Foto: Thomas Rueb

Kelderboxen in Amsterdam Oost worden gebruikt voor illegale fietsenhandel. Helers bieden de gestolen fietsen via online advertenties aan. Dat blijkt uit onderzoek van NAP Nieuws. “Het is ontoelaatbaar wat hier gebeurt”, aldus stadsdeelvoorzitter Fatima Elatik. Politie, stadsdeel en woningcorporaties spreken over een gebrek aan communicatie in de aanpak van dit probleem.

AMSTERDAM, 20 januari – De kelderboxen zien er uit als krappe, geïmproviseerde fietsenwinkels. Er hangt gereedschap aan de wanden, fietsonderdelen liggen uitgestald. Tegen de muur staan fietsen, soms wel acht of negen stuks. Het zijn vooral zwarte omafietsen, in uitstekende conditie. De prijs: 40 tot 60 euro. Een rekje voorop kost iets meer. De verkopers zijn vriendelijke mannen van Marokkaanse afkomst. Een testritje op straat is geen probleem.

De verkopers zijn te vinden via Marktplaats. Bij een simpele zoekopdracht naar de goedkoopste omafietsen in Amsterdam, zijn de eerste resultaten deze handelaren. Ze hebben twee of drie advertenties tegelijk online, vaak met dezelfde tekst en vergezeld door een standaardafbeelding. Dezelfde advertenties blijven maanden achtereen staan. Op e-mails reageren ze niet, ook niet op online biedingen, maar je kunt altijd bellen op hun mobiele telefoon.

“Hallo?”
“Goedemiddag, ik bel over uw advertentie op Marktplaats.”
“Welke?”
“De fiets. Heeft u die nog?”
“Kom maar langs, ik heb er wel nog een paar staan.”

De meeste advertenties op Marktplaats leiden naar Amsterdam Oost, naar de buurt rond de Insulindeweg. Het Obiplein, het Ceramplein, de Kramatweg – de zwarte fietshandel vanuit kelderboxen is in die buurt wijdverbreid.

“95 procent van deze fietsen is gestolen”, zegt Ron Commandeur, registercontroleur van de gemeente Amsterdam. Hij is verantwoordelijk voor het opsporen van illegale fietsenhandel in de regio Amsterdam-Amstelland. De meeste fietsen traceert hij online, via sites als Marktplaats en Speurders. Hij ruimt maandelijks zo’n zes kelderboxen in Amsterdam.

Ook de politie houdt advertenties in de gaten. Marco Buis, politiebuurtregisseur van de Indische buurt, heeft het gevoel dat fietsenhandel over het internet de afgelopen jaren is toegenomen. “De verplaatsing van de straat naar het internet maakt het ingewikkeld. Jaarlijks doen we een tiental invallen. Maar er zijn ook andere problemen in de wijk. We zitten niet de hele dag op Marktplaats te kijken”, vertelt hij.

Volgens Buis stelen sommige handelaren de fietsen zelf, maar kopen ze vaak ook van junks en jeugdigen. “Fietsen worden zelfs bij de buren gestolen en om de hoek doorverkocht. Zo extreem is het soms.”

Vanuit de gemeente is Commandeur als enige verantwoordelijk voor de hele regio Amsterdam-Amstelland. “Het is te veel werk voor één controleur. Maar dat is een financiële kwestie: er is geen geld voor.” Er is volgens hem een gebrek aan aandacht voor het probleem bij gemeente en stadsdelen.

Fatima Elatik, stadsdeelvoorzitter van Amsterdam Oost zegt bezorgd te zijn. “Het is ontoelaatbaar dat dit gebeurt. Dit soort criminele activiteiten zorgt voor gevoelens van onveiligheid in de wijk.” Elatik benadrukt dat niet alleen de handelaren, maar ook de kopers verkeerd bezig zijn. Ze houden de diefstal van fietsen in stand en maken zich schuldig aan heling. “Bewoners vertellen mij dat zij soms bang zijn om misbruik van de kelderboxen te melden bij politie of woningbouwcorporatie.”

