Amsterdam – “Wij hebben bij de toekenning van subsidie alleen gelet op het ingediende projectvoorstel. De omzet van het bedrijf en activiteiten elders in de wereld hebben we buiten beschouwing gelaten.” Mark van der Horst is voorzitter van MKB Amsterdam en voorzitter van de adviescommissie van het Duurzaamheid- én Innovatiefonds ^[1] (DIHA), van Haven Amsterdam. Dit fonds heeft vorige week in totaal één miljoen euro aan subsidies toegekend aan zes bedrijven die actief zijn in de haven.

Cargill BV krijgt 200.000 euro van het fonds. Het bedrijf verwerkt  sojabonen in de vestiging aan de Coenhaven in Amsterdam en is onderdeel van het Amerikaanse Cargill Inc. In het afgelopen jaar behaalde dit bedrijf een netto winst van ruim 2,4 miljard euro.

Cargill gaat de subsidie gebruiken voor het ontwikkelen van een nieuwe technologie voor schone verbranding van biomassa. Het pilotproject zal in totaal drie miljoen euro kosten. Het verbranden van biomassa levert duurzame energie op. De bedoeling is dat de techniek uiteindelijk wereldwijd kan worden ingezet. Cargill gebruikt onder meer de schillen van sojabonen om als biomassa te verbranden.

Het bedrijf is marktleider op de wereldwijde sojamarkt, een landbouwgewas dat voornamelijk in Zuid-Amerika wordt geteeld voor de export. Nederland is na China de grootste importeur van soja ter wereld ^[2]. Het product wordt hier tot veevoer verwerkt voor de vleesindustrie.

Natasja Oerlemans, coördinator landbouw en voedsel bij Milieudefensie, vindt het verbazingwekkend dat een bedrijf als Cargill aanspraak kan maken op een duurzaamheidsfonds. “De sojateelt is bij uitstek een niet-duurzame industrie waarbij veel kunstmest en pesticiden gebruikt worden.”

“Driekwart van de in de wereld geproduceerde soja is genetisch gemodificeerd, zodat de gewassen beter bestand zijn tegen pesticiden die alleen het onkruid doden. De gevolgen hiervan op lange termijn zijn niet bekend”, zegt Oerlemans. “Wel is duidelijk dat het gepaard gaat met sociale problemen. Omdat de bedrijven patent hebben op hun zaden, worden lokale boeren volledig afhankelijk gemaakt. Ook is er sprake van de schending van landrechten van de inheemse bevolking die voor de sojaplantages van hun land worden verdreven.”

Milieudefensie is niet de enige organisatie die de soja industrie bekritiseert. Greenpeace voerde in 2006 actie ^[3] tegen Cargill vanwege het feit dat het bedrijf regenwoud in Brazilië kapte om sojaplantages aan te leggen.

Van der Horst, voorzitter van de adviescommissie ^[4], zegt dat Cargill als een van de besten uit de bus kwam, mede vanwege het innovatieve karakter van hun project. Chris Velzeboer, energie coördinator van Cargill, legt uit dat de nieuwe technologie de CO2 uitstoot zal verminderen en dat het opwekken van elektriciteit en warmte uit biomassa hierdoor veel aantrekkelijker wordt. “Bij traditionele biomassaverbranding halen de ketels geen optimaal rendement. Dit wordt veroorzaakt door onvolledige verbranding en vervuilingseffecten. Met onze technologie kunnen we de biomassa eerst bewerken en bereiken we een meer efficiënte verbranding.”

Ook volgens Rob Smit, projectleider van het DIHA fonds, is het logisch dat Cargill subsidie krijgt om de soja tot energie te verwerken. Ondanks de miljardenwinst en de omstreden activiteiten rondom de sojateelt. “De gemeente wil van het Noordzeekanaal havengebied de meest duurzame en innovatieve haven van Europa maken. Als een project hieraan bijdraagt, dan maakt het kans op subsidie”, aldus Smit. “Dat een bedrijf als Cargill met zijn project ook geld gaat verdienen, lijkt me juist gezond. En wat ze verder doen in de wereld, daar houden we ons niet mee bezig.”

^[5]

Barn Geurts

Het zit er bijna op voor het huidige college van de Partij van de Arbeid en GroenLinks. Een college dat zichzelf graag als groen presenteerde. Maar hoe groen waren de afgelopen vier jaar? Tijd om de balans op te maken in een gesprek met Barn Geurts ^[6] (1975). Hij voerde voor GroenLinks het woord over milieu in de gemeenteraad

Amsterdam- Wat is het grootste succes op het gebied van milieu dat het college de afgelopen vier jaar heeft geboekt?

