Amsterdam-Zuid zet sinds 1 september straatcoaches in om jongerenoverlast op straat tegen te gaan. Terwijl ze de buurten afspeuren op zoek naar overlast vragen buurtbewoners zich af of Zuid de coaches wel nodig heeft.

Op het Kinderdijkplein hangen zeven jongens van veertien jaar wat rond. Een van hen – hij heeft een baseseballpetje schuin op zijn hoofd – kijkt op. Een Turkse en een Marokkaanse man fietsen stapvoets voorbij. Het tweetal is geheel gekleed in het zwart en draagt legerkistjes. Het hele groepje kijkt ze in stilte na. Op de rug van de fietsers staat in zilverkleurige letters: ‘straatcoach’. Mohamed (28) en Murat (24) fietsen door; de turende jongentjes achterlatend in nieuwsgierigheid.

Sinds begin september zijn er dagelijks vanaf het eind van de middag tot en met twee uur ’s nachts vier straatcoaches aanwezig in De Pijp en de Rivierenbuurt in Amsterdam- Zuid. Hiermee is Zuid het een-na-laatste stadsdeel waar straatcoaches zijn geïntroduceerd. Alleen in Zuid-Oost zijn nog geen straatcoaches, terwijl de eersten al vier jaar geleden begonnen in Amsterdam.

Bron: Dienst Wonen, Zorg en Samenleven in Amsterdam

Stichting Aanpak Overlast Amsterdam (SAOA) is opdrachtgever van de straatcoaches. Ze wordt gefinancierd met subsidies van de centrale stad en deelnemende stadsdelen. De stichting huurt de coaches in bij beveiligingsbedrijf Trigion. Het zijn gediplomeerde beveiligers met een afgeronde cursus straatcoach.

Murat en Mohamed fietsen rondjes door de buurt. Hun taak is te rapporteren wat ze aan overlast tegenkomen, een band op te bouwen met hangjongeren en ze aan te spreken op hun gedrag. Een nobel streven, maar het is de vraag of straatcoaches in Zuid nodig zijn. Uit onderzoek van de Dienst Wonen van de gemeente blijkt namelijk dat mensen uit de Rivierenbuurt en De Pijp in 2009 meer tevreden waren over hun veiligheidsgevoelens ’s avonds dan de gemiddelde Amsterdammer.

Liever parkeerplaatsen

Anne Stein, projectleider Jeugd en Veiligheid van stadsdeel Zuid vertelt dat ze wel veel klachten krijgt uit de buurt over jongeren die zorgen voor geluidsoverlast, vervuiling en vandalisme. Stein heeft daarom namens het stadsdeel het initiatief genomen om de straatcoaches in te zetten. ‘‘Bij jongerenproblematiek in Oost, Noord en West heeft iedereen een duidelijk beeld en zijn straatcoaches een gangbaar begrip, maar in het nieuwe Zuid niet.” Uit cijfers van de dienst Onderzoek en Statistiek blijkt dat vooral in de Diamantbuurt bewoners bovengemiddeld veel overlast ondervinden van hangjongeren en vernieling van auto’s. In de Rijnbuurt en de Scheldebuurt is het juist weer opvallend rustig.

De inzet van straatcoaches in het stadsdeel (inclusief alle ondersteunende werkzaamheden) kost op jaarbasis 750.000 euro. Een bedrag dat een aantal sceptische buurtbewoners – zij klagen bij het stadsdeel – liever aan iets anders besteed ziet worden, zoals aan parkeerplaatsen.  Straatcoach Murat vindt het geklaag nogal overdreven, zegt hij vanaf de fiets. ‘‘Ze moeten eens een dagje op bezoek bij het ministerie van Financiën. Als ze zien over welke echt overbodige bestedingen daar wordt besloten, vallen ze vast om.’’

De straatcoaches fietsen ondertussen langs de woning van de zeventigjarige Rien den Hollander. ‘‘Zelf zie of hoor ik niets over jeugdoverlast in de buurt, buiten wat ik uit de krant meekrijg’’, vertelt hij. ‘‘In mijn omgeving ergeren meer mensen zich aan sommige parkeerbeheerders dan aan jongeren.’’

