Het Rijksmuseum Foto: Voytikof via Wikimedia Commons

AMSTERDAM, 8 januari – De oorlog rond de fietstunnel onder het Rijksmuseum in Amsterdam gaat door. Afgelopen week ontdekte stedenbouwkundige en actievoerder Maarten Lubbers de namen van vier Paroolmedewerkers op een online petitie tegen de fietstunnel. Hij verwijt de Amsterdamse krant partijdigheid over dit onderwerp.

Frans Bosman, één van de journalisten in kwestie, deed verslag over de fietstunnel terwijl hij de petitie “Rijks op het Plein” ondertekend had. Aanvankelijk ontkende hij de petitie ooit te hebben ondertekend, maar later gaf hij toe dat inderdaad te hebben gedaan. Volgens Lubbers komt hierdoor zijn objectiviteit in het geding.

De fietstunneloorlog

Het Rijksmuseum, ontworpen door architect P.J.H. Cuypers ^[1] beschikt van oudsher over een karakteristieke onderdoorgang voor fietsers en voetgangers. De onderdoorgang is een belangrijke fietsverbinding van Museumplein naar de binnenstad.

Sinds 2003 wordt het hoofdgebouw van het Rijksmuseum verbouwd en de nieuwe hoofdingang van het museum komt na de verbouwing (2013) in de passage te liggen. Wim Pijbes, directeur van het Rijksmuseum, vreest daarom dat het voor bezoekers te gevaarlijk wordt als fietser gebruik blijven maken van de onderdoorgang. Pijbes wil de passage bovendien gebruiken voor evenement.

Comité Red de Onderdoorgang wil dat de onderdoorgang eindelijk weer open gaat voor fietsers omdat het “een uniek stedenbouwkundig monument” is en omdat de doorgang een belangrijke fietsverbinding is tussen Amsterdam Zuid en de binnenstad.

In het voorlopige ontwerp voor de passage van het Rijksmuseum staat dat de fietstunnel open blijft voor fietsers. Op te drukken dagen (volgens het voorlopig ontwerp komt dat neer op ca. 30 dagen per jaar) zal de onderdoorgang echter exclusief voor voetgangers worden gehouden en ook tijdens grote evenemten (ca. acht dagen per jaar) moeten de fietsers omrijden.

Bosman deed ruim drie jaar geleden regelmatig verslag over de ontwikkelingen rond de verbouwing van het Rijksmuseum. Dit onderwerp werd later overgenomen door een andere redactie. Toen Bosman de petitie tekende, ging hij er naar eigen zeggen van uit dat hij niet meer over het onderwerp zou schrijven. Dat bleek niet het geval. Op 25 januari en 2 februari van dit jaar schreef hij alsnog over de fietstunnel. “Ik had een ochtenddienst en iemand moest het doen. Ik was trouwens ook vergeten dat ik die petitie ooit had getekend”, aldus Bosman. Zijn mening over de fietstunnel heeft volgens hem geen invloed op zijn berichtgeving over dit onderwerp.

Lubbers is het daarmee niet eens. “Als iemand zo’n lijst ondertekent en dus een duidelijke mening heeft, beïnvloedt dat impliciet zijn denken en schrijven. Van objectiviteit is dan geen sprake meer.” Ook Marjolein de Lange van Comité Red de Onderdoorgang, dat voor behoud van de fietstunnel vecht, vindt de berichtgeving van Het Parool over dit onderwerp soms ongenuanceerd. De Lange leest de krant niet dagelijks, maar vindt dat “het geluid van het Rijksmuseum meer te horen is dan de andere kant”. In het laatste artikel van Bosman voelt zij zich tevens onvolledig geciteerd, waardoor haar uitspraak een andere betekenis krijgt.

Ook de naam Peter van den Berg staat op de lijst. Van den Berg is eindredacteur bij Het  Parool. Onlangs weigerde hij  een ingezonden brief van Lubbers over de fietstunnel voor opiniepagina Het laatste woord. Hij ontkent de petitie te hebben getekend. “Weet je wel hoeveel Peter van den Bergs er in Amsterdam rondlopen? Mijn naam is een soort Jan Jansen, iedereen heet zo.” Ook twee andere Paroolmedewerkers en een freelancer geven toe de petitie te hebben getekend, zij hebben echter nooit over dit onderwerp geschreven. Op de petitie vóór de fietstunnel zijn geen Paroolmedewerkers te vinden.

Lubbers hoopt dat Het Parool in de toekomst objectiever gaat schrijven over de fietstunnel en alleen nog verslaggevers laat berichten die niet op de lijst staan. Parool-hoofdredacteur Barbara van Beukering heeft over deze kwestie “geen zinnig woord te zeggen” en noemt het een “ontzéttende non-issue”.

AMSTERDAM, 27 januari – Deelraadslid Serdar Akyol van GroenLinks Nieuw-West beticht zijn voormalige fractievoorzitter van leugens. Akyol stapte woensdag uit de fractie vanwege problemen met fractievoorzitter Avni Turgut en verschillende bestuursleden.

Volgens Turgut was de situatie in de fractie onhoudbaar, omdat Akyol vaak niet bij vergaderingen was, afspraken niet nakwam en zijn aandacht niet bij de politiek lag. Tegen Het Parool zei Turgut gisteren dat Akyol training was aangeboden om te leren hoe hij met zijn rol als volksvertegenwoordiger om moet gaan. “Leugens”, aldus Akyol.

