Roti en spekkoek of een driegangenlunch, merengue dansen met de kleinkinderen of praten over de eenzame kinderloze oude dag met lotgenoten. Elke Amsterdamse oudere heeft andere wensen en behoeften op zijn oude dag. De trend in vergrijzend Amsterdam is: voor elke groep eigen activiteiten of woonvormen. NAP ging kijken bij een homovriendelijk woonzorgcentrum en bij een verpleeghuis voor dementerende Surinamers.

AMSTERDAM, 14 februari – De afdelingen van verpleeghuis Anton de Kom in de Bijlmer hebben namen als Toekan en Twatwa. Zachtjes klinkt de beat van de trommels van Surinaamse muziek. Het behang is geel en oranje en aan de muur hangen linnen doeken met foto’s van tropische stranden en de Wijdenboschbrug bij Paramaribo. De palmplanten gedijen er goed, want de thermostaat staat standaard op minstens vierentwintig graden. Het is kalm in de woonkamers, want alle vierentwintig dementerende bewoners hebben net hun fruit gegeten en houden ’s middags rust.

Het Anton de Komplein. Foto: Anna Vossers

Alle bewoners hebben een eigen slaapkamer. In de gedeelde woonkamers wordt na het ontbijt gedanst voor de verplichte dertig minuten lichaamsbeweging. Na de middagrust helpen de bewoners, als dat nog kan, met het koken van een Surinaamse avondmaaltijd. De bakbananen en bakkeljauw worden op de markt om de hoek op het Anton de Komplein gekocht. De meeste medewerkers zijn zelf ook Surinaams. Ze praten een mengelmoesje van Sranan Tongo en Nederlands met de bewoners en familieleden.

Levendiger is het tien kilometer verderop, bij de ‘roze ouderen’ in woonzorgcentrum De Rietvinck in de Jordaan. Het huis kreeg net als twee andere woonzorgcentra van zorggroep Osira van homobelangenvereniging COC de ‘Roze Loper’, een keurmerk voor homovriendelijke ouderenzorg. Het is een verzorgingstehuis met zeven aanleunwoningen voor homoseksuele ouderen, het L.A. Rieshuis.

In het zaaltje van Café Rosé zitten deze donderdag drie uur zo’n veertig ouderen. Na een korte inleiding van Jasper Wiedeman van het homodocumentatiecentrum Ihlia gaat de beamer aan. Vandaag kijken de cafégangers de oudste beelden van homo’s op de Nederlandse televisie terug. Wiedeman laat beelden uit 1964 zien van Benno Premsela, de eerste man die openlijk op de Nederlandse tv uitkwam voor zijn homoseksualiteit. “Wie kent Benno allemaal?” vraagt geestelijk verzorger Anton Koolwijk. Van alle kanten klinkt bevestigend gebrom. Mevrouw Grotjohann roept vanaf de bank op de eerste rij: “Hij heeft het COC helemaal opgebouwd, en dat werd de mooiste dancing van Europa.” Ze lacht hard, anderen lachen mee.

Woon- en zorgmogelijkheden voor ouderen zijn er in gradaties. Van vrijblijvende activiteiten tot dagbehandeling, van woongroepen en aanleunwoningen tot verpleeghuizen voor diegenen die het meest afhankelijk zijn geworden. In al die categorieën ontstaan gespecialiseerde huizen: Amsterdam heeft een verzorgingstehuis voor gefortuneerde bejaarden, woongroepen voor oudere Marokkanen en Hindoestanen en woonzorgcentra met een keurmerk voor homovriendelijke zorg. Zorgorganisatie Cordaan opent volgende maand El-Noor, een woonvoorziening voor islamitische senioren.

Dat juist nu kleinschalige woon- en zorginititatieven als paddestoelen uit de grond schieten, is niet zo gek, legt Netty van Triest uit, programmaleider bij de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting: “De babyboomers, die nu met pensioen gaan, zijn erg geïnteresseerd om met elkaar te gaan wonen. Het is een eigenzinnige generatie met een hoger inkomen en meer vermogen.”

“Homovriendelijk” woonzorgcentrum De Rietvinck organiseert elke week activiteiten voor oudere homo’s, zoals films en praatgroepen. Uit de wijde omgeving komt er een vaste groep geïnteresseerden op af. De eerste donderdag van de maand is er Café Rosé, een gratis middag voor roze ouderen. Het café heeft om de maand een serieus thema en om de maand lichter amusement.