Murat: ‘‘Van de voorkant lijken we door ons uniform op parkeerwachters. Aan de lichaamshouding van mensen op straat zie je dat mensen opgelucht zijn als je een straatcoach blijkt te zijn.’’

Samen met Mohamed nadert hij een speeltuin die is verscholen tussen bomen en struiken. Hij waarschuwt dat er vaak toeristen uit een naburig hotel van het plantsoentje gebruik maken om te blowen en de boel te vervuilen. In plaats van benevelde vakantiegangers treffen ze een vader aan die met zijn kleuterzoontje aan het ballen is.

Portofoons in de aanslag

Toch moeten ze op hun hoede zijn, vertellen ze terwijl ze de grens van de rivierenbuurt en de diamantbuurt bereiken. Met portofoons in de aanslag blijven ze daar wachten, want als hun collega’s die door de Diamantbuurt fietsen, in de problemen komen, moeten ze snel te hulp kunnen schieten.

Eind augustus liep het nog uit de hand in de Diamantbuurt toen de politie een groep jongeren wilden wegsturen van het Smaragdplein. Stenen door de ruit van een politieauto waren het resultaat. Straatcoach Mohamed was dan ook onder de indruk van verhalen die hij hoorde over die wijk. Toch werkt de aanpak van de straatcoaches er volgens hem naar behoren. Zoals Mohamed trots vertelt: ‘‘Een wijkagent zei me dat hij al drie jaar probeert contact te leggen met jongens uit de Diamantbuurt. Wij zijn daar nu een maand aanwezig en voeren al wel gesprekken met ze. Hoe dat kan? We spreken hun taal en treden ze tegemoet.’’ Coördinator straat- en gezinscoach Djordje Juricic van SAOA beschrijft de coaches als ‘oom-figuren’. Daarmee doelt hij op het vriendschappelijke contact dat de coaches met jongeren opbouwen. Voor een oom heb je respect en waardering. Maar je accepteert hem niet als een vriend, maar als iemand die je ook streng kan toespreken.’’

Net krokodillen

De straatcoaches fietsen inmiddels langs jongerencentrum ’t Plein in de Vechtstraat. Het is de thuisbasis van ambulant jongerenwerker Errol Waal. ‘‘Met de komst van straatcoaches ontstaat er een wij/zij-gevoel bij de straatjongeren. Dat kan escaleren.’’ Een baliemedewerker van SAOA bevestigt dit beeld: ‘‘Hangjongeren zijn net krokodillen. Als ze door hebben dat iemand weinig ervaring heeft als straatcoach, duiken ze er op af.’’

Waal vindt het te vroeg om te beoordelen hoe nuttig straatcoaches in de buurt zijn. Wel ziet hij de potentie van hun werk. ‘‘Ik heb meegemaakt dat contact tussen jongeren en de straatcoaches uitliep op fysiek geweld. Als ze zich dan professioneel handhaven, is dat een mooi gezicht.” aldus Waal.

Murat en Mohamed sommen na het eerste rondje door de buurt van de avond op wat ze zijn tegengekomen: drie groepen hangende pubers, een voetballende vader met zijn kind, een groepje spelende kinderen en veel muisstille straathoeken. Zoals Murat stelt: ‘‘Het is nu rustig en dan lijkt ons werk niet heel hard nodig. Ook komt het voor dat overijverige bellers overlast melden, terwijl ze eigenlijk om aandacht vragen. Maar ik heb in een maand tijd al van drie bewoners gehoord dat ze ons werk waarderen. Daar gaat het toch om?’’ Hij begint samen met Mohamed aan een nieuwe ronde door de Rivierenbuurt. Hun zwarte pakken gaan op in het donker. In de verte is enkel nog het oplichtende woord ‘straatcoach’ zichtbaar.

Image By: Eva Rooijers

Hangjongeren zorgen voor veel overlast in De Baarsjes. Het stadsdeel laat het er niet bij zitten en zet grof geschut in: ’de mosquito’. Dit apparaat zendt een hoog geluid uit en moet hangjongeren van het Columbusplein verdrijven. Ook zijn er twee extra straatcoaches actief en jeugdhonk Highschool is gesloten. Kortom: in De Baarsjes struikel je over de hangjongeren. NAP nam polshoogte.