Afbeelding: GroenLinks-logo

Akyol is de tweede in nog geen jaar die de fractie verlaat na een ruzie. Turgut is het enige overgebleven lid van de fractie. In juni 2011 vertrok Martie Spork vanwege “een gebrek aan wederzijds vertrouwen”. Ze ging door als eenmansfractie. Ook Akyol geeft zijn zetel niet op en gaat zelfstandig verder.

Spork gaf vandaag te kennen dat haar vertrek destijds vooral te maken had met het optreden van Turgut. Ook is ze van mening dat de fractie geen goede begeleiding heeft gekregen. Volgens Turgut wordt er echter standaard coaching aangeboden, zowel door de partij als door de gemeente. “Of zij er gebruik van maken, dat is een tweede. Nu denk ik: hadden we het maar verplicht gesteld.”

Turgut noemde Akyol gisteren in Het Parool “licht ontvlambaar” en zei dat Akyol “snel boos en emotioneel wordt als hij kritiek krijgt”. Akyol is er niet blij met het commentaar en herkent zich bovendien niet in de kritiek. “Ik ben vrijwilliger, voetbaltrainer, ondernemer, ik heb personeel rondlopen. Als ik altijd boos zou zijn, dan zou mij dat toch nooit lukken?”, zegt Akyol, die zijn shoarmazaak in Nieuw-West verkocht om de schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan. Voor Turgut was het noodzakelijk om in het dagblad de redenen van de breuk toe te lichten. “We moeten verantwoording afleggen aan onze leden en kiezers.”

“Begin december hadden we een fractievergadering. Akyol liep boos weg”, vertelt Turgut. “Hij dreigde toen al dat hij voor zichzelf zou beginnen. Ik heb toen meteen een bemiddelaar van de partij ingeschakeld.” Sinds december hadden de twee geen contact meer met elkaar. “Het bestuur en ik hebben wel initiatief daartoe genomen. Er zouden twee gesprekken zijn, maar bij het tweede kwam hij niet opdagen”, zegt Turgut.

Akyol bestrijdt dat hij wegbleef bij het gesprek. De partij verwijt hij niets. “Ze hebben genoeg gedaan om te bemiddelen. GroenLinks blijft mijn partij.” Om als eenmansfractie door te kunnen gaan, heeft hij wel zijn lidmaatschap opgezegd.

Logo AT5

AMSTERDAM, 20 januari – De noodlijdende Amsterdamse tv-zender AT5 lijkt ‘gered’. Het stadsbestuur maakte woensdag bekend dat het jaarlijks 2,8 miljoen euro beschikbaar stelt voor de drie partijen – Avro, RTV Noord-Holland en Het Parool – die de productie van de stadszender overnemen. Veertig van de zestig AT5-werknemers worden ontslagen. Voor het bedrag, dat voor de komende tien jaar is toegezegd, zijn de partijen in staat om één uur eigen televisie per dag te maken. De toekomst van AT5 lijkt verzekerd. Maar moet de Amsterdammer blij zijn met het nieuwe plan?

Vorig jaar had AT5 een verzoek voor 5 miljoen euro ingediend bij de gemeente. Uiteindelijk bleken de Avro, RTV Noord-Holland en Het Parool goedkoper stadstelevisie te kunnen maken. Zij al beschikken over studio’s, apparatuur en redactioneel personeel. De nieuwe constructie zal de programmering van AT5 ten goede komen, denken Barbara van Beukering, hoofdredacteur van Het Parool, en Robert Zaal, directeur van RTV Noord-Holland. Momenteel kan de AT5 door de financiële problemen slechts een half uur per dag eigen televisie maken. De rest van de programma’s zijn gesponsord. De drie partijen hebben aangegeven dat half uur met de toegezegde subsidie van de gemeente te kunnen verdubbelen.

Volgens Laurens Ivens, fractievoorzitter van de SP in Amsterdam, is het plan in de huidige vorm desastreus voor de Amsterdamse media. Amsterdam kent volgens Ivens al een weinig pluriform medialandschap en dat zal met de overname alleen maar erger worden. Hoewel AT5 een apart bedrijf zal blijven, met zijn eigen hoofdredacteur, zal het vergaand gaan samenwerken met de andere partijen. “Ze spreken over synergievoordelen, daarmee zeggen ze in principe dat ze nieuwtjes gaan delen met elkaar”, zegt Ivens. “Dat komt de berichtgeving niet ten goede. De media gedijen bij concurrentie. AT5 wordt nu RTV Parool.”

Barbara van Beukering geeft toe dat de verschillende partijen “content zullen delen”. Toch denkt ze niet dat de pluriformiteit in het geding komt. “We gaan in overleg kijken wat we samen kunnen doen, maar we gooien zeker niet alles op één hoop.” Agnes Verhulst, woordvoerder van de Avro, gaat nog verder en beweert dat AT5 en Het Parool helemaal geen concurrenten zijn. Volgens haar bieden zij verschillend nieuws aan een eigen publiek en zal dat zo blijven als het nieuwe plan doorgevoerd wordt.

Robert Zaal erkent de problematiek wel. “De zorg van de SP om de pluriformiteit is terecht”, zegt hij. “Pluriformiteit in het publieke bestel is belangrijk, maar je moet het afzetten tegen wat er gebeurt als we niet door zouden gaan met de overname.” Het is dit of niks, volgens Zaal. “En als AT5 zou verdwijnen zou dat helemaal slecht zijn voor de veelzijdigheid.”

