De Oud-Amsterdammer. Sinds 27 november 2011 in Amsterdam. Foto:deoudamsterdammer.nl

AMSTERDAM, 14 februari – Sinds november 2011 is De Oud-Amsterdammer verkrijgbaar. De krant is de Amsterdamse versie van De Oud-Rotterdammer, de eerste gratis krant die zich richtte op 50-plussers in een grote stad. Na De Oud-Utrechter en De Oud-Hagenaar is het de vierde krant die deze formule gaat hanteren. “We zagen het succes in Rotterdam en vroegen ons af waarom het in Amsterdam eigenlijk niet gedaan werd”, zegt Peijs. “En na wat overleg was het eigenlijk zo geregeld.”

De kracht van de krant is volgens Peijs de goede formule van De Oud-Amsterdammer: “We maken artikelen over onderwerpen van bewoners en door bewoners die niet verder teruggaan dan ongeveer 1950. Mensen die ons blad lezen moeten het gevoel krijgen dat ze erbij waren, dat ze zich het konden herinneren.” Voor Peijs zelf geldt dit in ieder geval wel. “Ik ben 53, ik pas in de doelgroep van onze artikelen.”

Dat de krant leeft, blijkt uit het artikel over de brand bij C&A in 1963 in het nummer van 7 februari. Peijs: “we hadden zelf ook goed onderzoek gedaan naar de brand, maar hebben liefst 52 extra foto’s uit privéarchieven van lezers gekregen. Dat is nu allemaal op internet gepubliceerd. ”

Groot historisch onderzoek ligt niet aan de artikelen ten grondslag. Peijs: “Een jaartal kan weleens verkeerd zijn. Dat willen we natuurlijk liever niet, maar het is ook geen big deal. En het is ook alleen maar leuk als we dan weer reacties van lezers krijgen die zeggen dat het toch echt 1964 was in plaats van 1963.”

Voorbeelden van onderwerpen voor De Oud-Amsterdammer heeft Peijs genoeg. Zo gaat hij schrijven over de kroningsrellen in 1980, waarbij krakers met de leus ‘geen woning, geen kroning’ het volksfeest rond de kroning van Beatrix verstoorden. Maar ook schrijft hij over de verloving van Beatrix en Claus en komt in het volgende nummer een artikel over het Casa 400, het huidige studentenhotel bij Amsterdam Amstel. “Dat gaat binnenkort gesloopt worden en we willen er een mooi verhaal over maken”, zegt Peijs.

Op dit moment schrijft Peijs veel stukken zelf, maar er is ook ruimte voor eigen initiatief. Peijs: “we stimuleren eigen inbreng en daar is op dit moment geen gebrek aan. We kunnen moeiteloos twee pagina’s vullen met stukken van lezers.” Mensen die goed schrijven worden volgens Peijs wel gevraagd of ze meer willen bijdragen aan de krant. “We willen naar een vaste redactie. Laatst meldde iemand zich spontaan aan, maar die wilde alleen maar over de Pijp van voor 1940 schrijven. Dat kan dus net niet.”

De oplage van de krant is 120.000 en gratis af te halen op vierhonderd verspreidingspunten in Amsterdam, Almere, Diemen, Weesp, Lelystad, Muiden en Purmerend. Inkomsten haalt de krant vooral uit advertenties, maar inmiddels zijn er volgens Peijs al ongeveer honderd abonnementen van vijftig euro per jaar verkocht aan mensen die niet naar een verspreidingspunt willen of kunnen.

Voorlopig wil Peijs nog niet denken aan uitbreiding van de krant. “We willen eerst settelen. Het gaat goed maar er moeten nog meer advertenties bij voor we van de zestien pagina’s nu naar 24 en meer willen.” Wel heeft Peijs goede hoop dat er uitgebreid kan worden: “ik hoorde laatst dat een ‘Jonge Amsterdammer’ van 35 zei dat het eigenlijk een krant voor iedere Amsterdammer is. Zo hadden we er nog niet over nagedacht, maar het is een welkome meevaller!”

De volgende editie van De Oud-Amsterdammer ligt op 21 februari in de schappen. Dan wordt ook duidelijk wie van de tweehonderd inzendingen de winnaars van de Intratuin-cadeaubonnen worden.

