenteraad het rapport voor het eerst.  Raadsleden van GroenLinks, SP en D66 reageerden tijdens de vergadering geschokt op de conclusies van het rapport. Bouwmeester (D66) zei tijdens de vergadering zich zorgen te maken over de Amsterdamse prostituees. “Door het sluiten van de ramen gaat de concurrentie omhoog. Hierdoor moeten vrouwen voor een zo laag mogelijke prijs gaan werken. Een concurrentieslag die vrouwen uit Oost Europa vooralsnog lijken te winnen”, citeerde hij uit het rapport. “Sommige prostituees verdwijnen dus. De vraag is nu: waarheen?”. Het antwoord op deze vraag moesten burgemeester Eberhard van der Laan en wethouder Asscher tijdens de vergadering schuldig blijven.

Bovendien werd bij de bespreking van het rapport duidelijk dat de burgemeester en wethouder niet van plan zijn om Project 1012 op basis van het verschenen rapport aan te passen. Van der Laan noemde het rapport “overtuigend”, maar vond het effect van het sluiten van de ramen op de positie van de prostituees “zwak onderbouwd”. “Het rapport is een te magere basis om een zwarte schaduw te werpen over project 1012”, aldus de burgemeester.

“Zeg waar het op staat”

In periode van twee jaar zijn er volgens het rapport 102 van de in totaal 509 raambordelen gesloten. Wat er met de prostituees na sluiting is gebeurd, weet de Amsterdamse gemeenteraad niet. Raadslid Ivens in een telefonisch interview: “De sfeer in de gemeenteraad over Project 1012 grimmig. Veel zaken worden in vertrouwen besproken. Raadsleden weten bepaalde dingen niet of mogen het niet in het openbaar zeggen.” Ivens noemt het “schrijnend” dat het college van burgemeester en wethouders na publicatie van het rapport een optimistische brief de deur uit deed. “Daarin werden alle conclusies afgezwakt. Maar de raadsleden lezen het rapport toch wel. Zeg gewoon waar het op staat.”

Raadslid Ivens erkent dat het rapport inderdaad geen diepgaand onderzoek naar het effect van het sluiten van de ramen bevatte. Het wachten is nu op het tweede gedeelte van het rapport ‘Grenzen aan handhaving’ dat in maart 2011 verschijnt. Dit rapport zal specifiek ingaan op de gevolgen van het sluiten van de ramen voor de prostituees. De raadsleden verwachten dan Project 1012 kritisch te kunnen evalueren.

Kip zonder kop

De burgemeester en de wethouder lieten in de vergadering weten dat ze bereid zijn een ‘adempauze’ in te lassen tot dit rapport verschijnt. Voorlopig worden er dus geen bordelen en ramen op de Amsterdamse Wallen gesloten. “Dat kan sowieso niet, gezien de financiële problemen van het project”, aldus de wethouder tegen de gemeenteraad.

Een “oneigenlijke reden” om te stoppen met het sluiten van de ramen, vindt raadslid Ivens. Naar aanleiding van het rapport ‘Kwetsbaar beroep’ meent hij dat er betere redenen zijn om Project 1012 te herzien. “Het is goed dat er nu gewacht wordt. Maar we moeten voorkomen dat zodra het project uit de financiële problemen komt, Amsterdam als een kip zonder kop begint met het opruimen van de Wallen”.

^[1]

Image: Marit van Kooij

Amsterdam, 12 jan – De coalitiepartijen VVD en GroenLinks in de Amsterdamse gemeenteraad reageren verdeeld op het plan van Lodewijk Asscher om in de zomervakantie basisschoolleerlingen met een taalachterstand bij te spijkeren.

De wethouder kon aanvankelijk rekenen op veel bijval, onder andere van onderwijsminister Marja van Bijsterveldt (CDA). Lodewijk Asscher lanceerde zijn idee tijdens het kerstreces in een interview ^[4] met het Parool. Werner Toonk, gemeenteraadslid voor de VVD en woordvoerder onderwijs, is niet te spreken over deze gang van zaken. “Dit doet Asscher wel vaker. Dan roept hij wat in de krant, haalt de voorpagina, maar intussen heeft hij geen concreet plan voor handen. Dit voorstel is niet meer dan een proefballon.”