Ivens laat weten dat dit plan niet de enige optie is. “SBS6 en de EO hebben zich ook gemeld, maar daar is niets mee gedaan.” Hij vindt dat de gemeente zich er makkelijk vanaf maakt door selectief te werk te gaan. “Er hadden meerdere scenario’s moeten klaarliggen, maar er is verzuimd daar werk van te maken.”

De overname moet op 1 juli voltooid zijn. Dan zal ook meer duidelijk zijn over de inhoudelijke invulling van het plan. Op 15 februari wordt er in de Amsterdamse gemeenteraad gestemd over het voorstel. Volgens Ivens zal het plan gemakkelijk door de raad komen. “Wij zijn als enige tegen.”

AT5 was niet bereikbaar voor commentaar.

Paul Vugts, misdaadjournalist. Foto: still film Parool.

Paul Vugts (37) is al tien jaar misdaadjournalist bij Het Parool. Hij drinkt koffie bij de Hells Angels maar heeft ook geheime bronnen binnen de politie. “Ze weten altijd van het begin tot eind dat ik daar als journalist ben.”

Hij kijkt niet naar misdaadseries op televisie, leest geen thrillers en hij droomde er nooit van om misdaadjournalist te worden. Toch begeeft Paul Vugts (37, klein van stuk, Brabants accent, zwarte kistjes) zich al tien jaar in de Amsterdamse onderwereld om verslag te doen voor Het Parool. Daarnaast schrijft hij artikelen voor het tijdschrift Koud Bloed en publiceerde hij verschillende boeken, waaronder de integrale versie van de Endstra-tapes en recent De strijd tegen de Amsterdamse onderwereld. Deze dagen heeft hij het druk met het nieuws over Willem Holleeder, de rechtszaak tegen topcrimineel Dino Soerel en de arrestatie van een Hells Angels-kopstuk.

Als hij vanwege een deadline later dan afgesproken de Amsterdamse rechtbank aan de Parnassusweg binnenloopt, begroet hij de portiers joviaal. Zij kennen hem, want Vugts blijft rechtszaken tot het einde toe volgen.  Ook als zijn collegajournalisten allang zijn afgedropen omdat het nieuwe er wel af is. “Mensen denken dat ik ontzettend spannend werk doe, maar het is soms heel saai hoor.”

Onbekende Nederlander

Anders dan zijn wat ijdele collega’s Peter R. de Vries en John van den Heuvel, wil Paul Vugts geen bekende Nederlander zijn. Daarom bedankt hij meestal als de redactie van De Wereld Draait Door hem uitnodigt om te vertellen over een Amsterdamse zaak. “Dat collega’s vaker ‘ja’ zeggen moeten ze vooral zelf weten. Maar ik wil geen wethouder Hekking worden; dat personage van Van Kooten en de Bie dat alsmaar in beeld probeert te komen.”

Bovendien kan hij als relatief onbekende Nederlander makkelijker opereren. Dat John van den Heuvel “nare dingen” meemaakte en constant zijn auto checkt op een eventuele bom, komt volgens hem ondermeer omdat Van den Heuvel ervoor kiest om het gezicht van de misdaadjournalistiek te zijn. Toch wordt ook Vugts wel eens bedreigd met waarschuwingen in de trant van ‘als je dit opschrijft zul je er spijt van krijgen’.  “Dat doet me heus wel iets, maar het domineert niet mijn leven”. Bedreigingen zijn voor hem nooit een reden om iets niet te publiceren: “Als zo’n dreigement zou werken, maak je jezelf extra kwetsbaar”. Om er meteen aan toe te voegen dat hij er niet te stoer over wil doen. “Ik heb gelukkig nog nooit klappen gehad of erger.”

De meeste criminelen beseffen volgens hem wel dat het niet slim is om iets tegen een journalist te doen. “Dat wordt beschouwd als een faux pas die de Nederlandse rechtsstaat niet pikt.” Volgens Vugts hebben de Hells Angels er dan ook spijt van dat ze destijds de journalisten Frits Barends en Henk van Dorp mishandelden. “Ze kregen er nog jaren last mee in de rechtszaal en ik denk te weten dat ze zich toen hebben voorgenomen om zulke dingen niet meer te doen.”

Kopje koffie met Hells Angels

Met de Hells Angels heeft hij zelf overigens een wisselende verstandhouding. Tegenwoordig drinkt hij weer regelmatig een kopje koffie met ze om bij te praten, maar er is ook een tijd geweest dat het clubstandpunt van de motorrijders luidde: ‘Praat niet met Paul Vugts’. Ze waren boos over het boek ^[2] dat hij over hen had uitgebracht. Maar al gauw merkten ze dat die boycot “pr technisch” niet handig was want de mening van de Hells Angels kwam nu niet meer in de krant. Dus nodigden ze hem uit voor een interview in het ruige clubhuis ‘Angel Place’, in de buurt van het Amstelstation. Blij dat hij weer met hen kon praten ging Vugts op de uitnodiging in en publiceerde hun verhaal, inclusief de argumenten van de tegenstander, in Het Parool. “Achteraf belden ze me op om te zeggen dat ze het een goed stuk vonden.”

