Amsterdam- Het is voor bewoners van stadsdeel de Baarsjes sinds 1 januari makkelijker om subsidie te krijgen voor wijkverbetering.  Bewoners hoeven minder verantwoording af te leggen over hun projecten. Over grotere projecten beslissen de bewoners sinds dit jaar gezamenlijk, aldus Wesley Amzand, senior beleidsadviseur participatie van het stadsdeel.

De regeling voor bewonersinitatieven is samengevoegd met de subsidieverstrekking voor vrijwilligersorganisaties. Bewoners kunnen zelf subsidie aanvragen voor plannen om de leefbaarheid in hun wijk te verbeteren. In de Baarsjes is in totaal 651.000 euro beschikbaar. Het stadsdeel wil de subsidieverstrekking minder bureaucratisch maken. “We willen bewoners daarmee aanmoedigen, want een strenge regeling schrikt af”, zegt Amzand.

Dat betekent dat voor kleine subsidies onder de vijfhonderd euro geen financiële verantwoording wordt gevraagd, maar alleen een inhoudelijk verslag en bewijs dat de activiteit heeft plaatsgevonden.

VVD-raadslid Tom Leest is tegen de regeling: “Wij vinden het niet meer dan normaal dat men de bonnetjes gewoon kan overleggen.” Shanta Singh, fractievoorzitter van D66, staat er juist helemaal achter, “tenzij het problemen op blijkt te leveren en er te veel geld verdwijnt. ” In het verleden moest volgens haar te veel verantwoording worden afgelegd.

Naast de versoepeling van de regeling is een Regiegroep opgericht, bestaande uit een panel van bewoners dat onder toezicht staat van het stadsdeel. De subsidieaanvragen met betrekking tot bewonersparticipatie die bij het stadsdeel binnenkomen, worden doorgestuurd naar de Regiegroep. Die bepaalt dan waaraan het geld wordt uitgegeven.

Als de kosten voor een project boven de tienduizend euro zijn, vindt een wijkreferendum plaats waarin de bewoners worden geraadpleegd. “Dat heeft een zwaar adviserende functie”, aldus Amzand.

Opstand
De regels voor subsidieaanvragen werden in het verleden juist strenger toen bleek dat organisaties het geld niet allemaal gebruikten zoals de bedoeling was, vertelt Marie-Louise Boel, vertegenwoordiger van een netwerk van vrijwilligersorganisaties in de Baarsjes.

De bureaucratische maatregelen leidden tot onvrede in het stadsdeel. Sommige organisaties kwamen in de problemen doordat zij geen bonnetjes konden overleggen en daarom niet uitbetaald kregen. “De mensen kwamen in opstand”, vertelt Singh. “Op gegeven moment wilde niemand meer subsidie aanvragen.”

D66 kwam daarom met het initiatief om de verantwoording te vereenvoudigen. Wethouder Coos Hoebe (GroenLinks) was het daarmee eens: “We hebben te veel met de blik van een accountant naar die bonnetjes gekeken. De relatie met vrijwilligersorganisaties is aan alle kanten verslechterd. Na de bestuurswisseling in februari 2009 (waarna de PvdA een coalitie vormde met GroenLinks in plaats van de VVD, red.) hebben wij er hard aan gewerkt om die te verbeteren.”

^[1]

Image by aranarth via Flickr

Amsterdam –De stadsdelen Geuzenveld-Slotermeer en De Baarsjes zullen pas na de fusie van de stadsdelen in mei werken met een computerprogramma waarin alle subsidies worden ingevoerd en gevolgd. De Amsterdamse Rekenkamer beval de invoering van zo’n subsidievolgsysteem al aan in februari 2006, in het rapport ^[2] Subsidiëring Welzijnsinstellingen.

