Niemand in Hilversum bereikt de hiphopdoelgroep beter dan Rotjoch. Na drie jaar zwoegen voor weinig geld geeft BNN de presentator uit de Bijlmer nu eindelijk waardering en een goed contract.

AMSTERDAM- Een man met bontgekleurde sneakers en een petje loopt het café op de zevende verdieping van het oude Volkskrant-gebouw binnen. Hij begroet bekenden met een hartelijke boks en ploft neer op de bank. ‘Vandaag vanuit huis gewerkt. Een beetje mensen aan het werk zetten met de Blackberry’, zegt Rotjoch (28), chef underground-hiphop bij BNN.

Rotjoch is bezig met de eerste vaste baan van zijn leven: presentator en eindredacteur bij BNN. Hij is de man achter 101Barz, een populair hiphopprogramma op het digitale kanaal 101.TV. Een groot verschil met zijn leven op het randje van de criminaliteit in de Bijlmer. Rotjoch, die niet met zijn echte naam in de media wil, is een bekendheid onder jongeren. Alle aandacht begon hem zelfs op te breken toen hij nog voor weinig geld op de loonlijst van BNN stond. ‘Ik ben mijn privéleven kwijt. In Amsterdam zijn ze meestal nog relaxt, maar als ik buiten de Randstad langs een middelbare school loop, komen er dertig scholieren bij me staan. Die laten me echt niet gaan.’

Oude Nikes

Rotjoch, half Senegalees-half Europees, belandde in Hilversum nadat zijn moeder hem wees op een vacature bij BNN. ‘Het eerste jaar voelde ik me niet op mijn plek. En het kostte BNN net zo lang om aan mij te wennen. Ik ben heel anders opgegroeid, tussen vooral allochtonen. Soms begrepen ze het niet dat ik beledigd kon zijn als ze een stomme opmerking maakten.’

Inmiddels is Rotjoch verantwoordelijk over de 101Barz-site, waar honderden studiosessies van Nederlandse rappers op staan, van Ali B. tot underground. Soms rapt Rotjoch zelf een stukje ^[1]. De website trekt tot wel 800.000 bezoekers per maand. ‘Ik heb echt een fokking groot bereik. En het zijn juist de mensen die Hilversum niet kan bereiken.’ Volgens onderzoek is 101Barz de hoogst gewaardeerde website van de Publieke Omroep.

In interviews klaagde Rotjoch de afgelopen maanden over BNN. Hij sprak van een depressie, doordat hij tot ’s nachts met de camera feesten afstruinde en weinig sliep, maar geen waardering en weinig geld van de omroep kreeg. ‘Hiphop is een lifestyle, dus ik kan niet op twee jaar oude Nikes lopen. Ik moest dus wel bijbeunen.’ Rotjoch begon naast zijn BNN-werk een eigen bedrijf, waarmee hij feesten organiseert in Club Bitterzoet en Hotel Arena. ‘Maar nu zijn mijn gebeden verhoord’, lacht hij. BNN gaf hem een grotere crew met vier man en een flinke salarisverhoging.

Ondernemen

Rotjoch bedacht 101Barz toen het einde van zijn eerste tijdelijke BNN-contract naderde. Hij nodigde rappers uit in een studio waar 3FM radiojingles opneemt. BNN zorgde voor een website en een klein budget. ‘Er lag nog wat apparatuur in de studio die we konden gebruiken, en ook het decor is heel simpel. In het begin deed ik bijna alles zelf, van camera tot montage.’ De eerste rappers in het programma kende Rotjoch uit Amsterdam, waar hij zelf als rapper actief was. Het nieuws over de show ging van mond tot mond in hiphopland. De eerste filmpjes werden ongeveer duizend keer bekeken. Een kleine drie jaar later staat de teller van de populairste fragmenten boven de vier miljoen hits.

Vanaf december gaat de website helemaal op de schop. ‘Het moet basic blijven, want dat past bij hiphop. Maar er komt een hiphop-community bij waar rappers en beatmakers gaan elkaar daar vinden. Rappers kunnen op hun eigen profiel zelf hun mp3’s en video’s kwijt. Dan wordt het voor ons ook makkelijker om te checken wat er cool is.’