Ook een boef heeft recht op zijn verhaal

Met stukken die een grote impact hebben, is Vugts extra zorgvuldig. Bijvoorbeeld toen hij erachter kwam dat de twee grootste kickboksevenementen van Amsterdam mede werden georganiseerd door zware criminelen. “Een belangrijke zaak, ook omdat die evenementen gehouden werden op locaties van de gemeente, die zegt er alles aan te doen om criminele activiteiten niet te faciliteren.” Een artikel hierover in het Parool zou de sluiting van die evenementen betekenen en hij wist dat het vechtsportwereldje daar “absoluut niet blij mee zou zijn”. Hij schreef het op, maar pas nadat hij overtuigd was van zijn feiten en nadat hij de betrokkenen voldoende tijd had gegeven om het verhaal te weerleggen. “Daar heeft iedereen die in de krant komt recht op, dus ook een boef.”

Na de publicatie werden de kickboksevenementen inderdaad verboden wat hem een confrontatie opleverde met een boze kickbokskampioene. Toen die hem tegen het lijf liep, wierp ze hem voor de voeten dat hij hun wereld kapot had gemaakt . “Ze zei: ik ben ontzettend succesvol en heb hier niets mee te maken, maar word er wel de dupe van, waarom zet je dát niet in de krant?” Haar verhaal werd vervolgens een spread in Het Parool.  Paul Vugts neemt een slok van zijn koffie en herhaalt het mantra dat hij vaak gebruikt: “Ik praat met iedereen”.

Geheime informanten

Samen met zijn Paroolcollega Bart Middelburg is Vugts een van de weinige krantenjournalisten die al zo lang fulltime misdaad verslaat en hij heeft dan ook een enorm netwerk. Zijn informanten zijn mensen van justitie, politie, advocaten en criminelen. Wie het precies zijn kan hij niet zeggen want dat heeft hij hen beloofd. “Je kunt er vanuit gaan dat alle regionen mij informeren in de hoop dat ik een stuk ga maken en er zo een vliegwiel in werking wordt gezet.” De  belangen van informanten probeert hij altijd te doorgronden: “Als een crimineel mij voorziet van informatie ben ik heus niet zo naïef om te denken dat hij dat doet omdat hij mij zo’n aardige jongen vindt of mij aan een artikel wil helpen. Hij zal een belang hebben. Bijvoorbeeld om een concurrent in een kwaad daglicht zetten.”

Afspraken over het moment van publicatie maakt hij alleen als zijn verhaal er baat bij heeft. Zoals laatst toen hij via via hoorde welke verdachte de recherche in beeld had bij een belangrijke zedenzaak. “Toen ik de recherche belde om dat te checken vroegen ze me of ik het alsjeblieft nog even voor me wilde houden.” Hij wachtte met publiceren om het onderzoek niet te verstoren. “Maar dat betekent uitsluitend dat ik een paar dagen later publiceer en ik doe het alleen als ik er extra informatie voor in de plaats krijg.”

Vugts geeft toe dat het  soms lastig balanceren is tussen goed contact met zijn bronnen en teveel betrokkenheid. “Ik zie het als een belangrijke opdracht aan mezelf er niet zo diep in te zitten dat een crimineel mij als vriend beschouwt.” Dat doet hij door afstand te houden. Als hij in het clubhuis van de Hells Angels is, weten ze dat wat hij met ze bespreekt, voor zijn werk is en dat hij niet tot drie uur aan de bar blijf hangen. “Verder doe ik wel aardig hoor, praat bij de koffieautomaat in de rechtbank over koetjes, kalfjes en voetbal. En ik drink heus wel eens een biertje met een crimineel, maar zij weten altijd van het begin tot het eind dat ik daar als journalist ben. Ik ga niet naar verjaardagen of op kraamvisites.”

Nieuwe generatie criminelen

Vugts ziet het als zijn taak om de misdaadwereld niet sensationeler te maken dan het is. Ook daarin verschilt hij van zijn beroemde collega’s De Vries en Van den Heuvel, die graag smeuïge verhalen vertellen. Op de redactie van Het Parool stelt hij soms zelfs voor om minder aandacht te besteden aan de zaak Holleeder, ook al zijn kranten met ‘De Neus’ op de voorpagina goed voor de verkoop. “Het zou onterecht zijn als lezers de indruk hebben dat Holleeder de enige is die aan de touwtjes trekt in het Amsterdamse misdaadmilieu.” Want er is niet één onderwereld, er zijn veel verschillende criminele organisaties: “Van Antilliaanse groeperingen in Zuid-Oost tot de vrouwenhandel op de Wallen”. Er zou bovendien een nieuwe generatie criminelen zijn opgestaan: de voormalige  hangjongeren uit Amsterdam Oost,  -West en de diamantbuurt. “Sommigen van hen hebben een vriendinnetje gevonden en leiden nu een normaal leven. Anderen zijn  opgegroeid tot keiharde criminelen die gewapende overvallen plegen.” Het is een onderwerp waar hij graag over schrijft.

Volgens Vugts kan het helpen als journalisten hun schijnwerpers op een bepaalde misstand zetten, bijvoorbeeld omdat de politie dan eerder ingrijpt. Maar het belangrijkste van zijn werk vindt Vugts de aloude journalistieke doelstelling: lezers informeren.  “Als criminelen elkaar afknallen tussen winkelend publiek en grip hebben op de vastgoedwereld, dan is dat relevant”.  Want hij houdt dan misschien niet van ‘poeha’ en ’sensatiezucht’, “Amsterdammers moeten wel weten wat er in hun stad gebeurt”.

^[3]

Stadsdichter F. Starik, Foto: Ron Zwagemaker

Dichters krijgen morgen op de Nationale Gedichtendag een dag de aandacht. Wat gebeurt er in Nederland met poëzie. Waar is F. Starik, de stadsdichter van Amsterdam, eigenlijk mee bezig?