Vorig jaar constateerde de gemeentelijke accountantsdienst (ACAM) dat in de stadsdelen Geuzenveld-Slotermeer en De Baarsjes zo’n systeem nog steeds niet was ingevoerd. Hierdoor ontbrak volgens de dienst een duidelijk overzicht van de subsidies die de stadsdelen verstrekken. In een subsidievolgsysteem wordt bijgehouden wie er subsidie aanvraagt en hoe die aanvraag verloopt, ook als er subsidie wordt toegewezen. Het systeem geeft een melding als er iets fout gaat, bijvoorbeeld als de datum verstrijkt waarop het stadsdeel moet reageren op de aanvraag, of als gegevens niet compleet zijn. Een subsidievolgsysteem kost een stadsdeel tot ongeveer 50.000 euro.

Volgens stadsdeelwethouder Coos Hoebe van De Baarsjes wordt in zijn stadsdeel al wel een paar jaar gewerkt met een digitaal systeem, maar dat is geen officieel subsidievolgsysteem. De ACAM kreeg hierdoor over het jaar 2008 geen ‘totaalinzicht’ over de subsidies. Hij weet niet precies waarom de aanbeveling van de Rekenkamer niet eerder is opgevolgd. “In het rapport van de Rekenkamer stonden heel veel aanbevelingen, en aan de meeste dingen hebben we hard gewerkt. We maken nu bijvoorbeeld heldere contractafspraken als er subsidie wordt verstrekt. We hadden dit systeem ook eerder moeten invoeren, maar nu profiteren we er eigenlijk van dat we dat nog niet hadden gedaan. Nu kunnen we het met alle vier de stadsdelen in één keer goed regelen. Er is een systeem gekozen en we zijn al met zijn vieren bezig om de gegevens over te dragen.” Vanaf mei 2010 vormt stadsdeel De Baarsjes met de stadsdelen Oud-West, Bos en Lommer en Westerpark stadsdeel West.

Geuzenveld-Slotermeer fuseert met Osdorp en Slotervaart tot stadsdeel Nieuw-West. “Half mei zullen wij dan ook werken met een geautomatiseerd systeem. Tot die tijd werken we met een subsidieteam. Zij voeren wekelijks overleg en houden elkaar zo op de hoogte”, aldus een woordvoerder. Toch was dit volgens de ACAM niet overzichtelijk genoeg. “We hebben een paar jaar geleden ook al wel een offerte aangevraagd voor het computerprogramma, maar toen werd al vrij snel duidelijk dat we zouden fuseren. Daarom  hebben we de aanschaf uitgesteld. Slotervaart neemt hierin nu het voortouw.”

Fred Coesel, subsidiecoördinator van Slotervaart, bevestigt dit. “Het is beter om dit straks in één keer voor het hele nieuwe stadsdeel te regelen. Anders koopt iedereen nu een eigen systeem en moeten we dat straks samenvoegen.”   In Slotervaart wordt al met het subsidievolgsysteem gewerkt en de ervaringen zijn positief. “Het is erg overzichtelijk, met één druk op de knop weet je welke subsidies zijn verstrekt en hoeveel geld er nog beschikbaar is. Het programma zorgt ook voor standaardisatie, alle subsidies van dezelfde soort worden op dezelfde manier afgehandeld.” Volgens Coesel kan het systeem van Slotervaart gemakkelijk worden uitgebreid na de fusie.

^[3]

Image By: Eva Rooijers

Hangjongeren zorgen voor veel overlast in De Baarsjes. Het stadsdeel laat het er niet bij zitten en zet grof geschut in: ’de mosquito’. Dit apparaat zendt een hoog geluid uit en moet hangjongeren van het Columbusplein verdrijven. Ook zijn er twee extra straatcoaches actief en jeugdhonk Highschool is gesloten. Kortom: in De Baarsjes struikel je over de hangjongeren. NAP nam polshoogte.

Amsterdam – Een uitgebrande invalidenwagen staat op de Postjesweg, op de grens van stadsdeel De Baarsjes en Slotervaart. De bekleding is verkoold, van de motorkap is niet meer over dan een zwart geblakerd gat. De geur van verbrand plastic hangt nog in de lucht.