Pilots

Een woordvoerder van Asscher erkent dat er nog weinig bekend is over de invulling van het plan. Zo weet de wethouder nog niet om hoeveel leerlingen het gaat, welke criteria er aan een ‘taalachterstand’ gesteld worden, hoe het kostenplaatje eruit ziet en welke instantie er uiteindelijk financieel voor gaat opdraaien. “We beginnen in de zomer met een paar pilots om te kijken hoe effectief zo’n zomerschool is. Het is niet haalbaar om dit jaar voor elke leerling met een taalachterstand een cursus te organiseren.”

Bestaande projecten

Gemeenteraadslid Fenna Ulichki van GroenLinks wijst het plan van de wethouder niet bij voorbaat af. Als voorwaarde stelt haar fractie dat de wethouder eerst onderzoekt of de bestaande projecten die taalachterstand onder scholieren tegen moeten gaan volledig uitgeput zijn. “GroenLinks is niet voor het opstapelen van projecten, ook met het oog op de bezuinigingen. Als blijkt dat er een zomerschool specifiek voor taalachterstand nodig is, dan staat GroenLinks daar niet negatief tegenover.”

Dubbel benadeeld

Toonk kan niet zeggen of de VVD gaat meewerken aan het plan. Zijn partij is net als GroenLinks onderdeel van het College en dus een belangrijk politieke partner van de PvdA.  “We moeten goed nadenken of we tonnen willen investeren terwijl we net afgesproken hebben miljoenen te gaan bezuinigen. Bovendien geloof ik niet dat je kinderen binnen twee weken helemaal kan bijspijkeren. Ik ben er ook niet voor om de taalcursus te verplichten. Kinderen met een taalachterstand worden dan dubbel benadeeld: én ze krijgen slecht onderwijs én ze verliezen twee weken van hun schoolvakantie.”

^[1]

Image By: Laurens Samsom

Rik Winsemius (29) is fractievoorzitter van stadsdeel De Baarsjes voor de Partij van de Arbeid (PvdA). In de aanloop naar de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen op 3 maart geeft hij ook leiding aan bijna driehonderd vrijwilligers.

Amsterdam – Waarin onderscheidt de PvdA zich met uw manier van campagne voeren?
“Met de vrijwilligers gaan we van huis tot huis. We duwen de mensen niet meer zomaar een folder in de hand en we zijn ook minder aan het woord. In plaats daarvan vragen we wat de mensen belangrijk vinden in de buurt en daar reageren we op. Vervolgens houden we hen over die specifieke onderwerpen op de hoogte via email of sms.”

Dat is een wankel evenwicht. Trots Op Nederland (TON) vraagt ook naar de mening van burgers en past daar het partijprogramma op aan. Maar de PvdA staat juist bekend om haar idealen.
“We verzamelen onderwerpen door mensen te vragen wat ze positief en negatief vinden in de wijk. Wat we precies met die onderwerpen doen bepalen we natuurlijk aan de hand van ons partijprogramma. Als wij bijvoorbeeld horen dat iemand de helft van de Koran of de Bijbel wil verbieden, gaan wij niet zeggen: ‘Nou meneer, wat een goed idee.’”

Er is een hoop cynisme ten opzichte van de PvdA. Stuit u daar tijdens de huisbezoeken vaak op?
“Nee. We zouden op heel veel cynisme stuiten als we gaan vertellen wat de PvdA de komende vier jaar allemaal wil bereiken, want dan heb je snel de neiging om grootste idealen op te hangen. Mensen willen concreet weten wat je voor de buurt gaat doen. Dat doen wij dus door de mensen te vragen wat er beter kan.”