Amsterdam – Een uitgebrande invalidenwagen staat op de Postjesweg, op de grens van stadsdeel De Baarsjes en Slotervaart. De bekleding is verkoold, van de motorkap is niet meer over dan een zwart geblakerd gat. De geur van verbrand plastic hangt nog in de lucht.

Verderop, richting het Columbusplein, wijzen bordjes bewoners erop dat het verboden is om te blowen of alcohol te gebruiken. Het alarm van een geparkeerde auto piept onophoudelijk.

Image By: Eva Rooijers

Maar om elf uur ’s avonds zijn alle bankjes op het plein leeg, het basketbalveld ligt er verlaten bij. Niets verraadt de aanwezigheid van een mosquito, ook geen hoge pieptoon. Een ouder echtpaar dat aan het Columbusplein woont, wandelt over straat. “Daar hangen ze”. De vrouw wijst naar een paal aan de rand van het plein. “Ik weet niet of de mosquito’s aan staan.” De man, met hangsnor en klompen, knikt. “Ik kan niet zeggen of er nu meer of minder hangjongeren zijn. Dat zal ook wel komen omdat het niet lekker warm is. Ik vind het ook niet echt prettig om nu mijn auto te gaan wassen.”

Twee jongens lopen voorbij met een scooter aan de hand. “Wij horen ook niets. Die dingen worden volgens mij pas aangezet als het zonnetje gaat schijnen. Nu is het toch veel te koud om hier rond te hangen.”

Een half uur later zijn er nog steeds geen hangjongeren te bespeuren. Binnen een straal van honderd meter bevinden zich twee andere pleinen zonder mosquito. Maar ook op deze pleinen tussen de Vasco Da Gamastraat en de Balboastraat is geen teken van leven. Alleen een buurtbewoner die zijn hond uitlaat. Zelfs tijdens een fietstocht kriskras door de Baarsjes laat geen hangjongeren zich zien. Ook de straatcoaches die hangjongeren in de gaten moeten houden, zijn nergens te bekennen.

In sportcafé VakWest aan de Balboastraat ziet het er warm en behaaglijk uit. Vanaf de bar heb je goed zicht op het plein. Op drie stamgasten na is het leeg. “Ik weet niet waar de jongeren uithangen”, zegt eigenaresse mevrouw Prins terwijl ze een biertje tapt. “Er zijn hier alleen hangouderen”, grapt één van de mannen. Er wordt hard gelachen. Prins: “Ik heb eigenlijk nooit last van die jonge lui. In de zomer voetballen ze hier wel tot laat op het pleintje maar dan ben je toch nog geen hangjongere.”

Over de straatcoaches is ze niet erg enthousiast. “Ze fietsen alleen maar rondjes.” “Ik heb ze nog nooit wat zien doen. Ze praten niet eens met die jongens”, valt één van de stamgasten haar bij. “En ik kan het weten want ik kom hier elke dag.” Straatcoaches worden al twee jaar ingezet in De Baarsjes. “In de zomer staan ze hier door het raam naar voetbal te kijken. Maar in de winter zie ik ze minder”, zegt Prins terwijl ze voor de twintigste keer haar schoonmaakdoekje over de biertap haalt.

De gasten praten door over jongerencentrum Highschool, dat op 27 januari door de politie is gesloten. Bij een inval zijn wapens gevonden, en er werd regelmatig in drugs gehandeld. “Een man die hier tegenover woont, klaagde laatst over de sluiting van het jeugdhonk. Hij maakt zich zorgen. Want waar gaan die jongeren nu naar toe?” Vanavond in ieder geval niet naar het Columbusplein. Daar is het om één uur ’s nachts nog steeds uitgestorven.

Image By: Carien ten Have

Amsterdam – Niet alleen Amsterdamse daklozen hebben het moeilijk tijdens de vrieskou. Ook hangjongeren blijken last te hebben van het weer.  “Als het zo vriest dan hebben de Amsterdamse jongens en meisjes geen zin om rotzooi te trappen op de hoek van de straat,” zegt een medewerker van de Meldkamer Politie Amsterdam- Amstelland ^[1]. De meldkamer, waar alle klachten uit de regio binnenkomen, kreeg de afgelopen weken dan ook minder meldingen van overlast door hangjongeren binnen.