Foto: Ladyheart (morguefile)

De generatie homo’s die nu oud wordt, kan meestal niet rekenen op hulp van nageslacht. Adoptie, zaaddonors en draagmoeders waren er toen zij jong waren nog niet voor homo’s, dus kinderen hebben ze meestal niet.

Bij het Anton de Komhuis is juist het tegenovergestelde aan de hand. Anne-Rose Abendanon, die aan de wieg stond van het verpleeghuis, merkte bij ontmoetingscentrum Kraka-e-Sewa voor Surinaamse dementerende ouderen, dat veel van de ouderen bij hun kinderen in huis woonden. Familieleden hadden vaak geen vertrouwen in de Nederlandse zorg. Abendanon zag dat om een dementerende grootouder in huis te hebben, kleinkinderen hun kamer moesten afstaan en veel te veel mensen in één huis woonden. Daarom kwam er in november 2009 een verpleeghuis voor dementerende Surinaamse ouderen.

Anders dan bij Anton de Kom zijn de ouderen die naar de activiteiten van de Rietvinck komen vaak nog gezond. Ze hebben wel behoefte aan aanspraak van mensen die net als zij hebben moeten vechten om uit te komen voor hun seksuele voorkeur, en hun sociale leven wordt met het verstrijken van de jaren kleiner. Het merendeel van de deelnemers aan Café Rosé en De Roze Salon woont dan ook nog gewoon thuis.

Toch komt niet elke oudere zomaar in aanmerking voor elke woon- of zorgvorm. In het Anton de Komhuis wonen alleen ouderen die een verpleeghuisindicatie hebben, die dus 24 uur per dag recht hebben op zorg. Veel aanleunwoningen en woongroepen vallen onder sociale huur, met een bijbehorende inkomens- en vermogensgrens. En particuliere woonvormen zijn weer niet weggelegd voor de minimainkomens.

Mevrouw Grotjohann, vaste bezoekster van Café Rosé, moet er niet aan denken afhankelijk te worden. Ze woont nog zelfstandig in een flat bij de Gaasperplas in de Bijlmer. Twee keer woonde ze lang samen met een vrouw; nu is ze op zichzelf aangewezen. Nu gaat dat nog goed, ze fietst nog veel en wandelt. Haar moeder zei altijd: “Mannen moet je niet aan beginnen, en kinderen zijn hinderen.” Dat advies heeft Grotjohann letterlijk genomen.

Voor het L.A. Rieshuis in de Jordaan zou Grotjohann wel warm lopen, maar ze is te “kapitaalkrachtig” voor zo’n sociale huurwoning. Op een paar honderd meter lopen van haar appartement staat een normaal verzorgingstehuis. “Maar daar word je lastig gevallen door mannen. Daar zit ik echt niet op te wachten.” Haar sociale leven is klein geworden. Hoe het later gaat redden, zonder kinderen? “Ik neem wel een huisknecht. Of een meisje natuurlijk!”

Homo-emancipatie, van oorsprong een ‘links’ thema, is gekaapt door de rechtse politiek. Met die stelling opende socioloog Jan Willem Duyvendak de discussie over ‘seksueel nationalisme’ woensdagavond in het Amsterdamse debatcentrum De Balie ^[1].  

Amsterdam, 28 jan – Uit peilingen blijkt dat de PVV ^[2] de grootste partij is onder homoseksuelen.  Ook de homo-belangenorganisatie COC ^[3] heeft zich positief uitgesproken over het rechtse gedoogakkoord van VVD, CDA en PVV.  Dat laatste komt COC-voorzitter Vera Bergkamp op veel te kritiek te staan vanuit de met links-intellectuelen gevulde zaal.