Dat is een slimme manier om de partij te presenteren, maar achterliggende sociale idealen blijven groots.
“Die blijven groots. Het heersende cynisme tegen de PvdA kan je alleen maar beetje bij beetje wegnemen door te blijven bouwen aan de samenleving die wij willen, met behulp van de burgers. Wij moeten keihard blijven werken en proberen waar te maken wat we zeggen.”

Verkiezingsuitslag
‘Keihard blijven werken’ klinkt zo gemakkelijk. Maar wordt u nooit neerslachtig als d dag in dag uit uw best doet, terwijl peilingen aangeven dat de PvdA kan rekenen op slechts elf zetels: een halvering van het aantal van vier jaar geleden?
“Ik ben van huis uit politicoloog, ik weet dat de invloed van beeldvorming over onze partij door de televisie en het internet groot is. Bovendien worden de stemmen voor driekwart bepaald door de landelijke politieke tendens. D66 heeft bijvoorbeeld in Amsterdam de afgelopen vier jaar echt niets gedaan, maar door het landelijke succes staan ze nu in de peilingen voor de gemeenteraad op acht zetels. Onze persoonlijke campagnestrategie maakt voor de eerstvolgende verkiezingen misschien maar vijf tot tien procent verschil, maar op de lange termijn zal het meer effect hebben. Wat ik nu doe, is het opbouwen van structureel contact tussen PvdA en iedereen in Amsterdam. Dat heeft tijd nodig.”

Hoe motiveert u uzelf als u naar eigen zeggen maar een klein gedeelte van de uitslag kan beïnvloeden?
“Ik ben een redelijk optimistisch en zonnig persoon. Een klein beetje cynisme helpt dingen te relativeren. Daardoor denk ik niet dat ik met een godswonder bezig ben, of dat Lodewijk Asscher de hemel op aarde is. Dat relativeringsvermogen mag alleen nooit afgaan van je enthousiasme. Ik haal enorm veel genoegen uit elke procent die we kunnen veranderen en ook heel erg uit het werk met vrijwilligers. Ik vind campagne voeren nog steeds het allerleukste wat er is. Wekelijks stop ik dertig uur, op vrijwillige basis uiteraard, in de campagne. Daarvan ga ik ongeveer tien uur langs de deuren, de andere tijd spring ik in als er iets mis gaat. Als mensen niet gemotiveerd zijn of tegen elkaar lopen te bitchen dan zeg ik: ‘Allemaal leuk en aardig, maar we werken met z’n allen keihard en bovendien vrijwillig dus laten we het leuk houden.’”

Kunt u dat volhouden ondanks de dreigende peilingen?
“Absoluut. Als ik me volledig inzet en bijvoorbeeld de laatste twee dagen niet meer slaap omdat we ergens om vijf uur   ’s ochtends al moeten staan, dan kan ik mezelf niets kwalijk nemen. Dan kan het nog steeds zo zijn dat ik een enorme domper krijg als ik op 3 maart de uitslag zie. Maar dan weet ik wel waar we aan hebben gebouwd voor de lange termijn. Tot 3 maart wil ik niemand horen over verkiezingsuitslagen. Men speculeert wel eens over de uitslag, maar daar moeten we ons niet mee bezig houden. We moeten ons gewoon concentreren op het voeren van de beste campagne ooit.”

^[5]

Ageeth Telleman is sinds september 2009 D66-lijsttrekker

Amsterdam – D66 fractievoorzitter Ageeth Telleman sprak gisteren haar eigen partijprogramma tegen tijdens het tweede lijsttrekkersdebat voor de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen in de Vrije Universiteit (VU). Bij het gedeelte over duurzaam ondernemen stelde Telleman de nieuwe zeesluis bij IJmuiden ter discussie.

In het partijprogramma van D66 staat echter dat de partij voor de aanleg van een nieuwe grote zeesluis bij IJmuiden is, mede omdat de sluis “een basis voor werkgelegenheid” vormt. Eén van de honderdvijftig toehoorders van het debat, Uri Coronel – voorzitter van ondernemingsorganisatie VNO-NCW ^[6] Amsterdam – benadrukte direct het belang voor de werkgelegenheid in de haven: “Het is niet mogelijk alleen maar schone bedrijven op de Zuidas te hebben. De werkgelegenheid in de haven is essentieel.”