`Ik kom met meer weg anderen. Ik zeg gewoon: ey, what’s my name?´

Sinds zijn nieuwe contract is ingegaan, ontwikkelt Rotjoch ook programmaconcepten voor BNN. ‘Ik wil niet in het hiphophokje worden gedrukt.’ Rotjoch zegt dat hij over zijn nieuwe programma-idee niets kwijt kan, maar legt het concept toch uit. ‘Het gaat over jonge mensen die heel ondernemend zijn, maar niet de mogelijkheden hebben om iets voor elkaar te krijgen.’ Rotjoch zou de jongeren als presentator een handje moeten helpen. ‘Ik houd ervan om dingen uit te zoeken en op poten te zetten. Als dat lukt, kom ik helemaal klaar.’

Het systeem

Tegen alle drukke tv- en feestactiviteiten van nu steekt het gedoe van vroeger met school en tijdelijke baantjes schril af. Rotjoch maakte zijn vmbo niet af. ‘Ik heb wel een soort half diploma om te laten zien dat ik tot in het laatste jaar ben gekomen. Bij sommige vakken kon ik de examens niet meer maken omdat ik te veel lessen had gemist. Er waren docenten die ik misschien een keer zwaar had beledigd en waar ik niet meer in de les mocht. Die weten donders goed dat je dan nooit je school kan afmaken.’

‘Ik heb al het werk gedaan dat je kunt bedenken. Veel productiewerk gedaan en schoongemaakt. Twee weken bij Tempo Team, dan weer vier dagen daar, en aan het eind mag je niet blijven. Ik ben jarenlang werkloos en onverzekerd geweest. Je hebt wel eens ministers die zeggen dat iedereen gewoon moet werken. Maar er zíjn gewoon geen banen, dus hoe de fok moet je dan werken?’

‘Als ze een buitenlandse naam zien, krijg je niet eens een brief terug waarin staat dat ze je niet aannemen. Ik heb wel eens een sollicitatie verstuurd vanaf een mailadres met Henk punt Vermeer, en dan krijg je ineens wel een reactie. Als je het mij vraagt: het systeem klopt voor geen meter.’

De afstand tussen de Bijlmer en de rest van Nederland is gigantisch, vindt Rotjoch. Door de economische crisis is het geweld in de Bijlmer nog erger geworden. ‘Nu de banen en baantjes nog schaarser zijn, stijgt het aantal moorden.’ Rotjoch kijkt verbaasd op als hij hoort dat burgemeester Cohen sprak over drie doden bij de schietincidenten dit jaar. ‘Drie doden? Het zijn er veel meer, echt véél meer. Er zijn zeker zeventien doden gevallen. Daar zitten illegalen bij en daar komt niemand buiten de Bijlmer ooit achter. Anderen zijn verdwenen, terwijl de hele buurt weet dat ze gewoon dood zijn. Ik was vorige zomer op vakantie in Aruba. Daar is het precies hetzelfde. Het hele eiland weet precies van welke klif Natalee Holloway is gegooid. Mensen praten met elkaar, tegen de politie zeggen ze niks.’

‘Er zijn zeker zeventien doden gevallen. Daar zitten illegalen bij en daar komt niemand buiten de Bijlmer ooit achter.’

Over zijn eigen criminele verleden laat Rotjoch niet het achterste van zijn tong zien. ‘Ik ga er niet om liegen: ik was de supplier van de buurt als het gaat om wiet en zo. Ik heb ook andere dingen gedaan in de criminaliteit, die waarschijnlijk veel heftiger zijn.’ Rotjoch raadt anderen af de misdaad in te gaan, maar noemt daarvoor alleen praktische redenen. ‘Maar de criminaliteit is niet cool. Dat wil ik tegen de kinderen zeggen. De ene maand heb je misschien veel geld in je zakken, maar de volgende maand heb je niks. Misschien krijg je dan ook niet eens een uitkering omdat je te weinig hebt gesolliciteerd. Het is fysiek en mentaal te zwaar voor heel veel mensen.’