‘De PVV raakt een snaar’

“Ik voel hier wat vooringenomenheid”, verdedigt zij zich. “Wij laten ons niet kapen door links of rechts, maar kijken waar ons belang het best behartigd wordt.” Bergkamp beaamt dat de PVV ‘een snaar raakt’ bij homoseksuelen. “Wij kunnen het ons niet permitteren de andere kant op te kijken als mensen zich in een benarde positie bevinden.” Het geweld tegen homoseksuelen is volgens de politie de afgelopen jaren toegenomen. Onder de daders zijn Marokkaanse jongens oververtegenwoordigd. Toch moet Bergkamp ook toegeven dat ze geen concrete voorstellen van de PVV heeft gezien. “Behalve dan het voorstel van de PVV-fractie in Den Haag om openbare homo-ontmoetingsplaatsen te sluiten”, lacht ze schamper.

Angst en verlangen

“Homo’s neigen naar rechts. Dit komt omdat links veiligheid onterecht als rechts thema heeft bestempeld”, stelt Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch (PvdA). Terwijl veiligheid volgens hem juist belangrijk  is om je vrij te kunnen voelen. “We hebben kansen laten liggen. Toch verwacht hij de oplossing niet van ‘types als Geert Wilders’, maar van ‘linkse mensen’ die constructief meedenken. Tegen homogeweld moet ‘streng worden opgetreden’, maar hij wil ook dat er met migranten zelf gesproken wordt.

Gert Hekma, docent homostudies aan UvA, ziet onder homo’s angst voor buitenlanders, maar ook verlangen. “Veel nichten vinden die Marokkaanse jongens hartstikke aantrekkelijk”. Ook de van oorsprong Marokkaanse Marcouch weet uit ervaring dat homo’s op Marokkaanse jongens vallen: “Dan voel je je wel in je mannelijkheid aangetast”, lacht hij.

Debat te danken aan Geert Wilders

“Uit onderzoek blijkt dat migranten in Nederland verder geëmancipeerd zijn dan in andere Europese landen. Heeft die druk van rechts Nederland dan misschien ook wat opgeleverd?”,  oppert Jan Willem Duyvendak. Marcouch denkt van wel. ”Die druk heeft er wel voor gezorgd dat er nagedacht wordt over de religieuze identiteit. Ik ben geen fan van Ayaan Hirsi Ali, maar toen zij de positie van de vrouw aan de kaak stelde is de moslimgemeenschap wel naar zichzelf gaan kijken. Alleen al om niet nog een  keer een Ayaan Hirsi Ali nodig te hebben”. Wethouder Andrée van Es (Diversiteit en Integratie, GroenLinks) is het met hem eens. Volgens haar hadden ze deze discussie zeven jaar geleden niet durven voeren. “En dat hebben we ook te danken aan Geert Wilders.”

Image by: Chantal Groothengel

Homoseksuele ouderen kunnen elkaar maandelijks opzoeken in woonzorgcentrum De Rietvinck. Het unieke concept genaamd Café Rosé ging gisteren van start. Willen homoseksuele ouderen zich afzonderen?

De foto van hun partner draaien ze snel om als er bezoek voor de deur staat. Hoewel er in Amsterdam veel aandacht is voor diversiteit, worden vooral oudere homoseksuelen lang niet altijd geaccepteerd. Uit onderzoek blijkt dat deze groep daardoor meer dan gemiddeld eenzaam en gedeprimeerd is.

In Amsterdam wonen ongeveer tienduizend homoseksuele 65-plussers. Woonzorgcentrum De Rietvinck aan het randje van de Jordaan biedt een deel van deze groep de mogelijkheid om in een homovriendelijke omgeving een thuis te vinden. De recente verbouwing die dit najaar werd afgerond, gaf aanleiding tot een nieuw concept: Café Rosé. Gistermiddag vond de officiële opening van de maandelijks terugkerende bijeenkomst plaats.

Ontmoetingsplek

In Café Rosé kunnen homoseksuele ouderen hun ervaringen delen met mensen met dezelfde achtergrond. “Vroeger werd homoseksualiteit gezien als ziekte, als abnormaal. Homoseksuelen moesten zich aanpassen en zijn vaak pas na het overlijden van hun man of vrouw uit de kast gekomen,” zegt Anton Koolwijk, die als geestelijk verzorger bij OsiraGroep de organisatie van de bijeenkomsten op zich neemt.

Ook nu nog weten bijvoorbeeld veel verzorgers niet hoe ze met homoseksuele ouderen om moeten gaan. Soms worden ‘roze ouderen’ zelfs respectloos behandeld, vindt Koolwijk. “Dan zegt een vrouwelijke verzorgende: ‘Ik ga die lesbienne niet wassen want dat vindt ze alleen maar prettig.’”

