Voor Stichting Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC) was 2011 geen gemakkelijk jaar. De stichting verzorgt taalles aan huis voor anderstalige en geïsoleerde vrouwen. Er werd flink op hun subsidies en fondsen gekort. Gisteravond luidde het ABC het nieuwe jaar in en proostten ze op de toekomst. “Voor 2012 zijn we veilig. Daarna is de toekomst weer onzeker.”

De nieuwjaarsborrel van het ABC op het Begijnhof. Foto: Lisa van der Velden

AMSTERDAM, 13 januari- “Vroeger sprak mijn man goed Nederlands”, zegt Güler Dömnez (51) uit Amsterdam Tussenmeer. “Maar toen hij Alzheimer kreeg, is hij alles vergeten.” Ze draagt een witte hoofddoek met zwarte bloemen. Twee jaar geleden overleed haar man. Dömnez sprak gebrekkig Nederlands en kon zich niet goed kon redden na zijn dood. Via haar stiefkinderen kwam ze terecht bij het ABC. Ze werd gekoppeld aan een 78-jarige vrijwilliger, met wie ze goed bevriend raakte. “Eerst kwam ze elke week bij mij thuis langs. Maar nu ze ouder wordt en niet goed meer kan lopen, ga ik naar haar toe.” Trots haalt Dömnez een piepklein notitieboekje tevoorschijn. “Elk woord schrijf ik op. In Turks en Nederlands. Anders vergeet ik het”, zegt ze lachend.

Dömnez staat met veertig anderen op een zolderverdieping van een kapel op het Begijnhof. Lange mensen stoten hun hoofd net niet aan de witte balken. Op een viertal tafels staan bakjes chips en bordjes met blokjes kaas. Dömnez is de enige leerlinge vanavond. De rest van de zolder is gevuld met vrijwilligers, voornamelijk vrouwen boven de vijftig. Ze drinken wijn uit plastic glazen.

“Het is hier een beetje een bejaardensoos”, zegt Marieke Hoogeboom (29), een van de jongste aanwezigen. Ze is maatschappelijk werker in Slotervaart en sinds maart vorig jaar vrijwilliger bij het ABC. Ze geeft taalles aan een Marokkaanse vrouw van dertig. Ze was zelf lange tijd op reis door Marokko. “Daarom wilde ik graag een Marokkaanse begeleiden. Op die manier ben ik in Nederland ook een beetje op reis”, zegt ze lachend. “Mijn leerlinge heeft een heel ander leven. Ze zou nooit in de kroeg staan. Maar toch voelt het net als een vriendin, bij wie ik elke week langsga.”

Temidden van een kring vrouwen zit ABC-directeur Miriam Meijs (42). Ze heeft een blos op haar wangen. “We moesten knokken afgelopen jaar. Elk stadsdeel, elk fonds dat we benaderden zei hetzelfde: jullie doen fantastisch werk, maar we hebben geen geld.” Het bleef tot eind 2011 onzeker of het ABC zou kunnen blijven voortbestaan. “We hebben alles op alles gezet: een protestactie op het water in Amsterdam, de politiek opgezocht. Uiteindelijk hebben we het gered. Maar andere vrouwenorganisaties staan op omvallen. Het VIO in Bos & Lommer, VLAM in Slotervaart, VOM in Amsterdam Oost. Zij lopen alle drie gevaar”

Emmy Groot (56), pedagoge en sinds acht jaar vrijwilliger bij het ABC, begrijpt wel dat er bijna geen leerlingen aanwezig zijn. Ze staat naast een tafel met posters en pennen van de stichting. “Leerlingen zouden hier doodongelukkig zijn. Het zijn vrouwen die het huis niet graag uitkomen. Toen we gingen staken waren ze er ook niet. Als we een activiteit doen, moet dat vooral leuk zijn voor hen, en niet voor anderen om aapjes te kijken.”

Meijs heeft vooral moeite met de eisen die subsidieverstrekkers tegenwoordig aan het ABC stellen. Een van die eisen is dat het ABC zich richt op vrouwen die al les krijgen en alleen nog extra hulp bij het inburgeren nodig hebben. Het ABC moest in 2011 ten minste 160 van deze mensen helpen om subsidie te ontvangen. “Om geld binnen te halen moesten we dus onze focus verleggen naar mensen die verder waren in de integratie. Kansrijken. Met hen kun je quota halen.”

Alle vrijwilligers hingen briefjes met daarop de kracht van hun leerlingen en hun toekomstwens voor het ABC op de muur. Foto: Lisa van der Velden

Meijs trekt een vies gezicht. “Productie draaien dus. Terwijl onze eigenlijke doelgroep bestaat uit geïsoleerde vrouwen, die helemaal geen Nederlands kunnen. Kansarmen, die het veel harder nodig hebben.”

Internationale studenten bezig met 'beerpong'. Foto: NAPnieuws

In Amsterdam wonen zo’n 3500 buitenlandse studenten. Ze studeren  aan de UvA, HvA of VU om nieuwe culturen en mensen te leren kennen. Op de welkomsborrel in studentenflat Zeeburg voor de nieuwe lichting internationale studenten blijkt dat er in Amsterdam van integratie tussen Nederlandse en buitenlandse studenten echter weinig sprake is.