“Echt succesvol was het beleid voor schone lucht. De meest omstreden maatregel tot nu toe is de verhoging van de parkeertarieven geweest. Er wordt daardoor gewoon minder gereden in de stad en dat betekent een grote verbetering voor de luchtkwaliteit. Eén van de andere grote klappers is de milieuzone voor vrachtverkeer ^[7]. Vervuilende vrachtwagens mogen nu niet meer binnen de ring rijden. De milieuzone voor bestelbusjes komt er waarschijnlijk in 2012. De raad heeft daar al mee ingestemd en we zijn nu bezig met de voorbereidingen.”

De milieuzone voor personenvervoer, die vervuilende auto’s uit de binnenstad moest weren, is gesneuveld.

“Die bleek na nader onderzoek door TNO minder effectief te zijn dan in eerste instantie was geschat. Het is logisch dat je daar dan vanaf ziet.”

Het is dus geen verlies dat die milieuzone er niet is gekomen?

“Je moet gaan voor het resultaat. De milieuzone is niet het doel op zich. Het doel is dat we de norm voor schone lucht halen.”

Brussel heeft Nederland uitstel gegeven tot 2015 om de norm voor schone lucht te halen maar Amsterdam is nog lang niet in de buurt van die norm.

“Bij de norm voor schone lucht wordt gekeken naar de uitstoot van roetdeeltjes, fijnstof en stikstofdioxide. De norm voor fijnstof ^[8] hebben we in Amsterdam gehaald, maar het gaat inderdaad nog niet goed met de uitstoot van stikstofoxide op veel plekken. We hebben ons suf gezocht naar maatregelen die werken op de korte termijn maar er is niet zo heel veel wat je kan doen, behalve de vermindering van (vuil) verkeer. Op de lange termijn hebben we ingezet op elektrisch vervoer.”

Wat gaat elektrisch vervoer betekenen voor de Amsterdammer?

“De elektrische auto zal niet over vijf jaar helemaal ingeburgerd zijn, zo snel gaat dat niet.

Er is een kleine groep in Amsterdam die heel veel kilometers maakt. Dat zijn zelfstandige ondernemers in de stad en het gemeentelijk apparaat. Het elektrisch vervoer is in de eerste instantie op die groepen gericht.”

Amsterdam heeft de ambitie ^[9] om in 2025 40% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Maar uit onderzoek blijkt dat de CO2 uitstoot sinds 1990 alleen maar is toegenomen, ook de afgelopen jaren.

“We zijn druk in de weer met beleid om de CO2 uitstoot te verminderen.  Maar het klimaatbeleid is er echt één van de lange adem en ik moet ook zeggen dat het klimaatbeleid nog in de kinderschoenen staat.”

Hoe kan het dat het beleid nog in de kinderschoenen staat? CO2 uitstoot is een probleem dat al veel langer bestaat. Er “Er zijn altijd wel doelstellingen geweest maar er werd niet goed in de gaten gehouden hoeveel we nu eigenlijk uitstoten. Er werd gedaan wat het makkelijkst was. Bijvoorbeeld een paar windmolens erbij in de haven omdat daar nog ruimte over was. Dat is wat anders dan dat je vaststelt: hier zijn we nu, en daar moeten we naar toe.”

Welke lijn is nu uitgezet?

“Eén van de belangrijkste zaken is het oprichten van een duurzaam energiebedrijf.”

Dat energiebedrijf is toch van de baan omdat er geen steun voor was in de raad?

“Er zijn berichten in de krant geweest dat het energiebedrijf niet doorgaat, maar het gaat wel door. Vorige week zijn  in de commissie milieu en zorg de plannen toegelicht. We gaan inzetten op zon, wind en warmte en koude opslag. De gemeente zal hoofdzakelijk een ondersteunende rol spelen. Bijvoorbeeld door te zorgen dat de juiste vergunningen op tijd worden verleend. De voortgang is door een meerderheid in de commissie goed bevonden. Het definitieve besluit om het energiebedrijf op te richten wordt waarschijnlijk voor de zomer genomen.”

Als u terugkijkt op de afgelopen vier jaar kunt u dan de conclusie trekken dat er genoeg is gedaan?

“Ik zou willen dat we nog meer hadden kunnen doen voor het klimaat, maar dat kon niet omdat we het vanaf de grond moesten opbouwen. Bijna alle capaciteit bij de Dienst Milieu en Bouwtoezicht ^[10] was wegbezuinigd door voorgaande colleges. Voordat je beleid kan maken en resultaten kan boeken, moet er eerst iets worden opgebouwd en dat is wat dit college heeft gedaan.”