Café Rosé is niet alleen bedoeld voor bewoners van De Rietvinck, maar ook voor mensen die nog zelfstandig wonen. Koolwijk: “Het moet een gezellige ontmoetingsplek zijn, waar iedereen zich veilig voelt, grapjes kan maken en waar aandacht is voor homoseksuele onderwerpen.” Er komt bijvoorbeeld een politieman praten over hoe je om moet gaan met discriminatie, en er wordt een film vertoond over twee lesbische vrouwen die een relatie krijgen. “Als hetero realiseer je je niet dat bijvoorbeeld alles op tv over man-vrouw relaties gaat.”

Eenzaam

Dat homoseksuele ouderen vaak eenzaam beaamt ook socioloog Gert Hekma. “Deze generatie vindt het moeilijk om open te zijn over hun geaardheid en die te accepteren.” Ze zijn gewend geraakt aan de vooroordelen en de afwijzing. Cor Grotjohann (71) is bij de opening van Café Rosé aanwezig: “Ik kan me nog herinneren dat vrouwen diep weggedoken onder hun capuchon en sjaal de COC (belangenvereniging voor homoseksuelen, red.) binnenliepen.”

Vooral voor oudere generaties zijn familie en gezin erg belangrijk. Homo’s en lesbiennes blijven vaak alleen achter. “Ik wil niet over kinderen praten, dat interesseert me niet,” zegt Grotjohann. “Homoseksuelen hebben gewoon andere interesses. Andere vrouwen lezen van die bouquetreeksen, daar hoef je bij mij niet mee aan te komen.”

Uit onderzoek van de Rutgers Nisso Groep blijkt dat ook het kleinere sociale netwerk debet is aan de vereenzaming van homoseksuele ouderen. Café Rosé kan daarom de kloof dichten tussen de lange nachten in homoclubs en het volledig verlaten van de scene.

Iets anders

Nico van Raaij (61): “Als je hier binnenstapt, ben je een soort grens over. Dan schaam je je niet dat je ouder bent. Je bent tenslotte geen veertig meer. Tussen al die jongeren moet je steeds hooghouden dat je nog jong bent, pretenderen dat je geen last hebt van ouderdom of allerlei ziekten”. Zijn vrienden zijn het daar mee eens. Ook is de sfeer bij Café Rosé neutraler dan bij het COC. “Hier lopen mannen en vrouwen door elkaar, er zijn ook hetero’s.”

De heteroseksuele bewoners van De Rietvinck hebben geen bezwaar tegen de bijeenkomsten. “Mijn vrouw en ik hebben een gelukkig leven, zo ook twee mensen van hetzelfde geslacht. Iedereen moet leven zoals hij wil,” zegt één van hen. “Ze doen moeite om het mensen naar hun zin te maken. Ik vind het wel gezellig, ik ben geen man om alleen op m’n kamer te zitten.”

Koolwijk: “Iedereen is welkom bij Café Rosé. We willen mensen op een leuke manier bekend maken met homoseksualiteit. Onbekend maakt tenslotte onbemind.”

^[4]

Image via Wikipedia

Steeds meer Amsterdammers lopen een soa op. Maar de GGD polikliniek aan het Weesperplein ontmoedigt de vrije inloop voor soa-testen. Sinds half 2008 loopt het aantal consulten – na jaren van flinke toename – terug.

AMSTERDAM – Het is stil voor de GGD polikliniek aan het Weesperplein op donderdag rond acht uur ‘s ochtends. Slechts zes mensen zijn zonder afspraak komen opdagen en staan zwijgzaam in een rij voor de deur. Omdat het rustig is mogen ze – onder enig gemopper van de receptionist – toch naar binnen. Een uitzondering, want eigenlijk helpt de polikliniek alleen nog de acute gevallen direct, de rest verwijzen ze door naar de huisarts of plannen ze een afspraak mee voor over twee tot drie weken.

Studente Maya (23) is blij dat ze vandaag mag doorlopen, maar vindt het maar niets dat ze een volgende keer moet wachten op een afspraak. “Dit is juist zo lekker makkelijk, je kunt meteen langs als je denkt: het zit niet goed.”