De handelaren zijn veelal mannen van middelbare leeftijd. Volgens Commandeur “ontvangt het gros een uitkering, hetzij van de sociale dienst, hetzij van UWV”. Als ze gepakt worden, wordt de uitkeringsinstantie ingelicht. Bij een inval moeten zij hun hele administratie overhandigen. Kunnen ze dat niet, dan maakt hij een proces-verbaal op. In samenwerking met de politie worden de fietsen in beslag genomen en wordt de kelder gestript. “Tot het laatste boutje of moertje, alles gaat mee.”

“Kelderboxen zijn de ideale plek voor zwarte handel”, zegt Elatik. “Er hangen geen camera’s, er komen geen straatcoaches, geen politie. Als stadsdeel kunnen we problemen in de openbare ruimte aanpakken, maar bij inpandige problemen is dat lastig. Ik ga met de woningbouwcorporaties praten over betere veiligheidsmaatregelen in de panden.”

De meeste kelderboxen zijn eigendom van woningbouwcorporaties. Volgens buurtregisseur Buis informeert de politie bij ontruiming regelmatig de betreffende woningbouwcorporatie. Corporatie Eigen Haard zegt tot nu toe één melding van fietsenheling in hun kelderboxen te hebben ontvangen.  Woningbouwcorporatie Ymere is niet bekend met het probleem. “We krijgen weleens meldingen van inbraak of een algeheel gevoel van onveiligheid, maar niet van fietsenhandel”, aldus een woordvoerder van Ymere.

De woningbouwcorporaties zeggen dit probleem meteen op de agenda te zetten. De fietsenhandelaar in de kelderbox is zich ondertussen van geen kwaad bewust. Alles is eerlijk gevonden of gekocht, verzekert hij. Niet gestolen. Voor reparaties kun je altijd langskomen. “Wil je er nog een slot bij?”

Advertenties op Marktplaats leiden naar kelderboxen in Amsterdam Oost.

'Die tijdschriften zijn heel duur en ik heb ze totaal niet nodig'. Foto: Fleur de Weerd

De man die dinsdag voor de derde keer schuldig werd bevonden aan winkeldiefstal van muziektijdschriften krijgt een voorwaardelijke taakstraf van drie weken. De straf is relatief laag omdat het volgens de politierechter in Amsterdam geen ‘doorsnee winkeldief’  betreft.

“Ik vind de rechter wijs, maar had mezelf wel een hogere staf gegeven. Dit zijn zaken die echt niet door de beugel kunnen.” Veroordeelde J. (62) zit op de stoeltjes bij de rechtbank in Amsterdam. Zijn grijze haren zitten kaarsrecht in een scheiding gekamd, hij draagt een nette zwarte jas. Op zijn schoot houdt hij zijn tas met beide handen stevig vast. Hij kijkt onrustig om zich heen. Hij is alleen, niemand weet dat hij hier zit. Ook zijn vrouw niet. “Het was nog spannend wanneer de brief met de dagvaarding zou komen. Al wekenlang was ik aan het wachten en denken: laat het ding in vredesnaam komen als ze weg is. En de brief kwam net de ochtend dat ze van huis was. Gelukkig maar.’

De spanning van het stelen

J. werd op 14 augustus 2010 door een winkelmedewerker betrapt toen hij twee muziektijdschriften uit de AKO op het stationsplein in Amsterdam probeerde te stelen. Hij had de tijdschriften in zijn tas gestoken en was toen rustig naar buiten gelopen. “Ik was de winkel al uit, maar achter me hoorde ik iemand een gigantische sprint maken. Ik bleef toch rustig doorlopen. Toen voelde ik een hand op mijn schouder. Of ik even mee wilde komen naar de balie. Enerzijds verwacht je het, anderzijds schrik je toch enorm.”

Het is de derde keer dat J. is opgepakt voor winkeldiefstal. De eerste twee keer (2003 en begin 2010) kreeg hij een boete. Nu hij voor de derde keer is opgepakt, moet hij voorkomen bij de politierechter. Alle keren ging het om muziektijdschriften: “Daar zitten dan zulke mooie cd’tjes bij, ik koop ze ook wel eens gewoon. Maar die tijdschriften zijn best duur en ik heb ze totaal niet nodig, ik kan makkelijk zonder. Toen ik ze gelezen had gooide ik ze ook weg, wat moet ik dan nog met die bladen? Vlak voor het stelen gaan verschillende gedachtes door me heen. Jatten. Je wilt het opeens heel graag jatten, die spanning voelen dat je ontdekt kan worden. Ik schaam me er nu dood voor, ik weet niet wat me bezielde. Maar die dag zat ik niet lekker in mijn vel, en dat probeerde ik te compenseren met stelen. Dat is alles. Het is een opwelling op dat moment. Je even happy voelen.”