Ook zijn er volgens de medewerker tijdens de vorstperiode van begin januari  minder meldingen binnengekomen van kleine criminaliteit op straat, zoals vernielingen en pesterijen. De woordvoerder van de Politie Amsterdam- Amstelland kan de bevindingen van de meldkamer niet bevestigen, omdat er nog geen officiële cijfers bekend zijn van het aantal meldingen de afgelopen weken.

Peter van den Akker, beheerder van het jongerencentrum Highschool in Amsterdam Oud-West, kan zich wel voorstellen dat er minder klachten zijn over hangjongeren door het koude weer. “Nu het zo koud is, komen de jongeren hier binnen hun jointjes draaien. Als de temperatuur omhoog gaat, doen ze dat gewoon in de portieken. Er is met dit weer ook niet zo gek veel te doen op straat”, aldus Van den Akker.

De medewerker van de meldkamer weet wel waar jonge Amsterdammers zich mee bezig kunnen houden. “Als er sneeuw valt, krijgt de politie direct meldingen binnen over jongeren die sneeuwballen gooien. Maar daar doen we als politie niets mee hoor. Jongeren horen sneeuwballen te gooien. Als ze dat niet zouden doen, dan zou er pas wat aan de hand zijn.”

^[2]

Bewoners van het Columbusplein in stadsdeel De Baarsjes gaan gebukt onder de terreur van hangjongeren. Bestuurders grijpen plaatselijk in, maar het blijft een wijkprobleem.

AMSTERDAM – Het zijn gouden tijden voor glaszetters in de buurt van het Amsterdamse Columbusplein. Afra Wilharm (78) is een van de vele pleinbewoners voor wie het laten zetten van een nieuw raam inmiddels even normaal is als het vervangen van een lamp. Vanwege de talrijke voetballen die hangjongeren door haar ruiten schoten, nam Wilharm al kogelvrij glas. Inbrekers wisten het glas niettemin in te trappen, waarna ze haar huis plunderden.

Wilharms nieuwste raam is nog steeds intact, ondanks de rotte eieren die hangjongeren er de laatste tijd tegenaan gooiden. Wilharm kan er niet meer tegen. Na 47 jaar gaat ze het Columbusplein verlaten. ‘Ik ga verhuizen. Je wordt hier gewoon weggetreiterd met al dat gelazer.”

Afra Wilharm is niet de enige bewoner die overhoop ligt met de circa dertig hangjongeren van het Columbusplein. Inbraken, drugshandel, autoschade, plassen in portieken, seksuele intimidatie – het is slechts een kleine greep uit de grieven van omwonenden van het voetbalplein annex speeltuintje in het Amsterdamse stadsdeel de Baarsjes.

“Je wordt hier gewoon weggetreiterd met al dat gelazer.”

De kosten van hangjongeren

Er is een duizelingwekkend scala aan hulpverleners (jongerenwerkers, straatcoaches, trainers, pedagogen) die de circa dertig hangjongeren van het Columbusplein het hoofd moeten bieden, allemaal gesubsidieerd door stadsdeel De Baarsjes. Rond het plein zijn hulpinstanties als Stichting Dock, Stichting Streetcorner, Stichting Spirit en Sportbuurtwerk actief. Het buurthuis voor deze hangjongeren is van Youth for Christ. Het stadsdeel heeft sindskort ook een pedagoog voor ‘interculturele competenties’ en een trainer ‘straatcultuur’ op de loonlijst. De straatcoaches die elke avond tot laat op het Columbusplein te vinden zijn kosten 50 duizend euro. Het stadsdeel geeft in 2009 zeker 1,86 miljoen euro uit aan jeugd- en jongerenwerk en minstens 720 duizend euro aan ‘veiligheidsbevorderende maatregelen’, waarbij het zwaartepunt ligt op het tegengaan van jeugdoverlast, zo blijkt uit de begroting van het stadsdeel. Al met al is er voor iedere hangjongere van het Columbusplein wel een jongerenwerker, trainer of straatcoach actief. En dan is de verhoogde politie-inzet nog buiten beschouwing gelaten.

