Mensen die door de securityscanner gaan, hebben mogelijk een verhoogd risico op kanker. Volgens experts is vervolgonderzoek noodzakelijk.

Amsterdam – De securityscanners die Schiphol heeft gekocht na de mislukte aanslag op eerste kerstdag zijn mogelijk schadelijk voor de gezondheid. Uit recente wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat de straling van de securityscanners veranderingen kan aanbrengen aan de DNA-structuur van het lichaam.  Dit kan een verhoogd risico op kanker opleveren. Volgens dr. Eric van Rongen van de Nederlandse Vereniging voor Stralingshygiëne en stralingsfysicus dr. ing. Gerard Streekstra van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam is nader onderzoek nodig voordat dit risico kan worden uitgesloten.

De zestig nieuwe securityscanners zijn van het merk ProVision van het Amerikaanse bedrijf L3Communications. De scanners maken gebruik van zogenoemde millimeter-wavestraling. Tot voor kort werd ervan uitgegaan dat deze straling niet het lichaam kan binnendringen en zo schade toebrengen aan DNA, zoals röntgenstraling.

Zowel volgens Streekstra als Van Rongen kunnen op basis van de recente onderzoeken nog geen harde conclusies worden getrokken over de mogelijke schade aan de gezondheid. De onderzoeken gaan volgens hen uit van een millimeter-wavestraling met een hogere frequentie dan die van de securityscanners, die een frequentie hebben van ongeveer 0.1 tot 10 Terahertz. Ook gaat het bij de onderzoeken om een langere blootstellingsduur. Maar volgens Streekstra blijkt uit de onderzoeken wel dat de millimeter-wavestraling toch invloed kan hebben op het DNA.

Van Rongen is van mening dat er nog te weinig kennis is over de effecten van millimeter-waverstraling. Hij wijst op een presentatie van de International Commission on Non-ionizing Radiation Protection (ICNIRP), de instantie die Europese blootstellingslimieten voor straling heeft vastgesteld. In deze presentatie ^[2] concludeert de ICNIRP dat er te weinig onderzoek is gedaan om de effecten van millimeter-wavestraling vast te stellen.

Schiphol laat desgevraagd weten dat de scanners uitvoerig zijn getest door L3Communications en het onderzoeksinstituut TNO. De onderzoeken kunnen echter volgens Schiphol niet openbaar worden gemaakt met het oog op de veiligheid.  De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding meldt dat de inhoud van het TNO-onderzoek uit 2007 niet ingezien mag worden wegens mogelijke schending van de commerciële belangen van L3Communications.

Volgens de woordvoerder van Schiphol kan er op basis van de onderzoeken van TNO en L3Communications echter geconcludeerd worden dat de scanners ‘nul komma nul’ gezondheidsrisico met zich mee brengen. Uit de onderzoeken zou blijken dat de straling die de millimeter-wavescanner uitzendt vele malen kleiner is dan bijvoorbeeld die van een mobiele telefoon.

Volgens Van Rongen zegt dit niet veel, als niet óók duidelijk is wat het blootstellingsniveau van de straling is.  Bij een mobiele telefoon gaat een groot deel van de straling via de antenne van de telefoon de lucht in. Slechts een klein deel komt in het hoofd van de gebruiker terecht. Zonder de onderzoeken van TNO en L3Communications is niet duidelijk hoeveel van de straling in het lichaam terecht komt via de securityscanner, aldus Van Rongen.

Lees hier de recente wetenschappelijke onderzoeken:

How terahertz waves tear apart DNA ^[3]

Security: Checking People At Airports – With Terahertz Radiation ^[4]

DNA Breathing Dynamics in the Presence of a Terahertz Field ^[5]

Terahertz Radiation Increases Genomic Instability in Human Lymphocytes ^[6]

Klik hier ^[7] voor de brochure van L3Communications over de ProVision securityscanner.

^[8]

Vakbonden die het personeel op Schiphol vertegenwoordigen, twijfelen niet aan het oordeel van de luchthaven dat er geen gezondheidsrisico’s kleven aan het gebruik van securityscanners.

Amsterdam- Mensen die werkzaam zijn in het gebied achter de douane op Schiphol, worden sinds drie jaar gecontroleerd met behulp van een securityscanner. Hiermee is het mogelijk om door de kleding ‘heen te kijken’ ^[10] om op die manier verdachte voorwerpen of vloeistoffen te signaleren.