Related posts:

1. Amsterdammer weinig financiële kennis Amsterdamse marktkooplieden, huisschilders en advocaten hebben één ding gemeen: ze...
2. ‘Liever geen dronken bezoekers. Heroïnegebruikers zijn veel relaxter’ Kuijl voor het standbeeld dat vorige week gelijktijdig met zijn...
3. Wegener vast aan verlieslijdend De Pers Dagblad De Pers. Foto: Flickr.com Dagblad De Pers lijdt...

Henk Schiffmacher. Foto: Jesaja Hutubessy via Amsterdam Tattoo Museum.

AMSTERDAM, 1 februari - Vanuit de naastgelegen ruimte klinkt luid gehamer en geboor. Het moge duidelijk zijn: het tattoomuseum van Henk Schiffmacher is nog onder constructie. En dat terwijl er al zo veel in het museum staat. De kunstenaar en tattookoning, die dit jaar zestig wordt, heeft in de loop der jaren heel wat tatoeageobjecten verzameld. “Dat zat allemaal in dozen. Het werd tijd dat de verhalen die erbij horen werden verteld”, zegt Schiffmacher. Wie denkt dat het alleen gaat om naalden en verschillende kleuren inkt, vergist zich. “Ik heb zo’n vies oud kussentje, waarop de Engelse koning George V nog is getatoeëerd.”

Dus ging Schiffmacher op zoek naar een museum dat zijn stukken wilde overnemen. “Maar alle geïnteresseerde musea kwamen tot dezelfde conclusie: ze wilden één stuk opnemen in hun collectie. De rest zou dan worden afgestoten.” En dat zou jammer zijn, want “dan zou je het karakter van de collectie geweld aandoen”, volgens Schiffmacher. “Ze zeiden: eigenlijk zou je zelf een museumpje moeten opzetten.” De vraag was: hoe dan?

De oplossing diende zich aan in de vorm van “mevrouw Jeannette.” Zij – Jeannette Seret, directeur van Partners aan het Werk – stelde voor om mensen via haar herintredingsbureau in Schiffmachers museum aan het werk te zetten.

Hoe bevalt het, om samen te werken met mensen die moeten leren opnieuw in de maatschappij te functioneren?
Schiffmacher: “Het is niet altijd makkelijk, zeker als je het niet gewend bent. De een doet het beter dan de ander. Van de week zat er iemand, die was apathisch. Je kon gewoon voor hem langslopen zonder dat hij met zijn ogen knipperde. Jeannette pikt die figuren dan uit. Ik zou het af en toe wat strenger willen doen.”
Terwijl hij vertelt, zit Schiffmacher wat te schetsen in zijn boek. Een kaars. “Mijn vader was slager en marinier, die gaf je op een gegeven moment wel een schop onder je reet. Maar goed, dat is niet aan mij, ik heb daar niet voor gestudeerd. Dat is een eigen beroepsgroep, die staat toch al op de tocht. Allemaal weg bezuinigd, samen met de cultuur en de kunst.”

Zijn tatoeages kunst dan?
“Het was al kunst voordat er kunst was, het is de moeder van de kunst. De eerste kunst die de mens maakte, maakte hij waarschijnlijk op zijn eigen lichaam. Vanwege de behoefte om zichzelf te onderscheiden van een dier, en van elkaar, van andere stammen. Tatoeages waren ook geheugensteuntjes bij het vertellen van verhalen. Maar tattoos pasten niet in de christelijke norm. Dus de dames en heren geloofsverspreiders hebben dat te vuur en te zwaard bestreden.”

Maar tegenwoordig zijn tatoeages toch vooral moderne fratsen van de jeugd?
“Welnee. De halve kunstwereld zit nu te borduren en wandkleedjes in elkaar te stikken, dat zijn ook naaldkunstenaars. En tegenwoordig is de performance, de daad van de kunst, heel belangrijk. Zelf houd ik nog wel van het resultaat van kunst. Als ik iemand zie die heel mooi is getatoeëerd, vind ik het wel leuk om zijn vel hier tentoon te stellen.”

Mag dat zomaar?
“Als iemand een been aanbiedt, gilt de chirurg het hele ziekenhuis bij elkaar dat hij daar niet aan meewerkt. Daarom zijn we momenteel bezig een soort donorcodicil voor tatoeages op te stellen. We hebben wel stukken huid in het museum. Vooral uit een periode waarin stukken mens buiten de kist werden gehouden om zo iemand later nog te kunnen identificeren.”