Amsterdam, 26 jan. – F. Starik (1958) heet eigenlijk Frank von der Mohlen. De naam Starik heeft hij  overgenomen  uit het boek De Gebroeders Karamazov van de Russische schrijver Dostojevski ^[4]. In mei 2010 is Starik benoemd door stadsdeel Centrum tot stadsdichter van Amsterdam. In mei 2012 treedt hij terug. Als stadsdichter heeft Starik nog een aantal plannen voor het komende jaar.

F. Starik: “Ik word verondersteld, gevraagd en ongevraagd, zeven gedichten per jaar te leveren, het liefst gerelateerd aan onderwerpen die in de stad spelen. Ik kan dus op elk gewenst moment in de pen klimmen. Ik krijg betaald door de gemeente. Dat is niet indrukwekkend hoor, het gaat om vijfduizend euro per jaar. Het doel van de stadsdichter is om poëzie een plek te geven in het dagelijks leven.

“Bij de grote dingen van het leven hoort poëzie. Dat geldt voor bijna iedereen. Als iemand dood gaat staat er vaak een dichtregel boven een rouwadvertentie en bij huwelijken wordt dikwijls een gedicht voorgedragen. Poëzie kent geen zwaktes. Wat je niet kunt uitdrukken door middel van poëzie, kun je altijd benaderen. Al is het door het gebruik van een metafoor.”

Wilde plannen

“Een idee waar ik al jaren mee bezig ben is ‘Ballonbardement’. Je zou het een visueel gedicht kunnen noemen. Het ‘Ballonbardement’ vindt plaats tijdens de inauguratie van wie dan wel Willem Vier zal gaan heten. De republiek Amsterdam heeft een moeizame geschiedenis met het koningshuis. Denk aan de rookbom in 1968 of de krakersrellen in 1980. Mijn idee is om die geschiedenis op een lichte manier aan te raken. Stuur een sms met ‘zwart’ of ‘oranje’ naar een nummer. Dat kost je een euro en voor die euro krijg jij een ballon. Zwart betekent: ‘Van mij moet ‘t koningshuis oprotten.’ Oranje betekent: ‘Hoera, we hebben weer een nieuwe koning.’ Zo krijg je een visueel referendum. Tijdens het zwaaimoment op het bordes op de Dam wordt een aantal ballonnen losgelaten, evenredig aan het aantal verstuurde sms’jes. Zo krijg je een plaatje dat de hele wereld overgaat: ‘Amsterdam kleurt oranje’ of ‘Amsterdam kleurt zwart’.

“De kans van slagen is waarschijnlijk niet heel groot. Ik ontmoet nog weinig enthousiasme. De koningin heeft mij al heel spoedig laten weten dat ze dit evenement niet bijzonder op prijs stelt. Ik had haar benaderd via een kamerheer.”

Sporen nalaten

“Ik ben bezig een paar regels uit een gedicht op een muur in IJburg te krijgen. Dat moet in ieder geval voor januari 2012 gelukt zijn. Ik ben ook nog bezig om een gedicht in de nieuwe Noord/Zuidlijn te krijgen. Er is een aantal gedichten in het Parool ^[5] geplaatst. Verder heb ik het afgelopen jaar veel opgetreden en gedichtjes in opdracht gemaakt. Dat laat niet veel sporen na, behalve bij de mensen die daar toevallig bij waren.

“Er zijn heel veel dichters die optreden. Voor het grootste gedeelte doen ze dat heel goed. De tijd van de dichter met een bundel papiertjes die hij eerst laat vallen en dan onverstaanbaar mompelend gaat voordragen, is echt voorbij.  Ik vind optreden heerlijk en het is een niet onaanzienlijke bron van inkomsten. Minstens 265 euro per keer levert het op, maar het kan om veel meer geld gaan als het voor bedrijven is.

“In het geheim heb ik nog een heel groot plan wat wij allemaal gaan meemaken op het moment dat ik terugtreed als stadsdichter. Dat mag ik nog niet vertellen. Daar moeten wij gewoon nog allemaal even op wachten. Jammer hè.”

^[3]

Het Surinameplein in stadsdeel De Baarsjes gaat op de schop. Bewoners van het plein vinden dat nergens voor nodig. “Die stadsdeelraden hebben gewoon een ongelofelijke drang om projectontwikkelaars aan de gang te krijgen”

Amsterdam – Net voordat de tram halt houdt bij het Surinameplein, scheurt een ambulance er rakelings voorlangs. Het is tekenend om juist op dit plein een ambulance te zien rijden. Volgens de stadsdeelraden De Baarsjes en Oud-Zuid die grenzen aan het plein, is het hier een ware verkeershel. “Een nogal rommelig stuk van de stad,” aldus de stadsdelen in het Parool van 14 januari ^[6].

In een nota hebben de stadsdelen verschillende ideeën geopperd om het plein te verbeteren. De plannen hebben diverse namen. Zo is er een Surinamecircuit, een Surinamelaan en een Surinamekwartier. Oud-Zuid en De Baarsjes hebben hun voorkeur al uitgesproken voor de Surinamelaan, die zal bestaan uit ‘een brede verkeersstraat van vier banen, met bomen aan de zijkant’. Het driesterrenhotel Belfort en het aangrenzende huizenblok worden gesloopt en daarvoor in de plaats komen huizenblokken met openbare binnenstraten en pleinen. In juni neemt de gemeenteraad een besluit over de plannen.