De GGD denkt daar anders over. Om de dagelijkse toestroom van mensen beter ‘te reguleren’, is de kliniek sinds 2008 bezig met de geleidelijke overstap van vrije inloop naar testen op afspraak.

Maar daar lijkt de opkomst nu onder te lijden. 2008 mag met 27.890 consulten dan wel de boeken in gaan als het beste jaar ooit voor de Amsterdamse polikliniek, het is ook het jaar dat de terugloop inzette. Die terugloop begon half 2008 en houdt nu al drie kwartalen op rij stand. Zo kwamen er in het tweede kwartaal van 2008 nog 7422 mensen voor een test, in het eerste kwartaal van 2009 was dat met 12,2 procent teruggelopen naar 6515 bezoekers. De cijfers van het tweede kwartaal van 2009 zijn nog niet bekend gemaakt door de GGD.

Afname bezoekers soa-poli

Het eerste kwartaal van 2008 laat een toename van vijf procent zien ten opzichte van het aantal bezoekers in dezelfde periode in 2007. In het tweede kwartaal was dat zelfs een toename van 23 procent. Maar vanaf dan is er een omslag. In het derde kwartaal en vierde kwartaal van 2008 is er niet meer sprake van een toename, maar zelfs van een lichte afname. In het eerste kwartaal van 2009 wordt dat zelfs een grote afname van 3,5 procent van 6751 consulten in het eerste kwartaal van 2008 naar 6515 consulten in 2009. Of de afname nog verder doorzet is nog onbekend. De cijfers van het tweede kwartaal van 2009 hadden al gepubliceerd moeten zijn, maar de GGD heeft dat nog niet gedaan.

De ontwikkeling is opmerkelijk omdat de cijfers van de polikliniek al jaren eenzelfde trend lieten zien: kwartaal na kwartaal neemt het aantal consulten toe, met af en toe lichte fluctuaties. Dat de afname samenvalt met de invoering van het afsprakensysteem, is volgens hoofd infectieziekten van de GGD Amsterdam Han Fennema, niet iets om conclusies over te trekken. “Ik vaar niet op kwartalen, liever kijk ik naar de jaarcijfers.”

Wallen

Metje Blaak van De Rode Draad, de belangenvereniging voor prostituees in Amsterdam, trekt wel haar conclusies. “Ik weet bijna zeker dat veel minder prostituees zich laten testen dan voorheen. Het hele idee achter die polikliniek is dat laagdrempeligheid voor vrouwen heel erg belangrijk is. De deuren moeten open staan, zodat ze meteen kunnen gaan als ze iets voelen. Als je ze vertelt dat ze eerst moeten bellen voor een afspraak over een paar weken, doen ze het gewoon niet.”

De drempel is voor de prostituees al hoog genoeg doordat het Weesperplein redelijk ver van de Wallen ligt, vindt Blaak. “Het liefst zouden ze een kliniek hebben in een zijstraatje van de Wallen zodat ze snel heen en weer kunnen en dus niet te veel klanten mislopen.”

Wat voor Blaak een feit is, blijf voor Fennema vooral één van meerdere hypotheses. “Als inderdaad blijkt dat er eind 2009 minder mensen zijn gekomen dan vorig jaar, dan zullen er veel meer factoren spelen dan het einde van de vrije inloop.” Fennema wijst onder meer op de chlamydia-screeningsronde die de GGD april 2008 onder circa 41 duizend Nederlandse jongeren uitvoerde. “Misschien was een deel van die mensen eerst van plan naar de polikliniek te komen, maar zijn ze niet meer gegaan omdat ze die thuistest konden doen.”

Dr.Frankenstein

Wat de precieze verklaring ook is, de terugloop is op z’n minst opmerkelijk te noemen. Zeker gezien de grootscheepse campagne Vrij veilig, die de overheid in de zomer van 2008 voerde. Met brochures, posters, de website vrijsoavrij.nl en de Aids Soa infolijn, probeerde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zoveel mogelijk mensen over te halen veilig te vrijen en om vooral niet terug te deinzen voor een soa-test. Zelfs in een tv-spot met het monster Frankenstein in de hoofdrol, wijst het ministerie mensen op het nut van een soa-test. Het monster dat is opgebouwd uit lichaamsdelen van verschillende mensen, wilt naar bed met de schone Sally. Zij roept uit: ‘But that could me anyone’s penis!’. In Amsterdam leidde de campagne niet tot een verdere toename van het aantal consulten.