Begin juni, vlak nadat jongeren een buurtbewoner het ziekenhuis insloegen met een biljartkeu, was de maat vol. In een emotioneel crisisoverleg met de politie en stadsdeelbestuurders vertelden bewoners hoe ze door hangjongeren bespuugd werden of voor “kuthoer” werden uitgemaakt en een steen door de ruiten kregen als ze daar iets van zeiden. Het bestuur móest ingrijpen, eisten de bewoners.

Waterbedeffect

Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want de problemen rondom het Columbusplein staan niet op zichzelf. Je zou op een kaart van Amsterdam de looplijnen van hangjongeren kunnen uittekenen. Voordat tien jaar geleden het Columbusplein aan de beurt was, ging het August Allebéplein gebukt onder hangjongeren. Na het Columbusplein volgde het Kortenaerplein, daarna de rest van de Chassébuurt, waarna het probleem weer terugkeerde op het Columbusplein.

De bestuurders van de Baarsjes moeten zich af en toe als Sisyphus voelen, de mythologische figuur uit de Griekse onderwereld die ertoe veroordeeld was om voor eeuwig een zwaar rotsblok een steile helling op te duwen. Telkens als hij bovenaan kwam, rolde de steen weer naar beneden en kon hij opnieuw beginnen.

Bestuurlijk Nederland heeft al een metafoor gevonden voor dit fenomeen: het ‘waterbedeffect’. Als je druk zet op de ene kant van het waterbed, krijg je aan de andere kant een bobbel. De probleemjongeren zoeken naar een andere plek om te hangen. En pak je die bobbel dan weer aan, dan duikt het probleem weer ergens anders op.

Vooralsnog heeft stadsdeel De Baarsjes de handen vol aan het aanpakken van de afzonderlijke bobbels. Zo ook na een incident twee weken geleden waarbij een jongerenwerker van Sportbuurtwerk het moest ontgelden. Terwijl de man een speeltuinhuisje op het plein repareerde, ging een jongen er met zijn hamer vandoor. Er ontstond een vechtpartij, waarbij de jongeren de buurtwerker met de hamer sloegen. De buurtwerker moest voor behandeling naar het ziekenhuis, maar kwam er vanaf met lichte verwondingen. Een handvol ouders keek toe en stak geen vinger uit, schreef stadsdeelvoorzitter Godfried Lambriex op zijn blog. ‘Nu zijn de jongens op het plein een nieuwe grens overgegaan.’

Mosquito

Maandagavond 28 september. Weer een crisisoverleg, ditmaal naar aanleiding van het hamer-incident. Tijdens deze avond wordt pijnlijk duidelijk waar het echte probleem zit bij de aanpak van het hangjongerenprobleem. ‘De pappies en mammies waarover u spreekt zijn er vanavond helaas niet”, constateert politie-agent Peter Melberg terwijl hij de zaal rondkijkt. Er is een twintigtal bewoners aanwezig en er zijn agenten, vertegenwoordigers van de hulpinstanties én de stadsdeelvoorzitter. Maar ouders van hangjongeren zijn er niet, laat staan de hangjongeren zelf. En dus blijft de discussie weer steken op de plaatselijke bobbel.

De intimidatie is gebleven, evenals de gebroken ruiten.

Toegegeven, zeggen de bewoners, hamer-incident of niet: de situatie is iets vooruitgegaan sinds juni. Met al dat extra blauw op straat voel je je toch wat veiliger in je eigen buurt. Maar de intimidatie is gebleven, evenals de gebroken ruiten. Is cameratoezicht niet een optie, vragen de bewoners. Of een samenscholingsverbod?

We kunnen wel een Mosquito plaatsen, zegt Lambriex, een apparaatje dat een vervelend geluid maakt dat alleen voor mensen onder de dertig te horen is. Maar grof geschut als cameratoezicht, een samenscholingsverbod of een blowverbod zoals op het nabijgelegen Mercatorplein zijn vooralsnog niet aan de orde. Lambriex: ‘Het is erg om te zeggen, maar daarvoor moet er eerst meer gebeuren. We krijgen nu drie of vier meldingen per maand, dat is gewoon te weinig.’ Een bewoonster die zelf wel meermaals aangifte bij de politie heeft gedaan: ‘De mensen zijn gewoon bang.’