Het is geen nieuws dat het Surinameplein gaat verdwijnen. “Ach, dat roepen ze al jaren”, moppert Joke van der Velden, woonachtig in de bakstenen rijtjesflat ten Noorden van het plein. Op het raam van haar woning prijkt een oranje poster met de tekst ‘Mooi Wel, Mooi Niet’ van de Actiegroep Mooi Surinameplein. Inmiddels heeft de beweging honderdvijftig handtekeningen ingezameld om het plein te behouden zoals het is. “Het is helemaal geen druk plein. Onzin! Die stadsdeelraden hebben gewoon een ongelofelijke drang om projectontwikkelaars aan de gang te krijgen.”

Druk gebarend vertelt ze hoe de parkeergarage op het Mercatorplein, dat anderhalve kilometer verderop ligt, werd gesloten ‘omdat er niemand kwam’. “Om er vervolgens hier een te gaan bouwen! Ik vind het prima dat ze de auto’s uit de stad willen houden, maar er zijn nu plannen om een Albert Heijn in die parkeergarage te bouwen. Daarmee trek je alleen maar meer mensen aan. En hoewel ik het geweldig vind dat de Albert Heijn nu nog dichterbij mijn huis komt, lijkt me dat niet de manier om verkeersproblemen op te lossen.”

Joke van der Velden rondt het gesprek af omdat ze weg moet. Recht tegenover haar woning loert een omaatje uit het raam. Ze kijkt de Indische mevrouw Dewnandan (55) na tot aan de tramhalte voor de deur, waar de vrouw met een strippenkaart in de hand uitkijkt naar de tram. “Dit zijn toch mooie huizen?” zegt de Indische terwijl ze een hoofdknik maakt naar de flatjes van driehoog. “Waarom moeten er nieuwe komen? Dat gaat weer heel veel geld kosten en hoe moeten mensen met een minimuminkomen dat betalen?” Tram 1 richting Osdorp houdt stil en zorgt voor kortdurende rust bij de halte.

Mensen met allerlei verschillende etnische achtergronden steken de s106, de doorgaande weg tussen Osdorp en Amsterdam, over. De één wacht netjes op het groene licht, de ander loopt roekeloos door rood. “Je kan als automobilist helemaal niet optrekken bij dit stoplicht richting het centrum,” klaagt Joop Terwilligen vanuit zijn Peugeot 306. “Ik rijd hier dagelijks en heb ook op de website van het stadsdeel laten weten dat ze beter de verkeersveiligheid kunnen verbeteren, dan het hele plein op de schop nemen.” De laatste woorden van zijn zin sterven weg door optrekkende motoren. Het is weer groen.

“Laat het lekker zoals het is”, reageert bloemist Jan Bloem (48) vastbesloten op de vraag of het Surinameplein wat hem betreft gereorganiseerd moet worden. Met een aardappelschilmesje snijdt hij het elastiekje om een bos gele rozen door en duwt hij de stelen van de bos in een machine die de takjes en doorns eraf slaat. “Ik sta hier al drieëndertig jaar met mijn bloemenwagen en het is nog steeds leuk. Ik heb een benedenwoning op het Surinameplein en heb die gekocht vanwege de ruimte hier. Dadelijk krijg ik een gebouw voor mijn neus, daar zit ik niet op te wachten.”

Hoewel de contacten vluchtig zijn, merk je aan de reacties en de tientallen oranje posters op de ramen dat de nieuwe plannen leven onder de bewoners. Ze strijden actief voor het behoud van hun plein. Dat is toch bijzonder voor een ‘rommelig stuk stad’. De tramhalte is aan de andere kant van de straat. Als het groen is kijk ik twee keer naar links en naar rechts voordat ik oversteek. Een gewaarschuwd mens telt immers voor twee.
Grotere kaart weergeven ^[7]

^[8]

“Een vrachtwagenchauffeur heeft geen hobby’s”. Op een werkweek van maar 48 uur zitten zij dan ook niet te wachten.

Amsterdam - Vrachtwagenchauffeurs wacht in maart dit jaar een moeilijke stap. Nederlandse werknemers mogen vanaf dat moment niet langer dan 48 uur per week werken. “Dat zou betekenen dat ik maar twee ritten per week kan maken,” moppert Piet (58), die werkzaam is bij een Amsterdams transportbedrijf. “Ik rij veel naar Duitsland en dan zit je zo aan die achtenveertig uur. Dan heb ik wel meer vrije tijd, maar zit ik drie dagen in de week stil. Dat is leuk als je hobby’s hebt, maar een vrachtwagenchauffeur is altijd onderweg dus die heeft geen hobby’s.”

Omdat de transportsector zich in 2007 niet per direct kon aanpassen aan de nieuwe Europese wetgeving, werd er in Nederland een overgangsregeling ingevoerd. De transportbranche kreeg tot 1 april 2011 de tijd om aan de Europese Richtlijn ^[9] te voldoen. Waarom dan ineens de datum een jaar vervroegd?

