Amsterdam – “Wij hebben bij de toekenning van subsidie alleen gelet op het ingediende projectvoorstel. De omzet van het bedrijf en activiteiten elders in de wereld hebben we buiten beschouwing gelaten.” Mark van der Horst is voorzitter van MKB Amsterdam en voorzitter van de adviescommissie van het Duurzaamheid- én Innovatiefonds ^[1] (DIHA), van Haven Amsterdam. Dit fonds heeft vorige week in totaal één miljoen euro aan subsidies toegekend aan zes bedrijven die actief zijn in de haven.

Cargill BV krijgt 200.000 euro van het fonds. Het bedrijf verwerkt  sojabonen in de vestiging aan de Coenhaven in Amsterdam en is onderdeel van het Amerikaanse Cargill Inc. In het afgelopen jaar behaalde dit bedrijf een netto winst van ruim 2,4 miljard euro.

Cargill gaat de subsidie gebruiken voor het ontwikkelen van een nieuwe technologie voor schone verbranding van biomassa. Het pilotproject zal in totaal drie miljoen euro kosten. Het verbranden van biomassa levert duurzame energie op. De bedoeling is dat de techniek uiteindelijk wereldwijd kan worden ingezet. Cargill gebruikt onder meer de schillen van sojabonen om als biomassa te verbranden.

Het bedrijf is marktleider op de wereldwijde sojamarkt, een landbouwgewas dat voornamelijk in Zuid-Amerika wordt geteeld voor de export. Nederland is na China de grootste importeur van soja ter wereld ^[2]. Het product wordt hier tot veevoer verwerkt voor de vleesindustrie.

Natasja Oerlemans, coördinator landbouw en voedsel bij Milieudefensie, vindt het verbazingwekkend dat een bedrijf als Cargill aanspraak kan maken op een duurzaamheidsfonds. “De sojateelt is bij uitstek een niet-duurzame industrie waarbij veel kunstmest en pesticiden gebruikt worden.”

“Driekwart van de in de wereld geproduceerde soja is genetisch gemodificeerd, zodat de gewassen beter bestand zijn tegen pesticiden die alleen het onkruid doden. De gevolgen hiervan op lange termijn zijn niet bekend”, zegt Oerlemans. “Wel is duidelijk dat het gepaard gaat met sociale problemen. Omdat de bedrijven patent hebben op hun zaden, worden lokale boeren volledig afhankelijk gemaakt. Ook is er sprake van de schending van landrechten van de inheemse bevolking die voor de sojaplantages van hun land worden verdreven.”

Milieudefensie is niet de enige organisatie die de soja industrie bekritiseert. Greenpeace voerde in 2006 actie ^[3] tegen Cargill vanwege het feit dat het bedrijf regenwoud in Brazilië kapte om sojaplantages aan te leggen.

Van der Horst, voorzitter van de adviescommissie ^[4], zegt dat Cargill als een van de besten uit de bus kwam, mede vanwege het innovatieve karakter van hun project. Chris Velzeboer, energie coördinator van Cargill, legt uit dat de nieuwe technologie de CO2 uitstoot zal verminderen en dat het opwekken van elektriciteit en warmte uit biomassa hierdoor veel aantrekkelijker wordt. “Bij traditionele biomassaverbranding halen de ketels geen optimaal rendement. Dit wordt veroorzaakt door onvolledige verbranding en vervuilingseffecten. Met onze technologie kunnen we de biomassa eerst bewerken en bereiken we een meer efficiënte verbranding.”

Ook volgens Rob Smit, projectleider van het DIHA fonds, is het logisch dat Cargill subsidie krijgt om de soja tot energie te verwerken. Ondanks de miljardenwinst en de omstreden activiteiten rondom de sojateelt. “De gemeente wil van het Noordzeekanaal havengebied de meest duurzame en innovatieve haven van Europa maken. Als een project hieraan bijdraagt, dan maakt het kans op subsidie”, aldus Smit. “Dat een bedrijf als Cargill met zijn project ook geld gaat verdienen, lijkt me juist gezond. En wat ze verder doen in de wereld, daar houden we ons niet mee bezig.”

^[5]

Yesim Candan

Amsterdam – Partij 1 is een nieuwe landelijke politieke partij die in 2011 wil deelnemen aan de Tweede Kamer verkiezingen. De partij combineert ondernemerschap met idealisme en werd gisteren gelanceerd tijdens de Big Improvement Day ^[6] in de Rai in Amsterdam.

Initiatiefnemer Yesim Candan ^[7] (34) hekelt de angst en negativiteit die volgens haar de politiek en het publieke debat beheerst. Ze pleit voor een positieve benadering van maatschappelijke problemen. Het verbinden van mensen is een van de speerpunten van de partij. “We moeten het niet steeds over integratieproblemen hebben maar in plaats daarvan culturele diversiteit als een kans zien”, zegt Candan die opgroeide in Rotterdam met Turkse ouders.

Een ander speerpunt is een duurzame economie waarin natuur, milieu en eerlijke handel centraal staan. “Mensen in Nederland worden steeds kritischer en zijn bereid te kiezen voor eerlijke producten, ook als ze daar meer voor moeten betalen”, aldus Candan.

Partij 1 ^[8] is geen voorstander van een uitgebreide verzorgingsstaat. “We willen de burgers stimuleren om hun mogelijkheden te benutten. We geloven in de Dutch Dream want iedereen in Nederland heeft kansen om zich te ontwikkelen. Teveel sociale voorzieningen zorgen voor passiviteit.” Ondernemerschap moet volgens de partij daarom meer gestimuleerd worden en dat moet al beginnen in het basisonderwijs.