Vanaf IJburg

Nu Rotjoch op IJburg woont, kijkt hij heel anders naar het leven in de Bijlmer. ‘De meeste mensen die daar wonen, weten niet hoe de wereld in elkaar zit. Ze komen nooit buiten de Bijlmer. Ik ken hun gevoel: ze zitten vol met frustraties. Toen ik 22, 23 was, was ik echt geen grappige en relaxte jongen. Ik ben echt fokking blij dat ik uit die sfeer van de Bijlmer ben gestapt.’

Op het internet laat Rotjoch zich niet alleen van zijn muzikale kant zien. Hij werkte ook mee aan pornofilmpjes op de site van een vriend. Hij leverde muziek aan en deed ook mee op de site. ‘Echte Bijlmer ghetto shit’, lacht Rotjoch. ‘Ach, het is niet meer dan af en toe een poesje aaien. Ik sta niet met mijn leuter in beeld.’ Gaat deze ghetto shit hem geen problemen opleveren als Rotjoch grotere tv-programma’s wil gaan presenteren? ‘Het is een ouwe site. Alles is opgenomen voordat ik bij BNN terechtkwam. En ik kom met meer weg dan andere mensen, want ik zeg gewoon: ey, what’s my name? Ik heet niet voor niets Rotjoch.’

‘Ik ben 28 en ik heb geen diploma’s, dus ik denk veel na over wat ik over tien jaar moet doen. Als ik heel eerlijk ben wil ik dan het liefste niet meer in Nederland zijn. Ik wil in een klein huisje aan het strand in een warm land wonen. Goede muziek luisteren en veel boeken lezen. Lekker wat visnetten binnenhalen en naar de markt om groente te kopen. Misschien heb ik dan een klein taxibedrijfje waar ik geld mee maak, en dan kan ik heel simpel en goed leven. Ik ben eigenlijk best wel simpel, man.’

De studiosessie met Greengang is met meer dan vijf miljoen hits de meest bekeken video op 101Barz.

^[2]

Diggy Dex is geen doorsnee rapper van de straat: hij rapt over de liefde en scoorde afgelopen zomer een hit. “Zodra een rapper succes heeft, vinden mensen dat die zijn ziel verkoopt.”

AMSTERDAM - Een rapper die bij het grote publiek doorbreekt met een liefdesliedje waarin hij beschrijft hoe hij zijn vriendinnetje heeft ontmoet. Het druist in tegen het beeld van straatcultuur, geweld en seksisme dat veel mensen van de hiphopscene hebben. Toch is dit het verhaal van Diggy Dex, de rapper die deze zomer samen met de Vlaamse Eva de Roovere met het nummer Slaap Lekker een nummer 1 hit scoorde in Nederland en België.

Slaap Lekker is geen uitzondering in het repertoire van Diggy Dex, de artiestennaam van Koen Jansen (29). Binnen de Nederlandse hiphopscene valt de rapper al langer op door zijn atypische teksten. Volgens Damai Schenk, de man die de concerten van Diggy Dex boekt, maakt Jansen alleen maar liedjes die dicht bij hem zelf staan.

Geboren en getogen in Amersfoort is Jansen nooit echt in aanraking gekomen met de straatcultuur. Hij komt niet uit een bovengemiddeld muzikaal gezin en heeft nooit muziekles gehad. Zijn ouders boden het hem wel aan, maar hij wilde niet. Het enige signaal dat er volgens zijn moeder in retrospectief op jonge leeftijd al op duidde dat hij weleens aanleg voor rap zou kunnen hebben, was zijn gave voor het schrijven van Sinterklaasgedichten. “Die overstegen het niveau van de Sint zat eens te denken…”

De Profeten

Op de middelbare school ontdekte Jansen de hiphop. Hij was vijftien toen hij met een vriendje rapgroep De Profeten begon. “In die tijd traden ze altijd op schoolfeestjes op”, zegt jeugdvriend Jasper Brommet. “Ik denk eigenlijk niet dat ik zijn teksten van toen nu nog goed zou vinden, maar in die tijd vonden wij het wel echt heel tof.”