Agent Peter Melberg probeert de mensen gerust te stellen, maar zijn woorden hebben een averechts effect. ‘Acht jaar geleden hadden we op het Kortenaerplein ook veel overlast’, zegt hij met Mokumse basstem. ‘Maar toen zijn we gaan praten, hebben een code opgesteld met spelregels waar de jongeren zich aan moesten houden en sindsdien heerst er al acht jaar rust aan het Kortenaerplein.’

Goed, geeft Melberg toe, daarna heeft het probleem zich verplaatst naar andere pleinen in de Chassébuurt in de Baarsjes. En toen de politie daar optrad tegen de hangjongeren verplaatste het probleem zich naar het Columbusplein. ‘Tien jaar terug zijn hier ook gigantische problemen geweest’, zegt een bewoonster. ‘Het probleem is even weggeweest, maar nu is het weer terug.’

Crimineel gedrag

De bestuurders van de Baarsjes staan voor eenzelfde vraag als talloze lokale overheden door heel Nederland: wat te doen tegen hangjongeren? Hangjongeren zijn van alle tijden. Al in 1952 klaagde de Commissie-Langeveld in haar rapport ‘Maatschappelijke verwildering der jeugd’ over de lawaaiige Nederlandse tienergeneratie die alleen maar “leunt, hangt en slentert”. Maar de ernst van het probleem is de laatste jaren sterk toegenomen.

Een stad als Utrecht had in 2007 bijvoorbeeld te maken met 42 verschillende groepen hangjongeren, waarvan bijna de helft zich schuldig maakte aan crimineel gedrag. Nederlanders voelen zich het meest onveilig op plekken waar jongeren rondhangen, zo staat in de Veiligheidsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek. En bovendien kosten hangjongeren de belastingbetaler tientallen euro’s per jaar. Zo betalen inwoners van het Noord-Hollandse Wieringermeer jaarlijks alleen al 80 euro om door hangjongeren aangerichte schade te herstellen.

Om echt de oorzaak van het probleem aan te pakken, moet het stadsdeel een heel andere weg bewandelen. Het feit dat deze kinderen opgroeien tot probleemjongeren heeft alles te maken met de achterstand die zij hebben ten opzichte van andere kinderen. Volgens de Marokkaanse pedagoog Abdel Boulal – die sindskort hulpinstanties “interculturele competenties” bijbrengt in opdracht van het stadsdeel – zijn de hangjongeren van het Columbusplein veelal kinderen van een ‘verloren generatie’: de tweede generatie migranten die eind jaren zeventig, begin jaren tachtig naar Nederland kwam, niet of nauwelijks een opleiding genoot en genoegen moest nemen met laagbetaald werk. De kinderen beginnen met een achterstand, die ze vaker niet dan wel inhalen. En zo blijft Sisyphus zijn steen de helling opduwen.

^[4]

De hoge pieptonen van de mosquito zijn effectief gebleken als het gaat om het verjagen van hangjongeren. Maar over de rechtmatigheid van het apparaat is discussie. De rechter zal moeten uitmaken of grondrechten worden geschonden.

AMSTERDAM, 4 feb. Het is zondagavond tien uur en op het Piet Mondriaanplein in Slotervaart heerst een diepe rust. Zo lijkt het tenminste. De geluiden van stemmen, scooters en muziek hebben plaatsgemaakt voor een hoog piepend geluid uit een onopvallend grijs kastje. Sinds stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch (PvdA) twee weken geleden besloot een ‘mosquito’ op te hangen aan de zijkant van het Nova Esprit College, waagt geen mens zich meer op het plein tussen acht uur ‘s avonds en vijf uur ‘s ochtends. De jongens die zich door niemand lieten wegsturen hebben de strijd opgegeven. Tegen de hoge tonen van de mosquito kan niets op. Geen mp3 speler, geen conversatie via de headset van een mobiele telefoon, geen oordoppen.