Lodewijk Asscher voegde hier aan toe: “We hebben een verantwoordelijkheid naar de 50.000 mensen die in de haven en Schiphol werken. Als je de zeesluis ter discussie stelt, dan begrijp je niet hoe belangrijk het is om dat werk te behouden.”

Volgens D66 voorlichter Thijs Kleinpaste “Staat D66 onverminderd achter de zeesluis.” Met betrekking tot de uitspraken van Telleman deelt Kleinpaste mee: “We bespreken elk debat na, het kan zomaar zo zijn dat hier intern over gesproken zal worden.”

^[7]

Herbert Raat, volgens veel journalisten de ‘beste voorlichter’ van het Amsterdamse stadhuis, heeft zijn pijlen gericht op het wethouderschap voor de VVD in Amstelveen. En dan moet de mannetjesmaker zichzelf gaan maken.

AMSTERDAM - Een lange, blonde man in pak komt zachtjes de Amsterdamse raadzaal binnen. Hij glijdt achter enkele journalisten langs en gaat zitten op de perstribune. Hij luistert geconcentreerd naar de raadsvergadering, licht naar voren leunend om de woorden nog beter in zich op te nemen. Af en toe fluistert hij wat tegen de man naast hem. Of kijken ze samen op het schermpje van een hippe telefoon. Zijn gezicht vormt op zulke momenten een brede lach. Na een tijdje vertrekt hij even geruisloos als hij is gekomen.

De lange man is Herbert Raat (1967), de voorlichter van wethouder Lodewijk Asscher – en een goede ook, vinden verslaggevers van De Volkskrant, Het Parool en persbureau ANP. “Hij steekt niet alleen qua lengte met kop en schouders boven zijn collega-voorlichters uit”, zegt Willem Beusekamp van De Volkskrant. “Hij geeft antwoord op je vragen, lult er niet omheen. Als hij iets niet kan zeggen, dan zegt hij dat gewoon.”

Raat weet vaak het antwoord op vragen zonder dingen op te zoeken. Hij heeft veel dossierkennis, ook omdat hij al jaren in de Stopera rondloopt. Iets dat andere voorlichters niet altijd is gegeven. “Sommige wethouders wisselen wel vijf keer per collegeperiode van voorlichter”, aldus Beusekamp. Raat snapt verder hoe de media werken. Hij neemt altijd zijn telefoon op. Als hij dat een keertje niet doet, belt hij snel terug. Hij houdt rekening met deadlines. Als hij een persbericht schrijft, begrijp je wat er staat. En hij weet wat journalisten willen horen.

CV

1967: Geboren in Doetinchem
1986-1988: Reizen en werken in Israël
en de VS
1989-1992: Werkzaam in de houthandel
van zijn familie in Zutphen
1992: Begin studie rechten in 
Amsterdam, lid VVD
1992-1998: Lid bestuur VVD Centrum
1998-2001: Deelraadslid voor de VVD in 
Westerpark, persoonlijk medewerker van
Tweede Kamerlid Stef Blok
2001-heden: Voorlichter voor wethouders
Bea Irik (2001-2002), Rob Oudkerk
(2002-2004), Ahmed Aboutaleb
(2004-2006) en nu voor Lodewijk Asscher.

 Herbert Raat is getrouwd en heeft twee dochters.

Maar de gevierde voorlichter, zoekt na acht jaar Stopera een nieuwe uitdaging in het lijsttrekkerschap van de Amstelveense VVD. De partij, die op dit moment het grootst is in de gemeente, beslist op 13 oktober of hij de voorman wordt bij de gemeenteraadsverkiezingen. Mochten de liberalen gaan besturen, dan is Raat kandidaat-wethouder..