Wat de terugloop verontrustend maakt is dat de Amsterdamse GGD in april van dit jaar nog de noodklok luidde, omdat het aantal soa’s onder Amsterdammers schrikbarend gestegen was in 2008. Normaal neemt het aantal soa’s jaarlijks met honderd tot tweehonderd gevallen toe, maar afgelopen jaar maakte het opeens een sprong van 3577 soa’s in 2007 naar 4717 soa’s in 2008. Dat enerzijds steeds meer Amsterdammers een soa blijken te hebben, en anderzijds het aantal consulten terugloopt, geeft geen goede vooruitzichten.

Het is een grote zorg voor Dennis Boutkan, voorzitter van de homo-belangenvereniging COC Amsterdam. “Het aantal gevallen van hiv en soa’s onder homo’s en lesbiennes neemt ontzettend toe.” In 2008 bleken 178 mensen besmet te zijn met hiv, een jaar daarvoor waren dat nog 92 mensen. Dat mensen nu twee tot drie weken op een test moeten wachten, keurt hij af. “Als mensen in die tussentijd nog onbeschermde seks hebben, kan het gevaarlijk zijn. Bij enige twijfel moeten ze gewoon direct kunnen gaan.”

Laagdrempelig

Dave van der Pol, voorzitter van Asva studentenunie, heeft vooral oog voor het van origine toegankelijke karakter van de GGD-vestiging aan het Weesperplein. “Ik zal altijd pleiten voor de laagdrempeligheid van de polikliniek. Als het voorheen makkelijk was daar te komen en nu niet meer, dan is dat een slechte zaak.” Hij denkt dat de laksheid van studenten een probleem kan zijn. “Studenten kunnen af en toe vrij makkelijk denken. Maar als er echt iets is, zullen ze ongetwijfeld een afspraak maken.”

En daar wringt het. Mensen met ernstige klachten, weten hoe dan ook wel de weg te vinden naar het Weesperplein. Maar juist voor de mensen die niets concreets hebben, is het gemak en de toegankelijkheid van de polikliniek van groot belang. Voorheen kon deze groep de avond van te voren bedenken dat ze de volgende dag toch even langs gingen voor ‘de zekerheid’. Nu moeten ze een afspraak maken voor over drie weken of naar de eigen huisarts. Die laatste optie is nog eens extra onaantrekkelijk omdat het in tegenstelling tot de polikliniek, niet anoniem is.

“Maar voor wie het er toe doet wordt het gemak juist beter”, aldus Fennema van de GGD. De mensen met ernstige klachten worden snel geholpen, en dat betekent dat de mensen zonder acute klachten daar op moeten wachten. “Er stonden altijd rijen mensen op de stoep, maar aan hun neus is niet te zien wat de urgentie is. Nu stellen we meteen vast hoe hoog iemands risicoscore is en daar handelen we naar. ”

Boutkan van COC Amsterdam pleit liever voor een middenweg. “Waarom kan het niet zoals bij de huisarts, dat je kan kiezen of je naar het inloopspreekuur gaat of liever een afspraak maakt?”

^[5]

Hoewel geweld tegen homo’s in Amsterdam vorig jaar met 30 procent steeg, is het de vraag of het geweld daadwerkelijk is toegenomen. De stijging wordt mogelijk veroorzaakt doordat slachtoffers meer naar buiten treden en de politie het geweld beter registreert.

AMSTERDAM, 17 feb. In Amsterdam lijkt het geweld tegen homo’s toe te nemen. Vorig jaar noteerde de Amsterdamse politie 300 voorvallen van geweld tegen homo’s en lesbiennes, terwijl er in 2007 231 incidenten waren. Van de 300 geweldsincidenten, waren er 54 gevallen van fysiek geweld en 44 bedreigingen. In de overige 202 gevallen ging het bijvoorbeeld om discriminerende opmerkingen en berovingen.