Verderop, richting het Columbusplein, wijzen bordjes bewoners erop dat het verboden is om te blowen of alcohol te gebruiken. Het alarm van een geparkeerde auto piept onophoudelijk.

Image By: Eva Rooijers

Maar om elf uur ’s avonds zijn alle bankjes op het plein leeg, het basketbalveld ligt er verlaten bij. Niets verraadt de aanwezigheid van een mosquito, ook geen hoge pieptoon. Een ouder echtpaar dat aan het Columbusplein woont, wandelt over straat. “Daar hangen ze”. De vrouw wijst naar een paal aan de rand van het plein. “Ik weet niet of de mosquito’s aan staan.” De man, met hangsnor en klompen, knikt. “Ik kan niet zeggen of er nu meer of minder hangjongeren zijn. Dat zal ook wel komen omdat het niet lekker warm is. Ik vind het ook niet echt prettig om nu mijn auto te gaan wassen.”

Twee jongens lopen voorbij met een scooter aan de hand. “Wij horen ook niets. Die dingen worden volgens mij pas aangezet als het zonnetje gaat schijnen. Nu is het toch veel te koud om hier rond te hangen.”

Een half uur later zijn er nog steeds geen hangjongeren te bespeuren. Binnen een straal van honderd meter bevinden zich twee andere pleinen zonder mosquito. Maar ook op deze pleinen tussen de Vasco Da Gamastraat en de Balboastraat is geen teken van leven. Alleen een buurtbewoner die zijn hond uitlaat. Zelfs tijdens een fietstocht kriskras door de Baarsjes laat geen hangjongeren zich zien. Ook de straatcoaches die hangjongeren in de gaten moeten houden, zijn nergens te bekennen.

In sportcafé VakWest aan de Balboastraat ziet het er warm en behaaglijk uit. Vanaf de bar heb je goed zicht op het plein. Op drie stamgasten na is het leeg. “Ik weet niet waar de jongeren uithangen”, zegt eigenaresse mevrouw Prins terwijl ze een biertje tapt. “Er zijn hier alleen hangouderen”, grapt één van de mannen. Er wordt hard gelachen. Prins: “Ik heb eigenlijk nooit last van die jonge lui. In de zomer voetballen ze hier wel tot laat op het pleintje maar dan ben je toch nog geen hangjongere.”

Over de straatcoaches is ze niet erg enthousiast. “Ze fietsen alleen maar rondjes.” “Ik heb ze nog nooit wat zien doen. Ze praten niet eens met die jongens”, valt één van de stamgasten haar bij. “En ik kan het weten want ik kom hier elke dag.” Straatcoaches worden al twee jaar ingezet in De Baarsjes. “In de zomer staan ze hier door het raam naar voetbal te kijken. Maar in de winter zie ik ze minder”, zegt Prins terwijl ze voor de twintigste keer haar schoonmaakdoekje over de biertap haalt.

De gasten praten door over jongerencentrum Highschool, dat op 27 januari door de politie is gesloten. Bij een inval zijn wapens gevonden, en er werd regelmatig in drugs gehandeld. “Een man die hier tegenover woont, klaagde laatst over de sluiting van het jeugdhonk. Hij maakt zich zorgen. Want waar gaan die jongeren nu naar toe?” Vanavond in ieder geval niet naar het Columbusplein. Daar is het om één uur ’s nachts nog steeds uitgestorven.

Image by: Daniel Krikke

Amsterdam- Vertegenwoordigers van religieuze gemeenschappen uit De Baarsjes, Westerpark, Oud-West en Bos en Lommer hebben gisteravond afgesproken om na de fusie in het nieuwe stadsdeel Amsterdam West samen te werken aan sociale cohesie en solidariteit. Tijdens de conferentie “Interreligieuze samenwerking in Amsterdam West” werden plannen gemaakt voor intensievere samenwerking tussen lokale overheden en religieuze organisaties.