Amsterdam, 15 feb – Het hoogtepunt van de avond vormt het spelen van een potje ‘beerpong’. Een enthousiaste Amerikaanse jongen zet aan beide uiteinden van de keukentafel tien plastic bekertjes neer, vult ze met bier en deelt aan beide teams twee pingpongballen uit. Zodra een van beide teams er in slaagt het balletje in één van de bekertjes te krijgen, schreeuwen de internationale studenten het uit: “Drink! Drink! Drink!”

In 2009 stonden aan de Universiteit van Amsterdam 2044 buitenlandse studenten ingeschreven, circa 6% van het totaal. Aan de VU was dat 1,3%. Hoewel veel studenten zeggen “nieuwe mensen te willen leren kennen”, speelt integratie met de lokale bevolking geen grote rol. Dit bleek tijdens de borrel die afgelopen vrijdag werd georganiseerd voor de nieuwe lichting internationale bewoners van de studentenflat Zeeburg ^[1].

Eenzame flatgebouwen op een vlakte

Dilber (23, Sidney) vindt het niet erg dat ze in de Zeeburgflat met allemaal internationale studenten is geplaatst: “Voor een half jaartje is het hartstikke gezellig met al die mensen van over de hele wereld.” Het klimaat gaf voor haar de doorslag om voor Amsterdam te kiezen. “Ik wilde naar Europa, en kon met mijn studie uiteindelijk kiezen tussen Amsterdam en Uppsala. Hier is het weer beter, maar natuurlijk niet zo geweldig als bij ons.” Buiten miezert het deze vrijdagavond.

De donkere flatgebouwen aan de Zuiderzeeweg werden twee jaar geleden opgeleverd. Ze staan eenzaam op een vlakte, vlak na de Piet Heintunnel aan de rand van Amsterdam. “Het was de bedoeling dat het hier helemaal volgebouwd zou worden, maar zoals je ziet ligt de bouw momenteel stil” zegt Matthijs Valent (26). Hij is samen met twee andere Nederlandse studenten het aanspreekpunt voor de internationals in het flatcomplex en organisator van de borrel. In de flats wonen zo’n 300 studenten. Rond de 90 kamers zijn speciaal ingericht voor internationale studenten.

Stugge Nederlanders

Michael (25) uit Dublin koos wel bewust voor Amsterdam. “Iets in de EU, want dat was het goedkoopst. Verder kende ik Amsterdam als een ontzettend open en tolerante stad. Ik ben homo, dus voor mij was de keuze snel gemaakt.” Michael is hier nu een half jaar voor zijn masteropleiding economie. Echt Nederlandse vrienden heeft hij nog niet. “Nederlanders gaan toch liever met elkaar om, tegen ons zijn ze nogal afstandelijk.”

De Amsterdamse sectie van ISN ^[2](International Students Network) organiseert ieder half jaar een introductieweek voor de nieuw aangekomen internationale studenten. “We gaan dan Nederlandse dingen doen als wadlopen en een bezoek aan de Keukenhof”, vertelt ISN-medewerker Rosanne Chocolaad. Ze geeft toe dat er niet veel integratie met Nederlandse studenten plaatsvindt. “Maar dat ligt ook aan hen: internationale studenten klitten vaak samen.”

Guido de Wilde houdt zich bij het Service & Informatiecentrum aan de Universiteit van Amsterdam bezig met de internationale studenten. Hij wijt het samenklitten van internationale studenten voor een groot deel aan de “stugge Nederlandse studenten”. “Na het eerste jaar blijven die vooral omgaan met hetzelfde groepje. Als internationale studenten na twee, drie weken merken dat ze er niet tussen komen, trekken ze automatisch naar elkaar om te kunnen klagen over de Nederlandse studenten.” Hij zegt dat de UvA veel organiseert om de integratie met Nederlanders te bevorderen: een buddysysteem, gezamenlijk borrels met studieverenigingen, speciale uitjes – maar het levert volgens hem niet veel op.

“Jägermeister, everybody!”

“Forensic Science”, probeert iemand zijn studie aan een Poolse jongen uit te leggen. “As in CSI Miami”, verduidelijkt hij. “Ah, yes, I heard about that”, antwoordt zijn gespreksgenoot met een zwaar accent. Een meisje uit Buenos Aires vindt het tot nu toe behoorlijk winderig, hier in Amsterdam. De HEMA en de IKEA zijn voor haar een ware openbaring. Aditya uit Pune, India, studeert hier internationaal recht. Zijn zus was hier eerder, vandaar dat hij voor Amsterdam koos. “Het is wel ontzettend koud. Maar het bier is hier veel lekkerder dan bij ons”, grijnst hij.

“Jägermeister, everybody!” schreeuwt een breedgeschouderde Amerikaanse jongen als hij zwaaiend met twee flessen de common room binnenkomt. De onwennigheid waarmee de meeste nieuwe internationale studenten binnenkwamen, is halverwege van de avond geheel verdwenen. Ze worden vermaakt door de verhalen van de internationals die er al een semester in Amsterdam op hebben zitten. Veel andere contacten zullen de nieuwelingen tijdens hun studententijd vermoedelijk niet op doen.