De partij bestaat vooralsnog uit twintig ambassadeurs met diverse achtergronden die op vrijwillige basis advies en ondersteuning geven. Nu gaan ze op zoek naar actieve leiders en leden die het partijprogramma verder vorm moeten gaan geven. Over een half jaar wordt bekeken of er voldoende animo voor de partij is om deel te nemen aan de Tweede Kamerverkiezingen. De lijsttrekker wordt ook dan pas bekend gemaakt. Candan zal die functie in ieder geval niet op zich nemen. Zij wil liever “een verbindende rol blijven spelen bij de verdere ontwikkeling van de partij”.

Candan hield gisteren een korte toespraak op de Big Improvement Day. Een jaarlijks terugkerend evenement waar ambtenaren en mensen uit het bedrijfsleven ideeën uitwisselen over verbeteringen in de Nederlandse samenleving.

foto: Maarten Buijs

De kredietcrisis gaat gepaard met de roep om een New Green Deal: het op groene wijze hervormen van de economie. ‘Het is nu wel zaak om door te pakken’ stelt VU-bioloog en theoloog professor Jan Boersema.

AMSTERDAM, 11 feb. Jan Boersema ^[9] (61) is hoogleraar Milieukunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam en een echte ‘milieu-optimist’. De kredietcrisis biedt volgens hem kansen voor de nijpende milieuproblemen. ‘Recessie brengt altijd bezinning met zich mee. Die reflectie kan goed uitpakken. Een recessie is sowieso goed voor het milieu, omdat er minder economische activiteit is. Er zijn bijvoorbeeld minder auto’s op de weg nu. Maar dat is een onbedoelde en ook oppervlakkige winst. De milieuwinst is pas blijvend als er echte innovatie plaatsvindt.’

De kredietcrisis biedt dus kansen om de ‘de nare kant van de liberale markteconomie en de materiële groei ter discussie te stellen’. In een democratie is het lastig om iedereen achter stevige investeringen op milieugebied te krijgen. ‘In die zin heeft democratie een prijs. Het heeft een trage besluitvorming. De urgentie van het milieuprobleem moet worden gevoeld. Dat leek een beetje te ontstaan rond het klimaatprobleem door de film van Al Gore. En nu krijg je te maken met een economische recessie waardoor de New Green ^[10] Deal ^[11] stagneert. De plannen voor een windpark in de Noordzee lijken nu niet door te gaan. Als ik de voorzitter van de Sociaal Economische Raad Alexander Rinnooy-Kan hoor, dan stimuleert hij de New Green Deal niet. Hij wil terug naar de economische situatie zoals die was, maar dan met betere controle van de banken. Hij zet niet voluit in op het vergroenen van de economie.

‘Als ik het voor het zeggen had, zouden we op twee dingen inzetten. In de eerste plaats moeten we echt werk gaan maken van duurzame energie. We moeten ons niet meer laten leiden door de olieprijs. Als je terugkijkt op de geschiedenis dan schommelt die enorm. En iedereen draaft daar achteraan. Als de olieprijs omhoog gaat, wordt windenergie ineens lonend. Als die weer zakt, wordt de subsidie weer afgeschaft. Dat is echt onzinnig. We moeten energie opwekken op een milieuvriendelijke manier en inzetten op wind en zon. In de overgang op schoon fossiel. Ik denk dat dat in een jaar of vijftig moet kunnen. In de tweede plaats moeten we zorgen dat de wereldbevolking niet meer groeit en dat betekent armoedebestrijding. Pas dan kunnen we ook het behoud van de biodiversiteit de volle aandacht geven.

‘Het lastige bij het aanpakken van het milieuprobleem is dat er in de politiek lang is gedacht dat je eerst geld moet verdienen en dat je dan leuke dingen voor het milieu kan doen. Dat is het klassieke VVD-standpunt, maar ook Wim Kok van de PvdA zag het milieu altijd als een luxeprobleem. Dat idee heeft diepe historische wortels en komt voort uit onze algemene ideeën over vooruitgang. Sinds de Renaissance gaan wij er vanuit dat de toekomst anders is dan het heden. Mensen moeten het steeds beter krijgen. Dat is de essentie van vooruitgang. Daardoor heeft de economische ontwikkeling van de laatste anderhalve eeuw een heel materiële invulling gekregen. Meer was altijd ook gewoon meer staal, meer beton, meer asfalt, meer… noem maar op. Economische groei ging altijd boven het milieu. Nu moeten we dus naar een groei toe die eigenlijk neerkomt op meer met minder.

‘Dat milieuaantasting als groot maatschappelijk probleem wordt gezien is een tamelijk recent verschijnsel. Mensen keken er vroeger heel anders tegenaan. Daar heeft Keith Thomas ^[12] erg aardig over geschreven. De natuur leverderde niet alleen grondstoffen, zoals hout voor schepen, maar het terugdringen van de natuur was ook een teken van beschaving. Een voorbeeld is het uitroeien van de bizon. Toen Amerika werd gekoloniseerd, kwamen de settlers in contact met de bizon. Die liet zich slecht temmen. Daarom is de bizon vervangen door de Europese koe. De settlers vonden dat de bizon niet bij hun beschaving hoorde. Toen is hij genadeloos teruggedrongen. Pas toen we ons niet meer bedreigd voelden door de natuur, toen we er steeds minder afhankelijk van werden, was er ruimte voor het waarderen van natuurschoon.

‘De perceptie van het milieuprobleem is dus recent en nijpend. We moeten de kredietcrisis aangrijpen om de economie te vergroenen. Daar zijn behoorlijke veranderingen voor nodig, maar het kán.’