De conferentie werd georganiseerd door het Bos en Lommer interreligieus Beraad (BLiB) in samenwerking met het stadsdeel Bos en Lommer. Stadsdeelvoorzitter Jeroen Broeders (PvdA) opende de bijeenkomst met de woorden: “Godshuizen zijn onze grootste buurthuizen, daarmee zijn ze -van welke signature ook- heel belangrijke partners voor het uitvoeren van sociaal beleid.”

Vanaf 1 mei 2010 zullen de vier westelijke stadsdelen -binnen de ring A10- verenigd worden in het nieuwe stadsdeel Amsterdam West. Het BLiB en stadsdeel Bos en Lommer hebben het initiatief genomen om te onderzoeken hoe samenwerking tussen verschillende religies in het nieuwe stadsdeel vorm kan krijgen. De ruim 70 deelnemers aan de conferentie hebben besproken hoe ze in de toekomst een bijdrage kunnen leveren aan de sociale cohesie en het welzijn van de buurtbewoners.

Een kerngroep van vertegenwoordigers van moskeeën, kerken, synagogen, religieuze en humanistische organisaties gaat nu een plan maken om de visie en de ideeën die op de conferentie zijn besproken, concreet te maken. De deelnemers van de conferentie willen zich bijvoorbeeld meer op jongeren richten. Er moet een website komen en twee á drie keer per jaar overleg met het stadsdeel.

De stadsdeelvoorzitter van Bos en Lommer is fervent voorstander van samenwerking tussen lokale overheden en religieuze gemeenschappen.“De scheiding tussen kerk en staat -zoals die in Nederland terecht bestaat- moet ontspannen geïnterpreteerd worden. Die scheiding ligt wat mij betreft niet bij de voordeur van het kerkgebouw, maar bij de drempel van de gebedsruimte.” Dat betekent geen subsidie voor een kerkdienst, maar wel voor een bijeenkomst over emancipatie.

Hans Krikke, diaconaal medewerker van de protestante Diaconie Bos en Lommer, zegt dat de religieuze gemeenschappen gezamenlijk op zoek moeten naar manieren om samen te werken. “Wat bindt ons? Welke wijsheid, welke ervaring kunnen we delen en wat leren we van elkaar?”, dat zijn volgens Krikke de vragen die er toe doen.

Het BLiB is een samenwerkingsverband tussen kerken, moskeeën en daarmee verbonden organisaties. Sinds 2005 onderneemt het BLiB vanuit verschillende geloofsovertuigingen activiteiten ter bevordering van het welzijn van de bewoners van Bos en Lommer.

Amsterdam – Een motie van GroenLinks om samenwerking tussen de verschillende vrijwilligersorganisaties in De Baarsjes, Oud-West, Bos en Lommer en Westerpark te stimuleren, kan op steun rekenen van alle partijen in de deelraad van De Baarsjes. De motie werd gisteravond besproken tijdens de commissievergadering onderwijs van stadsdeel De Baarsjes en wordt de komende maand in de andere drie stadsdelen besproken.

Om te zorgen dat vrijwilligersorganisaties ook na de fusie tussen de stadsdelen optimaal functioneren, wil GroenLinks dat er één of meer netwerkbijeenkomsten plaatsvinden.  Sven Meeder, deelraadslid van GroenLinks, lichtte de motie in de commissievergadering toe: “Tijdens deze bijeenkomsten kunnen vrijwilligersorganisaties kennis maken met elkaar en ideeën uitwisselen over mogelijke samenwerking.” De bijeenkomsten mogen niet meer gaan kosten dan  7500 euro per stadsdeel. GroenLinks wil dit bedrag uit het raadsbudget betalen.

Marie-Louise Boel van het vrijwilligersnetwerk De Baarsjes werkte mee aan de motie. Zij vreest dat het overleg dat het vrijwilligersnetwerk De Baarsjes nu drie maal per jaar voert met de betrokken wethouder, verloren gaat na de fusie. “Tijdens dat overleg kunnen de aangesloten vrijwilligersorganisaties met één stem spreken. Op die manier kunnen wij knelpunten aankaarten en onze mening geven over beleidsplannen van het stadsdeel. Het zou zonde zijn als er in het nieuwe stadsdeel niet een vergelijkbaar overleg zou plaatsvinden.”