“Het is een misvatting dat de regeling vervroegd is doorgevoerd,” zegt woordvoerder Robert Portier van Transport en Logistiek Nederland ^[10](TLN), de organisatie die opkomt voor de belangen van het Nederlandse beroepsgoederenvervoer over de weg. “Vorig jaar zei de Europese Commissie dat Nederland geen recht heeft op een uitzonderingspositie. In feite meldde de commissie dat er afspraken zijn gemaakt die uitgevoerd moeten worden.” Portier is niet van mening dat werkgevers door het opheffen van de overgangsregeling in grote problemen komen. “Als je dit vier jaar lang ziet aankomen,  kan je niet zeggen dat het je overvalt. Wel hadden veel mensen gerekend op dat extra jaar, dus wij zouden het toch fijn vinden als er nog iets verzonnen kan worden waardoor ze daar geen last van krijgen. Het is lastig om iets te vinden dat voor iedereen werkt. Regels zijn regels en je hebt je er maar aan te houden.”

Vrachtwagenchauffeur Piet gelooft niet dat de 48-urige werkweek kan worden doorgevoerd. “Kijk, die ambtenaren vinden veertig uur werken wel genoeg. Maar ik heb een leuk hoekhuisje gekocht en dat kan ik met veertig uur in de week niet betalen. Dan moet ik een flatje gaan zoeken. Het gaat echt alleen maar nadelen opleveren. Nou ja, ze doen het natuurlijk voor de veiligheid. Als er een ongeluk gebeurt met een vrachtwagen dan is de schade altijd zo groot dat ze dat liever voorkomen.” De rij- en rusttijdenverordening ^[11] die op 11 april 2007 werd ingevoerd, bepaalt hoeveel uur vrachtwagenchauffeurs per dag minstens stil moeten staan. Daar kregen de chauffeurs al onregelmatigere werkdagen van. “Kijk, als je thuis bent, dan kan je altijd nog zeggen, ik ga een deur verven of je gaat een boodschapje doen of je vrouw pesten. Als je onderweg bent dan sta je daar met je ziel onder je arm op een verlaten parkeerplaats.”

Bestuurder van FNV Bondgenoten Huub van den Dungen liet weten ^[12] dat ze “de 48-urige werkweek allang hadden moeten invoeren”, maar pleit voor een compensatie van het inkomensverschil. Op 21 januari worden de cao-onderhandelingen voor de vervoers- en transportbranche hervat. De FNV wil dan onder meer opkomen voor ^[13] het welzijn van een vrachtwagenchauffeur.

“Een chauffeurs welzijn is werken,” zegt Piet. “Dat is misschien gek, maar het is toch een hobby van je. Je gaat voor je lol met je auto in de file zitten bij wijze van spreken. Maar ja, dat kan je iemand anders niet aan zijn verstand brengen.”

^[14]

Vriend en vijand zijn het er over eens. Maurice Limmen, fractievoorzitter van het CDA ^[15] in de Amsterdamse gemeenteraad en voorzitter van de enquêtecommissie Noord/Zuidlijn heeft politiek talent. Maar heeft hij ook iets in de melk te brokkelen?

AMSTERDAM – Een beetje naar voren geleund en met zijn billen op het puntje van zijn stoel beweegt hij zijn vinger bedachtzaam naar het aan/uitknopje van de microfoon. “Ik ga u vragen iets dichter bij de vraag te blijven.” Maurice Limmen- blauwe das, zwart pak en een dun montuurtje -vouwt zijn hand onder zijn kin, wijsvinger langs zijn wang en is de concentratie zelve.

Bij raadsvergaderingen staat Limmen bekend als een felle debater. Daar is tijdens de verhoren van de enquêtecommissie Noord/Zuidlijn weinig van te merken. Volgens zijn collega-fractievoorzitters in de raad typeert dit de CDA-fractievoorzitter. Hij weet feilloos wanneer hij fel moet zijn en wanneer niet.

Met de rooms-katholieke Limmen (1972) is niet veel mis, zo blijkt na wat belletjes naar de Stopera. Aardig, studentikoos, sympathiek, betrokken en enthousiast. In Het Parool ^[16] werd hij door journalist Bas Soetenhorst al eens als beste raadslid omschreven. Maar als voorzitter van een partij met maar twee zetels in de raad heeft hij niet veel in de melk te brokkelen. Of zou zijn voorzitterschap van de enquêtecommissie Noord/Zuidlijn daar verandering in brengen?

De gemeenteraad installeerde in maart een commissie die antwoord hoopt te vinden op de vraag hoe het zo mis heeft kunnen gaan met de Noord/Zuidlijn. De commissie onderzoekt het besluitvorming- en uitvoeringsproces tot de dag van vandaag. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de omstreden financiële afspraken, waarbij Amsterdam en niet het rijk voor alle tegenvallers opdraait. De voorkeur voor een voorzitter ging uit naar een CDA-er, omdat deze partij niet of nauwelijks betrokken is geweest bij de besluitvorming.

Als Limmen het goed doet, komt hij op het netvlies te staan van de landelijke CDA, denkt Soetenhorst. Of hij dat wil is een tweede; zijn collega’s hebben hem er niet over gehoord. Maar wie is Limmen eigenlijk?

Na het atheneum in Castricum overwoog Limmen een studie geschiedenis. Bewondering voor de grote mannen der aarde had hij al op jonge leeftijd, vertelt zijn vader Herman Limmen. Zo verzamelde hij op de basisschool boeken van Alexander de Grote en Napoleon. Uiteindelijk koos Limmen toch voor rechten, dat bood meer perspectief.