^[3]

^[7]

Image by Y?YNTL via Flickr

Tot 2011 maakt het kabinet 16 miljoen euro vrij voor Amsterdamse buurtinitiatieven. Het geld wordt uitgegeven aan cursussen kickboksen en golfen, buurtbarbecues en stamppotavonden. Wat gebeurt er op dergelijke bijeenkomsten? We bezoeken computerschuwe, breiende vrouwen in Zeeburg.

Amsterdam – “Ik snap wel dat er kritiek is op de hoeveelheid geld die er naar buurtprojecten gaat. Er is altijd wel een buurtfeest zus of zo. Maar dit is een goed project.” Groepsleidster Sandra Claesen van de stitch ‘n bitch breimiddag in Zeeburg zit aan het hoofd van een lange tafel die overladen wordt door breinaalden, bollen wol, baklava en thee. Boven de tafel hangt een sliert met gebreide vlaggetjes die de vrouwen gezamenlijk hebben gemaakt. Om de tafel zitten vijftien vrouwen, op banken, klapstoeltjes en de enkele rollator te breien en te kletsen. Sommige vrouwen dragen een hoofddoek, er zijn een aantal Surinaamse vrouwen en er is ook een Nederlandse psychologiestudente.

Sandra Claesen merkte dat ze het bij andere breikringen “maar saai vond, dat er alleen maar Hollanders op afkwamen.” Terwijl een breikring volgens Claesen kan helpen om allochtone vrouwen indirect te laten deelnemen aan zoiets als een computerles. De vrouwen die het project moet aanspreken, hebben niet allemaal een opleiding en spreken ook niet allemaal Nederlands. Maar breien kunnen ze wel. “Dat hebben ze van hun moeders of grootmoeders geleerd. Ze werken de boorden misschien anders af of breien met de draad links, maar in de basis is breien overal hetzelfde.” Iets vertrouwds doen maakt praten volgens de initiatiefnemers gemakkelijker. “De druk is van de ketel, omdat je met iets bezig bent en dus niet hoeft te praten. Ze werken allen aan een eigen breiwerk. Het mooie is dat ze denken dat ze allemaal komen om iets anders te leren, maar dat is niet zo. Ze komen uiteindelijk allemaal voor hetzelfde.”

Door hun gebreide werk op marktplaats te zetten en breipatronen op te zoeken, maken de vrouwen zich wegwijs op het internet en raken ze vertrouwd met computers. Claesen merkte dat vrouwen niet graag computerles komen volgen, “dat vinden ze eng.” Dus bedacht ze deze breimethode om die drempel weg te nemen. Ze schreef een subsidieplan en Cybersoek kreeg van de overheid “een zak met geld.” Het project draait nu anderhalf jaar op dat geld. Op den duur moet de breigroep zelfstandig verder gaan. De vrouwen moeten dan zelf alles klaarzetten, koffie maken, mensen binnenhalen, maar ook de spullen op internet verkopen. “Dit is ook een goed project omdat het voor de lange duur ontwikkeld is. Het geeft houvast. Veel andere buurtprojecten duren een maand, een dag, een feest.”

Volgens Henriëtte van Roemeense afkomst, gaat het vooral om de gezelligheid. Ze breit vliegensvlug iets helroods en kletst ondertussen met de bejaarde vrouw die de ‘Friese oma’ wordt genoemd. “Je leert hier zo veel van elkaar. Iedereen neemt wel eens iets anders lekkers mee voor bij de koffie dat je niet kent, en dan wissel je recepten uit.” Volgens de Friese oma gaat het ook om “dat van dat multiculturele enzo, dat iedereen wat meer begrijpt van elkaars cultuur. We praten over van alles en nog wat.”

Om het praten te stimuleren loopt er een lerares Nederlands rond. De regel is dat er in de breikring Nederlands wordt gepraat. Wanneer een aantal vrouwen zich afzonderen door met elkaar in hun eigen taal te praten, gaat zij er tussen zitten en begint in het Nederlands te praten. Het is vaak niet duidelijk wie met wie het gesprek voert, soms bemoeit een vrouw zich opeens met een gesprek dat al een tijdje tussen twee anderen gevoerd wordt, waarna de overkant van de tafel zich er ook in mengt. Claesen: “Zo komen er terloops ook heel zware onderwerpen voorbij. We praten over hoe we kinderen opvoeden, over familie in het buitenland. Laatst vertelde een vrouw over een sterfgeval in de familie. Daar heeft iedereen vanuit zijn eigen achtergrond iets anders over te zeggen, en zo leren ze over elkaar. En ik leer altijd wat.”

Op www.breibedrijf.nl meer over dit project.

Volgende week een andere manier waarop breigroepjes bijdragen aan integratie. Een reportage over expats die samen breien en zo zorgen dat “hun collega’s niet ook hun vrienden worden.”

^[8]