Volgens Boele zijn er in de Baarsjes tussen 60 en 80 vrijwilligersorganisaties actief die allemaal zijn aangesloten bij het vrijwilligersnetwerk De Baarsjes. In stadsdeel Oud-West en Bos en Lommer bestaan vergelijkbare koepelorganisaties van vrijwilligers. Op 26 januari gaat de motie onder de hamer tijdens de algemene deelraadvergadering in De Baarsjes.

Image by: Carien ten Have

In alle vroegte, als Amsterdam nog slaapt, trekken medewerkers van de Dienst Openbare Ruimte erop uit met hun strooiwagens. Zij moeten ervoor zorgen dat de fietspaden, oversteekplaatsen en tramhaltes begaanbaar blijven. Op pad met Soumitro Moustadja (50), die als sinds 1983 op een strooiwagen rijdt in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes.

Amsterdam – Aan de Admiraal Helrichtstraat in stadsdeel De Baarsjes tuurt Ruud Kruijshoop, wijkmanager van het stadsdeel, donderdagochtend door een raam naar buiten. Volgens een thermometer aan de muur is het -1°C. “Dat klopt niet hoor”, zegt Kruijshoop. “Die thermometer staat twee graden te hoog, het is nu -3°C.” Op de grond ligt zeker drie centimeter sneeuw.

Om half zeven ’s ochtends komt een oranje wagentje het terrein op rijden. “Daar zal je Moesi hebben.” Aan het stuur van het tweepersoons voertuig zit Soumitro Moestadja (50) met een fel oranje pak aan. Op zijn armen staan reflecterende strepen. Geroutineerd parkeert hij de wagen in zijn achteruit naast een groene container met strooizout. De trechtervormige bak achterop het kleine voertuig is leeg. “Hij komt strooizout laden”, legt Kruijshoop uit.

Een grijparm schraapt over de bodem van de container het laatste restje zout bij elkaar en gooit het in de bak van Moestadja’s wagen. Normaal krijgt het stadsdeel ’s winters 18 kub. zout per dag, maar vandaag zijn ze op rantsoen. “Even een kop koffie halen”. Moestadja is al sinds vijf uur vanochtend op pad om de fietspaden in stadsdeel De Baarsjes begaanbaar te maken. Om half acht moet hij klaar zijn, nog voor de meeste bewoners van het stadsdeel op weg naar hun werk gaan. Veel tijd om zijn warme koffie op te drinken heeft hij dus niet.

“Gisteren zag ik al die fietsers al vallen”, zegt hij terwijl hij het gaspedaal indrukt en rechtsaf de Hoofdweg inslaat. In de strooiwagen is het behaaglijk warm, de voorruit is beslagen. Moestadja heeft de kachel aangezet. “Ik zorg voor de veiligheid van de fietsers. Als iemand valt tussen de Hoofdweg en het Surinameplein, dan komen ze bij mij en dan zeggen ze: ‘Moesi, je hebt niet goed gestrooid jongen.’”

Hij kijkt even naar de bruine natte sneeuw die op het fietspad ligt. Een uur geleden heeft hij het grootste deel van de natte brij al met de sneeuwschuiver voorop de wagen aan de kant geschoven. “Toen had ik nog geen zout, dus ik dacht ik ga gewoon schuiven. Je moet toch wat doen, anders is het ook zonde. Maar met dat strooizout smelt het veel sneller. Dat is mooi.”

Zijn ogen lichten even op. Met zijn rechterhand drukt hij op een knopje dat naast het stuur zit. In zijn spiegels kijkt hij naar de achterkant van de strooiwagen. Witte zoutkorrels sproeien gelijkmatig over het fietspad. Op dit tijdstip is er nog geen fietser te zien, maar Moestadja weet zeker dat ze blij zijn met het werk dat hij doet. Hij maakt de wegen in stadsdeel De Baarsjes weer begaanbaar. Als hij tenminste genoeg strooizout kan krijgen. Zelf woont hij in Amsterdam Noord en daar wordt bijna niet meer gestrooid. “Op de fietspaden laten ze de sneeuw gewoon liggen.”