In 2002 vertrok Jansen naar Amsterdam, waar hij sociologie studeerde. Een studie die hij met enige vertraging afrondde. Inmiddels waren De Profeten samen gegaan met een aantal andere Amersfoortse rappers. Onder de naam DAC, de Amersfoortse Coöperatie, brachten ze twee albums en twee singles uit. Binnen de Nederlandse rapscene kende iedereen de Amersfoorters, maar voor het grote publiek kwamen ze niet verder dan het winnen van de publieksprijs bij de Grote Prijs van Nederland in 2003 en een bescheiden hitje met het nummer Springstof. In 2006 bracht Jansen zijn eerste soloplaat uit.

Sinds Jansen solo is gegaan, heeft hij volgens zijn vriendin Dagmar Holtman echt de ruimte gekregen om zijn eigen geluid te ontwikkelen en te verfijnen. “Koen is geen stereotype rapper. Hij maakt juist hele melodieuze eigen liedjes, waar soms ook een beetje een singer-songwritersound in zit. Daarnaast schrijft hij hele gevoelige teksten. Over de liefde, maar bijvoorbeeld ook over de scheiding van zijn ouders. Ik denk dat deze combinatie hem redelijk uniek maakt binnen de Nederlandstalige rapscene.”

Kippenvel

Vrienden, familie en collega’s roemen Jansen omdat hij zijn gevoelens zo goed weet te verwerken in zijn teksten. Zijn moeder kreeg kippenvel toen ze het nummer Gescheiden Wegen, over de echtscheiding met haar man voor het eerst hoorde. Holtman, over wie Slaap Lekker gaat, krijgt nog steeds “een warm liefdevol gevoel van binnen” als ze goed naar de tekst van ‘haar’ nummer luistert. Jansen laat volgens jeugdvriend Brommet in zijn teksten “het achterste van zijn tong en het binnenste van zijn hart zien.”

Maar niet alleen intimi geven hoog op van de muziek en teksten van Jansen. Zangeres Eva de Roovere had nog nooit van Diggy Dex gehoord toen hij haar voor het eerst benaderde met de vraag of hij een sample van haar nummer Fantastig toch –het nummer dat Jansen remixte tot Slaap Lekker– mocht gebruiken.  “Toen ik de mp3 die hij mij mailde open klikte en de beat begon te spelen onder mijn nummer werd ik er instant vrolijk van. Ik had dan ook weinig bedenktijd nodig om ja te zeggen.”

De Roovere wilde meer horen van Diggy Dex. Onbevooroordeeld stopte ze Mayonaise voor de ziel, het laatste album van Diggy Dex, in haar CD-speler. “De eerste keer dat ik een hiphopplaat helemaal heb uitgeluisterd. Ik vond hiphop altijd leuke zomermuziek voor op de radio of om op te dansen, maar dit was de eerste keer dat ik echt onder de indruk geraakte van de teksten.”

‘Neprapper’

Toch is niet iedereen enthousiast over het succes van Jansen, weten vriendin Holtman en concertboeker Schenk. Volgens de conservatieve school binnen de hiphopscene mag rap uitsluitend over het leven van de straat gaan. Alle rap die buiten dit genre valt zou nep en commercieel zijn. Schenk: “Eigenlijk gaat dat altijd zo binnen de hiphopwereld. De meesten vinden het leuk wat Koen doet, maar zodra een rapper succes heeft, zijn er altijd mensen die vinden dat die zijn ziel verkoopt.” Holtman: “Koen is nooit van de straat geweest, dus dat hij zijn ziel verkoopt is onzin. Hij rapt al sinds 1995 over de dingen die hem bezig houden en hij is daar altijd serieus mee bezig geweest.”

Zelf haalt Jansen zijn schouders op als mensen hem verwijten dat hij een ‘neprapper’ zou zijn. “Hiphop is ooit op straat ontstaan, maar ik vind het te kortzichtig om daar bij te blijven. Rap is inmiddels uitgegroeid tot een volwaardige stroming binnen de muziek. Ik vind juist het leuke van muziek dat je altijd verschillende stromingen kunt mengen. Dat kun je zo gek maken als je zelf wil.” Jansen vindt het geen probleem om te erkennen dat Slaap Lekker geen echt hiphopnummer is. “Natuurlijk is dat veel meer een popliedje. Zo staat dat ook op Itunes. Maar ik vind het vooral een heel leuk liedje, dat is het belangrijkst.”