Faisel (15) en Ahmad (17) hebben het allemaal geprobeerd. Met hun vrienden kwamen ze naar het plein om ‘te hangen en te chillen’. Er gebeurde altijd wel iets of ze zorgden zelf voor wat afleiding. ‘Gewoon, grappen maken, mensen fucken.’ Faisel lacht. Hij wil niet met zijn achternaam in de krant, ‘daar komt gezeik van’. Vastbesloten om zich niet door de mosquito te laten verjagen bleven ze op het plein afspreken. Met de koptelefoon van hun mp3 speler op probeerden ze met elkaar te praten. Maar om de hoge tonen van de mosquito te overstemmen moest de muziek zo hard dat een gesprek eigenlijk onmogelijk werd. Ook met oordoppen in was er weinig aan. ‘Kijk, het moet wel leuk blijven’, zegt Ahmad met een ernstig gezicht. ‘Wij komen hier echt niet alleen om rotzooi te trappen. We praten ook met elkaar, over het leven weet je.’

De mosquito wordt sinds 2006 in Nederland ingezet tegen overlast van hangjongeren. De hoge tonen zijn volgens de importeur, Rhine Consulting Group, alleen te horen door jongeren tot 25 jaar en hebben een bereik van 20 meter. Toch blijken ook veel mensen boven de 25 jaar de hoge frequentie te kunnen horen. Het apparaat produceert 90 decibel (gelijk aan het geluid van grasmaaien en boren in een betonnen muur), maar brengt volgens de importeur geen schade toe aan het gehoor. Daarbij wordt wel ervan uitgegaan dat jongeren het geluid zo vervelend vinden dat zij niet lange tijd vlakbij het apparaat blijven staan.

Het gebruik van het apparaat is omstreden. Minister van Binnenlandse Zaken Ter Horst (PvdA) zei in november al geen voorstander van het apparaat te zijn en waarschuwde ervoor dat het inbreuk maakt op grondrechten als lichamelijke integriteit en bewegingsvrijheid. Vorige week woensdag noemde ze het ‘een brevet van onvermogen’ dat gemeenten hun toevlucht zoeken in deze kastjes zonder een poging te doen met de jongeren te praten. De minister wil in overleg met de gemeenten richtlijnen opstellen voor de mosquito, maar verbiedt het gebruik ervan niet. Dat is aan de rechter.

De Amsterdamse advocaat mr. J.P. Plasman verwacht niet dat de rechter de mosquito zal verbieden. ‘Principieel is er veel voor te zeggen om het te verbieden, maar het is moeilijk voor een burger om een belang bij het verbod aan te tonen.’ Door die pieptoon wordt het verblijf in de openbare ruimte belemmerd, zonder dat hieraan een wet ten grondslag ligt. In dat geval kan er sprake zijn van onrechtmatig overheidsoptreden. ‘Het zou alleen gelden voor een bepaalde leeftijdsgroep, maar dat is flauwekul. Inmiddels is wel duidelijk dat ook mensen boven de 25 er last van hebben’, zegt Plasman. Het probleem is volgens hem echter dat je moet aantonen dat je schade lijdt omdat je niet vrij in de publieke ruimte kunt bewegen. ‘Dat wordt moeilijk. Dan kan de rechter ook zeggen: ga maar een blokje om.’

Marcouch is positief over het apparaat in Slotervaart. Hij ziet het vooral als een hulpmiddel om overlast van hangjongeren te beperken en blijft daarnaast politie en straatcoaches inzetten. Dat het apparaat niet verboden wordt en dat behalve gemeenten, nu ook burgers het kastje kunnen ophangen vindt hij een goede zaak. Eventuele rechtszaken ziet hij met vertrouwen tegemoet, liet hij woensdag weten.

Volgens de importeur maken op dit moment 125 gemeenten gebruik van in totaal 450 mosquito’s. Het kastje kost 1500 euro, inclusief plaatsingskosten, en kan door iedereen worden aangeschaft. De importeur zegt alleen aan particulieren te leveren die de mosquito buiten gehoor afstand van de openbare weg plaatsen of die kunnen aantonen dat overleg met de gemeente heeft plaatsgevonden.

De mosquito in Slotervaart blijft tot 22 april hangen, wat er daarna mee gebeurt is nog niet bekend. Faisel en Ahmad wachten het niet meer af. Zij zijn met hun vrienden verhuisd naar een plek net buiten het bereik van de mosquito.