“Kijk hier”, zegt Moestadja, en wijst enthousiast naar een rij knopjes op het dashboard. “Iedereen kan in een strooiwagen rijden. Hij gaat maximaal 25 kilometer per uur. Je hoeft geen rijbewijs te hebben. Je moet gewoon opletten, schuiven, op een knopje drukken en je strooit het zout. Het is niet zo moeilijk.”

Geconcentreerd stuurt Moestadja de strooiwagen half over het voetpad, en kijkt voor zich uit. Toch kan niet iedereen zomaar de straten van het stadsdeel schoonmaken. Wel moet je een bepaalde houding hebben als je de straten van het stadsdeel wilt schoonmaken: “rechtop staan, en niet bukken”.  “Als je jaren gebukt moet vegen of strooien, dan krijg je een bobbel op je rug. Zie je trouwens dat ik op de helft van het voetpad rijdt? Ik probeer een beetje een baantje te trekken voor de mensen die daar lopen. Het fietspad strooien, is het belangrijkst, maar ja, dat zag er al goed uit.”

Op de Jan Evertsenstraat kijkt Moestadja nog een keer in zijn spiegels. Het strooizout in de bak achter zijn wagen is inmiddels op en hij moet zo terug naar de Admiraal Helrichtstraat om opnieuw de zoutbak vol te laden. Snel slaat hij nog rechtsaf een binnenweg in. Met een stuurknuppel duwt hij de sneeuwschuiver naar beneden om de verse sneeuw op de smalle weg opzij te schuiven.

Bij het metalen hek van stadsdeelwerf De Baarsjes ziet hij al zijn collega’s ongeduldig wachten. Hij hoort ze onrustig praten. Als hij uit de strooiwagen springt, roept één van de mannen: “Het zout is op. We kunnen niet rijden. Er valt niets meer te strooien.”

Bewoners van het Columbusplein in stadsdeel De Baarsjes gaan gebukt onder de terreur van hangjongeren. Bestuurders grijpen plaatselijk in, maar het blijft een wijkprobleem.

AMSTERDAM – Het zijn gouden tijden voor glaszetters in de buurt van het Amsterdamse Columbusplein. Afra Wilharm (78) is een van de vele pleinbewoners voor wie het laten zetten van een nieuw raam inmiddels even normaal is als het vervangen van een lamp. Vanwege de talrijke voetballen die hangjongeren door haar ruiten schoten, nam Wilharm al kogelvrij glas. Inbrekers wisten het glas niettemin in te trappen, waarna ze haar huis plunderden.

Wilharms nieuwste raam is nog steeds intact, ondanks de rotte eieren die hangjongeren er de laatste tijd tegenaan gooiden. Wilharm kan er niet meer tegen. Na 47 jaar gaat ze het Columbusplein verlaten. ‘Ik ga verhuizen. Je wordt hier gewoon weggetreiterd met al dat gelazer.”

Afra Wilharm is niet de enige bewoner die overhoop ligt met de circa dertig hangjongeren van het Columbusplein. Inbraken, drugshandel, autoschade, plassen in portieken, seksuele intimidatie – het is slechts een kleine greep uit de grieven van omwonenden van het voetbalplein annex speeltuintje in het Amsterdamse stadsdeel de Baarsjes.

“Je wordt hier gewoon weggetreiterd met al dat gelazer.”