U schildert ook. Wat is het grootste verschil tussen een schilderij maken en een tatoeage zetten?
“Canvas beweegt niet, het lult niet tegen je, het geeft niet over. Huid zweet, huid moet helen, huid heeft last van zwaartekracht. Net zoals die fietstas waarin je twee jaar lang De Telegraaf bezorgt, de letters die erop staan worden dan ook uit elkaar gerukt.”

Schilderijen worden vaak als hogere kunst gezien, de tatoeage niet.
“Ik vind dat het precies omgekeerd is. De allerlaagste vorm van kunst, dan praat ik over de trench of jail art (kunst gemaakt door soldaten of gevangenen, red.), is voor mij het absolute summum in de menselijke uiting. Het heeft geen enkele commerciële drijfveer, is compleet gebaseerd op emoties. Dat wat iemand vol verdriet met zijn eigen tranen, eigen bloed, eigen sperma, eigen urine, eigen stront heeft gemaakt, om te communiceren, of om zijn liefde tentoon te spreiden, daar gaat helemaal niets boven. En het predicaat low brow dat daaraan hangt is dus bijna standrechtelijk strafbaar en verdient de kogel.”

Uw museum staat in een buurt met veel high brow musea, zoals de Hermitage. Heeft u dat expres uitgezocht?
“Een gebouw als dit is erg geschikt om lagere kunst te presenteren. Om het overdreven te zeggen, de museale wereld begint op de kermis, met rare collecties. Artis, dat hier tegenover zit, had vroeger een open tuin, de Blauw Jan. Daarin waren vreemde dieren te zien, zoals gordeldieren en struisvogels. Er werden ook geregeld mensen tentoongesteld: parasitaire tweelingen, hermafrodieten, the bird man, the mule head, the lobster lady. Een soort rariteitenkabinet. Mijn museum is dat ook.”

Schiffmacher weet veel van deze buurt. De geschiedenis van Artis, de verdwenen instituten, beroemde wetenschappers en kunstenaars die hier hebben gewoond: uren kan hij daarover praten. Voeg daar zijn kennis over de tatoeage aan toe, en hij zit een hele dag te vertellen. Maar daar heeft hij geen tijd voor, want er moet nog veel gebeuren aan het museum.

Ik las ergens dat u het rustiger aan wilde doen.
“Ja, dat lukt me natuurlijk voor geen fuck. Ik zou me het liefst bezig houden met publicaties over tatoeages. Het voordeel van schrijven is dat je met je pennetje en je papiertje in een ver land in het zonnetje kan zitten, met een cocktail.”
Maar voorlopig is Schiffmacher nog wel even bezig met zijn museum. “Ik mis nog zoveel. Ik wil nu graag een Koptische tattooshop hebben, een reizende Egyptische shop. Ik weet niet wat er met die traditie gaat gebeuren, met alle huidige verschuivingen en veranderingen in dat land. Voor sommige tatoeages is het ernstig tijd om op de Werelderfgoedlijst te belanden, want die staan onder druk.”

Related posts:

1. Vodka Museum put niet uit Russische schatkamers Het Vodka Museum is sinds november een van de blikvangers...
2. Amsterdamse buurtwinkels in het museum Amsterdam, 19 jan – Het Amsterdam Museum organiseert vanaf eind maart...
3. “Je moet geen rare dingen doen met een museum” Het Joods Historisch Museum krijgt per 15 maart een nieuwe...

Rudi van Dantzig. Bron: Pauw en Witteman, 19/1/2012

Hij stond aan de basis van Het Nationale Ballet. Zijn choreografieën waren vernieuwend. Maar echt overtuigd van zijn succes was hij niet. “Ik ben nog steeds niet echt trots op mezelf,” zei hij op zijn 72^e. Gisteren overleed choreograaf en balletdanser Rudi van Dantzig op 78-jarige leeftijd in zijn geboorteplaats Amsterdam.

AMSTERDAM, 20 januari – Met enige zelfspot vertelde Van Dantzig in 2006 in een interview bij het radioprogramma Kunststof over zijn eerste balletlessen. Die kreeg hij van de bekende Russisch-Nederlandse balletlerares Sonia Gaskell. “Zij zei: ‘Je bent een heel slechte danser, maar kom maar bij ons gezelschap Ballet Recital, want we hebben jongens nodig.’”. Zo maakte Van Dantzig zijn intrede in de balletwereld. Zestien jaar was hij toen. Al drie jaar daarna schreef hij zijn eerste balletchoreografie, Nachteiland.