Zogenaamd overwerken

“De politie reageerde nogal laconiek. Ik denk dat ze verbaasd waren dat iemand van mijn leeftijd winkeldiefstal pleegde.” Hij was ruim op tijd voor zijn rechtszaak, zeker anderhalf uur te vroeg. “Ik heb tegen mijn vrouw gezegd dat ik extra moet werken, dit is normaal mijn vrije dag. Dus heb ik vanochtend net gedaan alsof ik naar mijn werk ging. Maar toen wist ik niet goed wat ik moest doen, daarom ben ik hier maar vast gaan zitten.”

Met zachte stem heeft hij in de rechtszaal geantwoord op de vragen van de rechters, en meerdere malen zijn spijt betuigd. Hij is veroordeeld tot drie weken voorwaardelijke taakstraf.  Pas als hij de volgende keer nog een keer steelt, volgen er consequenties. “Het waren aardige rechters, ik had ze veel strenger verwacht. Eventueel een hoge geldboete of een taakstraf. De politie had al uitgelegd dat je bij een taakstraf in vrijheid je rooster mocht opstellen, dus dat je je werkgever en vrouw niet op de hoogte hoefde te stellen over wat je ging doen. Maar dat hoeft nu gelukkig sowieso niet meer.”

Hij krijgt nog een brief van het OM met de veroordeling thuisgestuurd. Het is daarom afwachten of hij het geheim weet te houden. “Of ik nu weer die mazzel heb dat mijn vrouw dat niet leest weet ik niet. Als ze de brief in handen krijgt ga ik het wel eerlijk zeggen. Dan moet ik wel. Ik ben zo kwaad op mezelf geweest. Dit nooit meer, en die straf die me boven het hoofd hangt is nu echt een stok achter de deur. Ik ga de positieve kanten in het leven zoeken.”

AMSTERDAM, 11 feb. Het beveiligingsbedrijf Zaive Security heeft herkenbare videobeelden ^[1] op haar website geplaatst van een man, die een Congolees beeld gestolen zou hebben. Het Congolese beeld is maandagavond verdwenen tijdens het debat de Kracht van Congo in De Balie in Amsterdam. Volgens het College Bescherming Persoongegevens (CBP) is publiekelijk op internet afbeelden van de vermeende dader wettelijk niet toegestaan.

Voor de gelegenheid had het beveiligingsbedrijf maandag videocamera’s opgehangen. De organisatie van de Kracht van Congo, die het beveiligingsbedrijf heeft ingezet, is volgens het CBP verantwoordelijk voor de illegale publicatie van de beelden. Naast de vermeende dader zijn ook andere bezoekers herkenbaar in beeld op de video-opname. Xander van der Sar, betrokken bij de organisatie van de themadag, bevestigt dat Zaive Security onderzoek doet naar de verdwijning.

Het beveiligingsbedrijf heeft de identiteit van de dader nog niet vastgesteld en vraagt ooggetuigen zich te melden op het forum ^[2] op haar website. Op deze website heeft Zaive Security tevens een foto gepubliceerd waarop de vermeende dader vermomd als bewaker naast het beeld staat. Het beveiligingsbedrijf heeft een bedrag van 250 euro uitgeloofd voor de tip die leidt tot het vinden van het beeld. De waarde van het antieke beeld is onbekend.

De organisatoren van de themadag de Kracht van Congo ^[3] stelden deelnemers in de gelegenheid op de foto te gaan met een beeld van de Congolese Boa-stam, dat speciaal voor de gelegenheid onder begeleiding vanuit Congo naar Nederland was gehaald. Volgens de organisatie verdween het 34 centimeter hoge beeld in de drukte tijdens het optreden van verschillende bandjes tussen negen en tien uur ‘s avonds. Er waren toen ongeveer 300 bezoekers aanwezig. Van der Sar gaat ervan uit dat het verantwoordelijke beveiligingsbedrijf aangifte heeft gedaan. Zaive Security is niet bereikbaar voor commentaar.