De kosten van hangjongeren

Er is een duizelingwekkend scala aan hulpverleners (jongerenwerkers, straatcoaches, trainers, pedagogen) die de circa dertig hangjongeren van het Columbusplein het hoofd moeten bieden, allemaal gesubsidieerd door stadsdeel De Baarsjes. Rond het plein zijn hulpinstanties als Stichting Dock, Stichting Streetcorner, Stichting Spirit en Sportbuurtwerk actief. Het buurthuis voor deze hangjongeren is van Youth for Christ. Het stadsdeel heeft sindskort ook een pedagoog voor ‘interculturele competenties’ en een trainer ‘straatcultuur’ op de loonlijst. De straatcoaches die elke avond tot laat op het Columbusplein te vinden zijn kosten 50 duizend euro. Het stadsdeel geeft in 2009 zeker 1,86 miljoen euro uit aan jeugd- en jongerenwerk en minstens 720 duizend euro aan ‘veiligheidsbevorderende maatregelen’, waarbij het zwaartepunt ligt op het tegengaan van jeugdoverlast, zo blijkt uit de begroting van het stadsdeel. Al met al is er voor iedere hangjongere van het Columbusplein wel een jongerenwerker, trainer of straatcoach actief. En dan is de verhoogde politie-inzet nog buiten beschouwing gelaten.

Begin juni, vlak nadat jongeren een buurtbewoner het ziekenhuis insloegen met een biljartkeu, was de maat vol. In een emotioneel crisisoverleg met de politie en stadsdeelbestuurders vertelden bewoners hoe ze door hangjongeren bespuugd werden of voor “kuthoer” werden uitgemaakt en een steen door de ruiten kregen als ze daar iets van zeiden. Het bestuur móest ingrijpen, eisten de bewoners.

Waterbedeffect

Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want de problemen rondom het Columbusplein staan niet op zichzelf. Je zou op een kaart van Amsterdam de looplijnen van hangjongeren kunnen uittekenen. Voordat tien jaar geleden het Columbusplein aan de beurt was, ging het August Allebéplein gebukt onder hangjongeren. Na het Columbusplein volgde het Kortenaerplein, daarna de rest van de Chassébuurt, waarna het probleem weer terugkeerde op het Columbusplein.

De bestuurders van de Baarsjes moeten zich af en toe als Sisyphus voelen, de mythologische figuur uit de Griekse onderwereld die ertoe veroordeeld was om voor eeuwig een zwaar rotsblok een steile helling op te duwen. Telkens als hij bovenaan kwam, rolde de steen weer naar beneden en kon hij opnieuw beginnen.

Bestuurlijk Nederland heeft al een metafoor gevonden voor dit fenomeen: het ‘waterbedeffect’. Als je druk zet op de ene kant van het waterbed, krijg je aan de andere kant een bobbel. De probleemjongeren zoeken naar een andere plek om te hangen. En pak je die bobbel dan weer aan, dan duikt het probleem weer ergens anders op.

Vooralsnog heeft stadsdeel De Baarsjes de handen vol aan het aanpakken van de afzonderlijke bobbels. Zo ook na een incident twee weken geleden waarbij een jongerenwerker van Sportbuurtwerk het moest ontgelden. Terwijl de man een speeltuinhuisje op het plein repareerde, ging een jongen er met zijn hamer vandoor. Er ontstond een vechtpartij, waarbij de jongeren de buurtwerker met de hamer sloegen. De buurtwerker moest voor behandeling naar het ziekenhuis, maar kwam er vanaf met lichte verwondingen. Een handvol ouders keek toe en stak geen vinger uit, schreef stadsdeelvoorzitter Godfried Lambriex op zijn blog. ‘Nu zijn de jongens op het plein een nieuwe grens overgegaan.’

Mosquito

Maandagavond 28 september. Weer een crisisoverleg, ditmaal naar aanleiding van het hamer-incident. Tijdens deze avond wordt pijnlijk duidelijk waar het echte probleem zit bij de aanpak van het hangjongerenprobleem. ‘De pappies en mammies waarover u spreekt zijn er vanavond helaas niet”, constateert politie-agent Peter Melberg terwijl hij de zaal rondkijkt. Er is een twintigtal bewoners aanwezig en er zijn agenten, vertegenwoordigers van de hulpinstanties én de stadsdeelvoorzitter. Maar ouders van hangjongeren zijn er niet, laat staan de hangjongeren zelf. En dus blijft de discussie weer steken op de plaatselijke bobbel.