Dr. Eric van Rongen van de Nederlandse Vereniging voor Stralingshygiëne ^[11] en stralingsfysicus dr. ing. Gerard Streekstra van het Academisch Medisch Centrum waarschuwen vandaag in deze krant  voor de gezondheidsrisico’s die deze bodyscanner met zich mee zouden kunnen brengen. Zij zeggen dat verder onderzoek noodzakelijk is om een verantwoorde keuze te kunnen maken over het gebruik van de scanner. Een woordvoerder van Schiphol is echter van mening dat de risico’s voldoende zijn onderzocht en de vakbonden vertrouwen op het oordeel van de luchthaven.

Ton Scherrenberg, voorzitter van de Vakbond voor Nederlands Cabinepersoneel ^[12] is blij met de plannen van minister Ter Horst om de securitycanners zo snel mogelijk op grote schaal toe te passen. “Het gaat om de veiligheid van heel veel mensen en niet in de laatste plaats die van onze leden. Wij staan volledig achter het gebruik van de securityscanners; hoe meer ze gebruikt worden, hoe beter.” De eventuele gevaren voor de gezondheid baren hem geen zorgen. “Als er een gevaar zou bestaan, dan zou Schiphol onze werknemers hier nooit aan hebben blootgesteld. Wij twijfelen niet aan de informatie die Schiphol ons heeft verschaft.” Ook binnen de vakbond FNV ^[13] staan de gezondheidsrisico’s niet ter discussie. “Er is drie jaar geleden wel wat discussie geweest over de scanners, maar dat ging vooral over de inbreuk op de privacy”, aldus Jan van den Brink, vakbondsbestuurder van FNV Bondgenoten Burgerluchtvaart.

Toen Schiphol drie jaar geleden begon met het gebruik van de securityscanners, werden alle werknemers en vakbonden ervan verzekerd dat er geen enkele reden bestond om te vrezen voor gezondheidsrisico’s. De scanners zijn volgens een woordvoerder van Schiphol uitvoerig onderzocht door de leverancier L3communications ^[14]. Mathi Bouts, voorzitter van de ondernemingsraad van de KLM ^[15] vertelt dat de ondernemingsraad destijds geen bezwaar heeft gemaakt tegen het invoeren van de securityscanners. “Wel vonden wij de rapporten over de risico’s destijds niet overtuigend genoeg omdat zij vooral gebaseerd waren op onderzoek van de fabrikant zelf. We zijn akkoord gegaan onder voorbehoud van de uitkomsten van vervolgonderzoek naar de gezondheidsrisico’s van de straling. We hebben daarna niet meer aangedrongen op het vervolgonderzoek omdat werknemers kunnen kiezen of ze wel of niet door de scanner gaan”, aldus Bouts.

Het is dus niet verplicht om door de scanner te gaan, medewerkers kunnen er voor kiezen om op de ouderwetse manier gecontroleerd te worden. Toch kiezen de meeste werknemers ervoor om door de securityscanner te gaan. “Dat is prettiger voor de werknemers omdat ze dan zeker weten dat ze niet betast worden. Met de ouderwetse poortjes loop je altijd het risico dat het apparaat gaat piepen en dat je volledig gefouilleerd wordt. Dat is erg vervelend voor mensen die dagelijks gecontroleerd worden”, zegt Ton Scherrenberg.

De ondernemingsraad van de KLM zal mogelijk opnieuw aandringen op vervolgonderzoek als de securityscanner verplicht wordt. Mathi Bouts: ”Het is kiezen tussen twee kwaden. Enerzijds wil je dat de veiligheid van de mensen gegarandeerd is, anderzijds wil je dat de gezondheid van het personeel gewaarborgd is.”

^[16]

Na 22 jaar mogen mensen met hiv en aids weer zonder te liegen naar de VS vliegen. Op Schiphol vierden zij gisteren een feestje. Het einde van een ‘demonische maatregel’.

Amsterdam – In 2005 waagde Clemens Ruland uit Amsterdam het er toch op. Hij vloog naar de Verenigde Staten. Stiekem, want  Amerika hanteerde al sinds 1987 een inreisverbod voor mensen met hiv. Bij de douane vroeg hij zich nerveus af of zijn medicijnen niet ontdekt zouden worden. Maar alles ging goed. Onopgemerkt bereikte hij de andere kant van de oceaan.