Met het succes van Slaap Lekker lijken de dromen van rapper Diggy Dex in vervulling te komen. Met Eva de Roovere speelt hij op plekken –zoals de Kleine Komedie– waar hij als rapper anders nooit zou komen. Zijn soloprogramma wordt nu geboekt door poppodia en discotheken die de rapper voorheen niet zagen staan. Doordat hij nu in grotere zalen kan gaan optreden, komt zijn lang gekoesterde wens om met liveband te gaan toeren uit. Maar misschien wel het belangrijkste: in combinatie met zijn bijbaan als docent rap aan de Popacademie in Rotterdam en de rapworkshops die Jansen geeft op middelbare scholen, kan hij nu eindelijk van zijn muziek leven. Jansen hoopt dat dit zo blijft.

Geen eendagsvlieg

Hij zal het in elk geval niet verpesten door naast zijn schoenen te gaan lopen, denkt concertboeker Schenk. “Koen is niet alleen artiest, maar ook ondernemer. Hij weet dat zodra hij zijn optredens gaat verkloten, hij niet meer geboekt zal worden.” En binnenkort krijgt Jansen er een extra motivatie bij om voldoende brood op de plank te brengen. “Hij was altijd al serieus met muziek bezig, maar sinds hij weet dat hij vader wordt, is hij nog veel meer gefocust op zijn prestaties als muzikant. Hij krijgt een zoon en die wil hij kunnen onderhouden.”

Binnen de Nederlandse hiphopscene draait Diggy Dex al te lang mee om na Slaap Lekker als eendagsvlieg weer te verdwijnen . Of hij bij het grote publiek opnieuw een hit kan scoren is afwachten. Begin november verschijnt zijn nieuwe single, Dezelfde Spijt. Voor dit nummer gebruikt de rapper opnieuw een bekend liedje voor het refrein: Non je ne regrette rien, van Edith Piaf.

Misschien dat het voor de rapper nu hij eenmaal een nummer 1 hit heeft gescoord iets makkelijker is om opnieuw een hit te scoren. Volgens vriendin Holtman wordt hij sinds Slaap Lekker in elk geval veel serieuzer genomen dan voorheen. “Vroeger dacht iedereen als ik vertelde dat mijn vriend rapt: okay leuk, maar zolang hij geen Ali B, Lange Frans, of dood aan Wilders teksten maakt, wordt dat toch nooit wat. Nu ze zien dat het ook echt wat oplevert, zijn ze er opeens veel positiever over. Vertellen ze trots aan anderen: Ik ken Diggy Dex.”

^[3]

Amsterdam Rauw: een serie over wakker Amsterdam. Op zoek naar eigenzinnigheid waar de betutteling geen grip op krijgt. Vandaag de volgetatoeerde rapper BangBang, die kickboksend geld inzamelt voor Bangladesh.

AMSTERDAM – 26 jan. De rapper BangBang trapt met hooggeheven been in de buik van de kickbokser Shannon Gomes. Die stompt meteen terug, maar kan niet op tegen de harde klappen waarmee BangBang hem in de rand van de boksring jaagt. De kickbokswedstrijd ^[4] is tien seconden bezig. De toeschouwers in discotheek Escape juichen en maken wilde armgebaren.

BangBang ^[5] (artiestennaam van John Reilly) is nog nooit in Bangladesh geweest. De in Amsterdam wonende Engelse rapper wilde iets doen tegen de armoede in het land nadat hij een fotoserie van fotograaf Eddy van Wessel had gezien. BangBang schreef op zijn site dat hij tegen iemand wilde kickboksen voor het goede doel. De 24-jarige amateurkickbokser Gomes hapte toe. ‘Het is het perfecte businessplan, want iedereen wil erbij zijn’, denkt BangBang, ‘Haters willen zien hoe ik elkaar geslagen word. En mijn fans willen zien hoe ik win.’