Limmen studeerde af in 1994 en werd jurist. “Dat heeft hij kort gedaan, het was niet zijn wereld. Hij is geen man van de dikke dossiers. Dat vindt hij dor.” Limmen moet zich tussen de mensen bewegen, dus ging hij bij het CNV werken als vakbondsbestuurder. “Hij vindt het mooi om tussen werkgevers en werknemers te onderhandelen. Om er voor mensen te kunnen zijn.”

fractievoorzitter

Limmen werd in 2002 duo-raadslid voor het CDA. “Hij komt uit een CDA-nest en was altijd al geïnteresseerd in het debat,” zegt zijn vader. “Aan de keukentafel met vrienden en gezinsleden had hij bij elk onderwerp een duidelijk eigen standpunt. De onderwerpen die hij inbracht waren breed en hij kon toen al goed luisteren.”

Drie jaar later, in 2005 werd duidelijk dat een aantal CDA-raadsleden zichzelf elke maand een toelage gaf uit het budget dat is bedoeld voor ondersteuning van de fractie: de bonnetjesaffaire. Twee (deel)raadsleden en fractievoorzitter Lucy Spee moesten het veld ruimen. Limmen volgde Spee op. Oud-fractievoorzitter Gerrit Goedhart zei in 2005 in een interview met Het Parool enthousiast te zijn over de keuze voor Limmen: “Hij is heel inhoudelijk, bestuurlijk, genuanceerd.”

Ook de fractievoorzitters van de andere partijen in de raad zien hem als een behendig debater, die goed beslagen ten ijs komt. “Hij heeft hetzelfde probleem als wij: het CDA heeft maar twee zetels in de raad,” vertelt Ivar Manuel (D66). “Je kunt niet alles met zijn tweeën tot in de puntjes voorbereiden. Limmen lost dit op door goed te luisteren, en weet als het nodig is hoe hij moet improviseren. Hij is niet bang om zijn standpunt naar voren te brengen, zelfs als hij het even niet goed heeft kunnen voorbereiden: hij heeft lef.”

In het debat kan Limmen een opgewonden standje zijn. Maar het leuke is dat hij er altijd op terug komt, vindt Marieke van Doorninck (GroenLinks ^[17]). “Bij een kop koffie zegt hij ‘Sorry misschien was ik iets te fel.’ Dat hij het kan relativeren vind ik sympathiek.”

CDA-hart

Ondanks zijn kleine fractie krijgt hij met regelmaat zijn paradepaardjes op de agenda. “Hij speelt het slim. Pick your battles. Door keihard op te willen treden tegen graffiti en coffeeshops manifesteert hij zich als fatsoensrakker en trekt hij zijn achterban mee,” zegt Soetenhorst.

Tot dusver niks dan goeds. Dat Limmen is voorgedragen voor de commissie, is volgens Manuel dan ook absoluut een erkenning voor zijn werk. In de Stopera staat Limmen te boek als talent.

Maar wel een CDA-talent. Limmen kan bijvoorbeeld heel hard stelling nemen tegen subsidies voor moslimorganisaties; hij is voor een strikte scheiding tussen kerk en staat. Maar als er discussie is omtrent christelijke organisaties die gesteund worden met gemeenschapsgeld, zoals Scharlaken Koord of eerder Youth for Christ, is hij terughoudend. Zwak, noemt VVD-fractievoorzitter Eric van der Burg dat. “Ik vind dat je dan even hard moet zijn.”

De afgelopen maanden was het een stuk rustiger rond het CDA in de gemeenteraad. Limmen was al zijn tijd kwijt aan het voorzitterschap van de raadsenquête. Commissielid Carlien Boelhouwer (SP) kende hem niet zo goed voordat zij zelf de enquêtecommissie betrad, “Hij kwam nogal vormelijk over, maar dat vind ik van iedereen in pak. Een echte CDA-er. Maar ik vind hem een stuk interessanter dan ik had verwacht. Hij bleek erg ongeorganiseerd, was continu zijn stukken kwijt en ergerde zich soms aan zichzelf. Dat verwacht je niet bij een stropdas.”

goede indruk

Hij is een goede voorzitter, vindt Boelhouwer. “Hij heeft de juiste woorden paraat, is duidelijk en een pientere onderzoeker. Het ondervragen ligt hem. Bij het verhoor van de toenmalige Amsterdamse wethouder Duco Stadig (volkshuisvesting) deed hij dat bijvoorbeeld erg goed. Stadig wist dat de lijn duurder zou worden, maar vond het niet nodig de raad dat te laten weten. Limmen zat hem daar echt voor op de huid.”

Boelhouwer prijst Limmen dat hij geen instelling heeft van: ‘Dat soort dingen gebeurt nou eenmaal’. “Wat er boven tafel kwam tijdens de verhoren, raakt hem en daarmee geeft hij blijk dat hij vindt dat je openheid van zaken hoort te geven als bestuurder; ook als het je niet uitkomt, omdat je politieke wens anders is.”

Dinsdag vond het laatste openbare verhoor plaats. Nu is het aan het onderzoeksbureau om alle opgedoken informatie om te zetten in conclusies en aanbevelingen. Daarna zal de commissie kijken of ze het ermee eens zijn.

Al met al maakt Limmen een goede indruk als voorzitter van de enquêtecommissie Noord/Zuidlijn. “Maar eigenlijk is het nog te vroeg voor een oordeel”, vindt Soetenhorst. “Eerst het rapport afwachten. De verantwoordelijkheid was zo breed, dat het moeilijk is om er een vinger op te leggen. Mensen verwachten toch dat er straks een paar scalpen hangen. Zo niet, dan zou dat nog wel eens een teleurstelling kunnen zijn.”

En misschien is het dan wel Limmen die er op afgerekend wordt.

^[18]