Na 22 jaar kunnen mensen met hiv en aids weer zonder te liegen naar de Verenigde Staten afreizen. Afgelopen maandag werd de inreisbeperking opgeheven. Omdat minimaal 72 uur voor de reis een onlineformulier moet worden ingevuld om toegang te krijgen tot Amerika, kunnen mensen met hiv sinds donderdag voor het eerst legaal naar het land.

Om dit alles vieren, organiseerde het Aids Fonds ^[17] donderdagochtend een klein feestje. Het fonds, dat is opgericht om aids in de wereld te bestrijden, had vorig jaar mensen met hiv gevraagd ‘hun blijdschap over de opheffing van de inreisbeperking’ tot uiting te brengen. De beste inzending zou worden beloond met een reis naar New York. Ruland en zijn partner Hugo Bausch wonnen de hoofdprijs met een gedicht en een poster. Samen kwamen ze gisteren onder grote belangstelling aan op Schiphol om hun prijs te incasseren.

Voor hun vertrek gaven Ruland en Bausch nog een persconferentie in het diverse gezelschap van consul-generaal Julie Ruterbories van de VS, aids-ambassadeur Marijke Wijnroks, Eddy Linthof van het algemeen bestuur van Hiv Vereniging Nederland (HVN), Ton Coenen, directeur van het Aidsfonds, en Dolly Bellefleur, het travestie-alter ego van theatermaker Ruud Douma. Iedereen was het er gloeiend over eens dat uiteindelijk aan een ‘demonische’ maatregel een einde was gemaakt.

In 1987 werd onder president Reagan hiv toegevoegd aan een lijst die was gekoppeld aan een wet uit 1952 die het mensen verbiedt met ‘gevaarlijke en besmettelijke ziekten’ de VS binnen te gaan zonder een ontheffing.  Sindsdien was het voor mensen met hiv verplicht om een visum aan te vragen als ze naar Amerika wilden reizen. Dat visum ook daadwerkelijk bemachtigen was bijna onmogelijk. Door de maatregel werd de toegang geweigerd aan zowel toeristen, vluchtelingen, studenten, als mensen die zich definitief in het land wilden vestigen, zodra bleek dat ze hiv positief waren.

Voormalig president Bush maakte in 2008 wettelijk gezien de weg vrij voor afschaffing van de inreisbeperking, maar pas vorig jaar, tijdens het presidentschap van Barack Obama, is de maatregel definitief ingetrokken.

Volgens Eddy Linthof van HVN weerhield de beperking van de VS mensen wereldwijd ook van een behandeling. “Wanneer je van jezelf niet weet dat je hiv hebt, hoef je het ook niet te vertellen. Om die reden waren veel mensen terughoudend zich te laten testen.” Volgens minister Verhagen ^[18] van Buitenlandse Zaken zijn nog steeds 57 landen niet bereid om mensen met hiv onvoorwaardelijk toegang te verschaffen, waaronder China en Rusland. De inreisbeperkingen noemde aids-ambassadeur Wijnroks donderdag ‘discriminerend’ en ‘stigmatiserend’.

Ruland memoreerde tijdens de persconferentie Hans Paul Verhoef, die in 1990 overleed, en zei met deze reis naar New York ook de reis van Verhoef af te maken. In 1989 biechtte Verhoef, toen de beoogde voorzitter van HVN, bij aankomst in de VS op aids te hebben. Hij werd gearresteerd en opgesloten vanwege schending van de wet uit 1952. Verhoef daagde de wet uit en vroeg om ontheffing, als eerste. Zijn actie werd wereldnieuws, maar bracht geen verandering.

Voor Ruland maakt deze reis ook op een andere manier een cirkel rond. Vijftien jaar geleden was New York de plaats waar hij verliefd werd op een man. Maar de liefde hield geen stand en diep bedroefd reisde hij terug naar Nederland. Daar kwam hij er ook nog eens achter dat hij met hiv besmet was geraakt. “Maar vandaag keer ik daar terug, als een gelukkig man, en ik hoop dat velen mij zullen volgen.”

^[19]