De intimidatie is gebleven, evenals de gebroken ruiten.

Toegegeven, zeggen de bewoners, hamer-incident of niet: de situatie is iets vooruitgegaan sinds juni. Met al dat extra blauw op straat voel je je toch wat veiliger in je eigen buurt. Maar de intimidatie is gebleven, evenals de gebroken ruiten. Is cameratoezicht niet een optie, vragen de bewoners. Of een samenscholingsverbod?

We kunnen wel een Mosquito plaatsen, zegt Lambriex, een apparaatje dat een vervelend geluid maakt dat alleen voor mensen onder de dertig te horen is. Maar grof geschut als cameratoezicht, een samenscholingsverbod of een blowverbod zoals op het nabijgelegen Mercatorplein zijn vooralsnog niet aan de orde. Lambriex: ‘Het is erg om te zeggen, maar daarvoor moet er eerst meer gebeuren. We krijgen nu drie of vier meldingen per maand, dat is gewoon te weinig.’ Een bewoonster die zelf wel meermaals aangifte bij de politie heeft gedaan: ‘De mensen zijn gewoon bang.’

Agent Peter Melberg probeert de mensen gerust te stellen, maar zijn woorden hebben een averechts effect. ‘Acht jaar geleden hadden we op het Kortenaerplein ook veel overlast’, zegt hij met Mokumse basstem. ‘Maar toen zijn we gaan praten, hebben een code opgesteld met spelregels waar de jongeren zich aan moesten houden en sindsdien heerst er al acht jaar rust aan het Kortenaerplein.’

Goed, geeft Melberg toe, daarna heeft het probleem zich verplaatst naar andere pleinen in de Chassébuurt in de Baarsjes. En toen de politie daar optrad tegen de hangjongeren verplaatste het probleem zich naar het Columbusplein. ‘Tien jaar terug zijn hier ook gigantische problemen geweest’, zegt een bewoonster. ‘Het probleem is even weggeweest, maar nu is het weer terug.’

Crimineel gedrag

De bestuurders van de Baarsjes staan voor eenzelfde vraag als talloze lokale overheden door heel Nederland: wat te doen tegen hangjongeren? Hangjongeren zijn van alle tijden. Al in 1952 klaagde de Commissie-Langeveld in haar rapport ‘Maatschappelijke verwildering der jeugd’ over de lawaaiige Nederlandse tienergeneratie die alleen maar “leunt, hangt en slentert”. Maar de ernst van het probleem is de laatste jaren sterk toegenomen.

Een stad als Utrecht had in 2007 bijvoorbeeld te maken met 42 verschillende groepen hangjongeren, waarvan bijna de helft zich schuldig maakte aan crimineel gedrag. Nederlanders voelen zich het meest onveilig op plekken waar jongeren rondhangen, zo staat in de Veiligheidsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek. En bovendien kosten hangjongeren de belastingbetaler tientallen euro’s per jaar. Zo betalen inwoners van het Noord-Hollandse Wieringermeer jaarlijks alleen al 80 euro om door hangjongeren aangerichte schade te herstellen.

Om echt de oorzaak van het probleem aan te pakken, moet het stadsdeel een heel andere weg bewandelen. Het feit dat deze kinderen opgroeien tot probleemjongeren heeft alles te maken met de achterstand die zij hebben ten opzichte van andere kinderen. Volgens de Marokkaanse pedagoog Abdel Boulal – die sindskort hulpinstanties “interculturele competenties” bijbrengt in opdracht van het stadsdeel – zijn de hangjongeren van het Columbusplein veelal kinderen van een ‘verloren generatie’: de tweede generatie migranten die eind jaren zeventig, begin jaren tachtig naar Nederland kwam, niet of nauwelijks een opleiding genoot en genoegen moest nemen met laagbetaald werk. De kinderen beginnen met een achterstand, die ze vaker niet dan wel inhalen. En zo blijft Sisyphus zijn steen de helling opduwen.

^[5]