Houthandel

Bij de familie Raat was politiek altijd een “dankbaar onderwerp voor discussies”, zo zegt zijn moeder. Zijn vader had altijd CDA gestemd, totdat die partij hem te links werd. Toen werd het de VVD. Raat groeide op in Zutphen, waar de familie een eigen houthandel had. Hij maakte zijn middelbare school uit balorigheid niet af, zo zei hij in een interview met de Staatskrant uit oktober 2001. Liever kiest hij voor het avontuur als hij drie jaar lang reist en werkt in Israël en de VS. Eenmaal uitgeraasd keert hij terug en werkt enkele jaren in de houthandel. Begin jaren negentig, als hij vijfentwintig is, kiest hij voor een studie rechten in Amsterdam. Hij stort zich niet in het studentenleven, maar wordt lid van de VVD uit bewondering voor Frits Bolkestein. Hij stapt in het bestuur van stadsdeel Centrum en is lid van de deelraad in Westerpark.

Van zijn eerste stappen in de politiek, was lang niet iedereen onder de indruk. Voor de deelraad van Westerpark bereidde hij zijn vergaderingen gedegen voor, maar spectaculair was het niet, vindt D66’er Jeroen van Brederode. “Als je mij nu vraagt, vertel mij eens iets over Herbert Raat dan denk ik vooral: hij is lang.” Maar in die tijd ontpopt hij zich wel tot een tactisch politicus: Hij is makkelijk in de omgang en zet dat in als hij iets wil bereiken. “Hij kan goed bruggen bouwen. Als het nodig was, konden we elkaar met argumenten overtuigen”, zegt Leen van den Berg van de linkse partij Buurt en Westerpark. Van den Berg herinnert zich dat hij samen met de VVD eens een verhoging op indirecte belastingen tegen heeft gehouden. Verder typeert hij Raat als een “linksige VVD’er.” In 2006 stemde Raat bij de verkiezingen voor het lijsttrekkerschap op Mark Rutte en niet op Rita Verdonk, zo zei hij drie jaar geleden in een interview met Nieuw Amsterdams Peil ^[8].

‘Verkeerde partij’

In diezelfde periode zet Raat zijn eerste stappen in het voorlichterschap. Hij wordt de persoonlijk medewerker van VVD Tweede Kamerlid Stef Blok, waar hij na een paar maanden mee stopt om als bestuursvoorlichter in de Stopera te gaan werken. Hij werkt daar achtereenvolgens voor Bea Irik (2001-2002), Rob Oudkerk (2002-2004), Ahmed Aboutaleb (2004-2006) en nu voor Lodewijk Asscher. Allemaal PvdA’ers. Is dat geen probleem voor een VVD’er? “Nee, hoor”, zeggen Irik en Asscher. “Raat werkt makkelijk samen, met iedereen”, zegt Irik. Asscher weet nog wel een ander voordeel: “Herbert kan voor mij goed inschatten hoe VVD’ers op bepaalde zaken reageren.” Bovendien is de lokale politiek pragmatischer dan de landelijke. “Je wil toch dat je kinderen naar een goede school gaan”, aldus Asscher.

Ook de Amstelveense liberalen tillen niet zwaar aan het feit dat hij PvdA-wethouders vertegenwoordigt. “Natuurlijk, ze zijn van de verkeerde partij”, zegt Rolf Thung, de voorzitter van de kandidatencommissie die Raat als lijsttrekker heeft voorgedragen. “Maar Aboutaleb en Asscher zijn wel goede wethouders. En laten we eerlijk zijn: het zijn liberale PvdA’ers, al zullen ze dat waarschijnlijk zelf niet zo zeggen.”

De firma Blok

‘Zijn’ wethouders loven hem vooral om zijn gevoel voor de media. “Hij snapt hoe de media werken, heeft politiek gevoel en denkt met je mee over manieren om je beleid te verkopen,” zegt Irik. Maar zelf zei Raat in het al eerder aangehaalde interview met Nieuw Amsterdams Peil dat de media niet te beïnvloeden zijn. Dat je gewoon eerlijk moet zijn. Dat je hooguit kunt beslissen wanneer je iets naar buiten brengt en of je bepaalde maatschappelijke discussies mijdt. Maar is dat echt zo?