Een flinke stijging van het geweld tegen homo’s? Volgens Pierre van der Steen, verantwoordelijk voor de operationele zaken van het homonetwerk Roze in Blauw van de Amsterdamse politie, is deze vraag niet te beantwoorden. Roze in Blauw maakt zich sinds 2007 sterk voor betere registratie van zowel fysiek als verbaal geweld tegen homo’s. Voorheen kon de politie in haar registratiesysteem wel aangeven dat er sprake was van geweld tegen homo’s. Veel agenten wisten dat echter niet.

Roze in Blauw lanceerde in 2007 een campagne om politieagenten meer bewust te maken van homogerelateerd geweld. Door een paar extra vragen te stellen aan slachtoffers, kan nu beter in kaart worden gebracht of een klap in het gezicht ‘zomaar’ plaatsvond of mogelijk met de seksuele geaardheid van het slachtoffer te maken had, aldus Van der Steen. Bovendien is er voor slachtoffers sinds 2007 de mogelijkheid om incidenten anoniem te melden, telefonisch of via hatecrimes.nl ^[6]. Hierdoor is de drempel om aangifte te doen lager. Zowel politiemensen als homo’s weten nu beter hoe ze moeten handelen bij homogeweld.

Aan de Universiteit van Amsterdam werd vorig jaar onderzoek ^[7]gedaan naar geweld tegen homo’s. Het onderzoek ‘Als ze maar van me afblijven’ claimt op basis van een rapport uit 1987 dat het werkelijke geweld tegen homo’s mogelijk 90 procent hoger ligt. Het ‘dark number’ van geweldsincidenten tegen homo’s in Amsterdam zou tussen de 800 en 5000 per jaar liggen. Van der Steen denkt ook dat er een ‘dark number’ is, maar ‘verwacht niet dat het een gigantisch aantal is.’ Roze in Blauw heeft homo’s in Amsterdam namelijk aangespoord om (anoniem) aangifte te doen van geweldsincidenten. Dat gebeurde via advertenties en contact met homobelangenvereniging COC. ‘Want we kunnen alleen iets doen met wat we weten.’

Dennis Boutkan, voorzitter van de Amsterdamse tak van het COC, vindt het moeilijk om te zeggen of het aantal geweldsincidenten tegen homo’s daadwerkelijk is toegenomen. ‘We zien het wel terug in de cijfers, maar hebben niet het idee dat mensen ons meer bellen.’ Hoewel harde signalen van de achterban ontbreken, merkt hij op dat de laatste jaren wel sprake is van een toename van onveiligheidsgevoelens onder homo’s en lesbo’s.

Nu het geweld tegen homo’s beter wordt geregistreerd en homo’s eerder aangifte doen, lijkt het alsof er meer geweld is tegen homo’s. De roep komen om een harde aanpak vanuit de samenleving is te verwachten. Wat denkt het COC? Boutakan benadrukt dat de politie, Roze in Blauw in het bijzonder, al veel heeft gedaan om geweld tegen homo’s op de agenda te zetten. ‘De pakkans bij geweld in uitgaansgebieden in Amsterdam Centrum is redelijk hoog. De politie treedt adequaat op en daarmee moet ze vooral doorgaan.’ Er zijn echter gebieden waarop de politie nog meer vooruitgang kan boeken. ‘De politie zou haar agenten nog sensitiever kunnen maken op het gebied van homogeweld door ze te trainen’

Het homonetwerk Roze in Blauw van de Amsterdamse politie werd tien jaar geleden opgericht. Het heeft als doel om het contact tussen de homoseksuele gemeenschap in Amsterdam en de politie te verbeteren. In die jaren heeft het netwerk geprobeerd om de aangiftebereidheid te vergroten onder homo’s die slachtoffer zijn van (verbaal) geweld. Hiertoe is ondermeer de website hatecrimes.nl gelanceerd en is er een telefoonnummer geopend waar homo’s (niet anoniem dus!) geweld kunnen melden bij politieagenten die zelf homoseksueel zijn. Dit nummer is 020 – 559 5385.
Binnen de politie fungeert het netwerk als aanspreekpunt voor homoseksuele collega’s en adviseert het rechercheafdelingen bij specifiek homogerelateerde zaken of over zaken die met de homogemeenschap en politie te maken hebben. Roze in Blauw heeft 30 leden nog een 100-tal inactieve leden. In Nederland hebben 11 van de 26 politiecorpsen een homonetwerk.