Toeschouwer Opper Baas (19) zegt dat het moeilijk is om goede waterputten in Bangladesh aan te leggen. Zijn moeder komt er vandaan. ‘Er zit daar veel gif in de grond, dus een gewone pomp aanleggen heeft geen zin. Maar ik heb er vertrouwen in dat het geld goed terechtkomt, want BangBang is een rapper met inhoud.’

Afgelopen vrijdag kwam BangBangs solo-cd op de markt: Fuck Suicide, I’m Staying. Tijdens de boksavond in de Escape rept niemand met een woord over de plaat. Vanaf 2007 maakte BangBang twee cd’s met elektro-hiphop-producer Kubus. Behalve rapper is BangBang eigenaar van de Amsterdamse cd-winkel Dog’s Bollocks en het gelijknamige platenlabel.

De wapenfeiten uit BangBangs Londense jaren zijn minder vrolijk. Hij was drugsverslaafd, raakte zwaargewond na een steekpartij en werd gearresteerd op verdenking van doodslag. Een matpartij tegen het extreemrechtse National Front liep uit de hand, maar de rechter kon doodslag niet bewijzen. BangBangs leeftijd blijft geheim, want die wil hij onthullen in de autobiografie die hij gaat schrijven. ‘Ik ben net zo oud als Peter Pan’, zegt de rapper.

Vanaf september is BangBang dag in dag uit gaan trainen. Van alcohol, wiet en hamburgers bleef hij af. Het heeft effect: het eerst nog spekkige buikje is nu flink gespierd. De volle baard die hij normaal draagt, heeft hij afgeschoren. Alleen aan zijn tatoeages herken je de oude BangBang. Handboeien op de borstkas, vleugels op de rug. Twee grote tribals op de rechter slaap en twee traantjes op de linker wang.

In de boksring midden in de Escape smijten de twee boksers met hun energie. Gomes haalt BangBang met een lage trap neer. De rapper struikelt even en slaat er dan weer op los. Shannon pakt BangBang stevig vast en geeft hem een serie knietjes. Toch ziet BangBang kans om hem hard in het gezicht te stoten. BangBang bokst op de aanval en heeft een matige dekking. Hoewel BangBang hem telkens achteruit drukt, ziet Gomes kans om hem een keer of vijf hard in het gezicht te raken. BangBang laat de jury echter een paar klappen meer noteren.

Nadat na de derde ronde de bel klinkt, springen er vijftien vrienden van BangBang en vijf fotografen en cameramensen in de ring. De vrienden van BangBang tillen zijn armen alvast omhoog. Even later roept de jury BangBang inderdaad uit tot winnaar. ‘Maar er is eigenlijk één echte winnaar’, zegt spreekstalmeester en BNN-presentator Rotjoch, ‘En dat zijn álle mensen die geen schoon drinkwater hebben.’

Na afloop van de wedstrijd is BangBang tevreden over zijn prestatie. ‘Maar ik ben treurig over de instelling van Shannon en zijn coach’, zegt hij. ‘Ze wilden me gewoon knock-out slaan. Ik dacht dat we er gewoon een stevige kickbokspartij van zouden maken, zonder elkaar te blesseren. Dit wilde ik niet hebben, want ik heb te ernstige herinneringen aan geweld. Nu moest ik ook voluit gaan.’

‘Na afloop zei Shannon dat hij binnenkort nog een keer tegen me wilde vechten. Nou, ik heb toch van hem gewonnen? Ik laat het hierbij. Ik zal nooit meer boksen. Trouwens, ik blijf ook van de drugs en alcohol af. Ik heb nog nooit zoveel energie gehad als de laatste tijd. Ik weeg weer zoveel als toen ik 17 was.’

De opbrengt van de benefietwedstrijd komt volgens de organisatie neer op en bedrag tussen de 12.000 en 13.000 euro. Hiermee bouwt de internationale ontwikkelingsorganisatie AKVO naar schatting 25 speciale waterputten, die uit giftige grond drinkwater kunnen produceren.