Het is in ieder geval niet de overtuiging van VVD-Kamerlid Blok, die nog steeds trots is op Raats tactiek. “Als Kamerlid in een grote fractie moet je je territorium veroveren. Het is een survival of the fittest. Je moet een goede neus hebben voor zaken die de media oppikken. Dat heeft Herbert: hij is mediagevoelig en een plezierig mens. Hij dacht actief met mij mee om de firma Blok op te bouwen. Een voorbeeld. Business News Radio was toen ik net in de Kamer zat een beginnend radiostation. Ze liepen een beetje zoekend rond op het Binnenhof. Toen heeft Herbert eens tegen ze gezegd: ‘Goh, je zou eigenlijk een radioprogramma moeten hebben, waarin een panel van jonge economen uit grote fracties het nieuws bespreekt.’ Dat programma – De Lobby – is er gekomen met naast mij Wouter Bos, Joop Wijn en Kees Vendrik.” 

Spindoctor

En ook in Amsterdam wordt er dankbaar gebruik gemaakt van het strategischtalent van Raat. “Maar in de Stopera bouwt Herbert niet aan de Firma Asscher”, zegt de wethouder. “Wel aan de BV Amsterdam.” Asscher benadrukt: “Ik ben zelf verantwoordelijk voor mijn imago, maar Herbert helpt me daar wel goed bij.” Willem Beusekamp van De Volkskrant onderschrijft dit beeld: “Ik vind hem geen mannetjesmaker. Ik heb hem daar niet op kunnen betrappen.” Addie Schulte van Het Parool is behoedzamer: “Een spindoctor… Dat woord heeft wel een negatieve bijklank. Maar wat men in een spindoctor zoekt, vindt men wel in Herbert Raat. Hij is behendig, slim en doet niet moeilijk.”

Asscher vertelt dat ze samen overleggen hoe ze beleid in de media willen krijgen. Het is belangrijk om de media niet te overvoeren en toe te spitsen op zorgvuldig gekozen thema’s, zoals integratie en veiligheid èn Amsterdam. “Herbert adviseert mij vaak om dingen niet te doen. Als ik bijvoorbeeld wordt gevraagd voor een tv-programma waar ze het alleen over de PvdA willen hebben. Achteraf moet ik hem altijd gelijk geven.” Daarnaast pusht hij niet, schrijft hij niet continu persberichten. Verder is het van belang om beleid pas in de media te brengen als er iets gaat gebeuren. “We brengen geen plannetjes naar buiten. We gaan pas naar de media als iets af is. Dat maakt mij niet zozeer daadkrachtig, maar voorkomt eerder dat mensen nog cynischer over de politiek worden dan ze al zijn.”

‘Genoeg bagage’

Tot nu toe heeft Raat altijd zijn best gedaan om het beleid van anderen aan de media te verkopen. Maakt hem dat straks ook tot een goede wethouder? Thung van de kandidatencommissie zegt dat Raat zeker “genoeg bagage heeft” om het ook als wethouder te maken. Hij heeft veel inhoudelijke kennis opgedaan. De wethouders voor wie hij heeft gewerkt, hadden deels heel andere portefeuilles. Volgens Asscher is het vooral Raats sociale betrokkenheid die hem geschikt maakt als bestuurder. “Integratie, onderwijs en veiligheid zijn zaken die hem echt aan het hart gaan. Hij gaat als we ergens op werkbezoek zijn geweest vaak nog terug om een kop koffie te drinken.”

Kamerlid Blok meent dat Raats inhoudelijke kennis van ondergeschikt belang is. “Ik denk dat hij erg geschikt is als bestuurder. Hij moet dan natuurlijk ook inhoudelijk aan de slag. Dat betekent dat hij met deskundigen moet praten en hun oordelen tegen elkaar moet afwegen. Dat kan hij wel. Maar zowel als bestuurder als voorlichter moet je je beleid en plannen verkopen. Daarvoor moet je draagvlak creëren. Dat heeft te maken met timing, met mensen meekrijgen. Daar is hij goed in.”

^[9]