Als choreograaf was Van Dantzig bekender dan als danser. Samen met Gaskell was hij in 1961 een van de grondleggers van Het Nationale Ballet. Hij werd huischoreograaf van het gezelschap, dat gevestigd is in het Amsterdamse Muziektheater, tot hij er dertig jaar later afscheid nam.

Meer dan vijftig balletten maakte Van Dantzig, zowel eigen choreografieën als bewerkingen van klassieke stukken. Een van zijn eigen werken, Monument voor een gestorven jongen uit 1965, toont de worsteling van een jongen met zijn homoseksualiteit in een benauwend milieu. De erotische scènes zorgden voor de nodige reacties. Van Dantzig bewerkte daarnaast klassieke werken als Romeo en Julia (1967) en Het Zwanenmeer (1988). Vernieuwend was hij onder meer doordat hij elementen van modern ballet toevoegde aan de klassieke werken. Ook kaartte hij maatschappelijke vraagstukken aan in zijn balletten, zoals het verschil tussen arm en rijk.

Van Dantzig had bij Gaskell de kans gehad zichzelf te ontwikkelen en die kans wilde hij zijn eigen dansers ook geven. “Ik heb altijd oog gehad voor mensen die in de verdomhoek zitten,” zei Van Dantzig in het radiointerview. Mensen die stil achterin stonden of die niet zo goed dansten nam Van Dantzig juist aan. “Dan ging ik ervoor zorgen dat ze wel goed gingen dansen.” Daar had hij veel plezier in, en zag dat ook bij zijn dansers. “Het kan mij niet zoveel schelen als een ballet door de pers wordt afgekraakt. Zij genoten, ik genoot.”

‘Wankelmoedig’, zo omschreef Van Dantzig zichzelf. Hij vond het een prachtig woord, met die dubbele betekenis: “Het verwoordt moed, maar ook dat je steeds het gevoel hebt dat je omdondert.” Onzeker was Van Dantzig, ook over de reacties van het publiek. Tijdens opvoeringen van zijn balletten stond hij het liefst verstopt in een hoekje, of tussen de dansers in de coulissen. Maar nooit in het publiek.

In 2002 kreeg hij kanker. “Ik heb altijd wel ingecalculeerd dat ik ziek zou worden,” zei hij. Van Dantzig werd genezen verklaard. Tijdens de periode van herstel bleef hij de dansers helpen zijn stukken in te studeren, al was het maar één uurtje per week. Alleen door het de dansers zelf te leren, kon hij zijn stuk goed overbrengen op hen en op het publiek, vond hij. Dat hij ziek was geweest, was aan hem te zien. Maar op de momenten dat hij zich fit genoeg voelde om naar de danszaal te komen, bewoog hij levendig met de dansers door de danszaal. Met grote, heldere ogen keek hij vervolgens toe hoe ‘zijn’ dansers de aanwijzingen oppikten.

Een paar maanden geleden werd Van Dantzig opnieuw ziek. In een brief schreef hij: “Ik ben mijn evenwicht kwijt, ik weeg bijna niets meer.” Wat hij altijd had gedaan, bewegen, kon hij niet meer.

Van Dantzig repeteert met Het Nationale Ballet

Related posts:

1. Spitzen en sneakers: Tsjaikovski’s Zwanenmeer ontmoet urban underground De première van Zwanenmeer Bijlmermeer II trekt een jong en...
2. Fusie met alleen maar winnaars Stijn Schoonderwoerd, directeur Nationale Ballet. Foto: Nationale Ballet Het...
3. Onduidelijkheid voor dansers Foto door: Audringje, Flickr.com Een conflict binnen de leiding...

Nieuwe campagne van Bits of Freedom. Foto: Bits of Freedom

Drie jaar zijn ze er tussenuit geweest, maar sinds 2009 is Bits of Freedom weer terug in de publieke arena. Door te lobbyen en door burgers te mobiliseren via sociale media probeert de organisatie digitale burgerrechten te beschermen. “Als zij oproepen om kamerleden te mailen, stromen de mailboxen vol.”

‘BITS OF FREEDOM MAG NIET NAAR BINNEN’, stond op een briefje bij de ingang van een persconferentie van staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) in april dit jaar. De persconferentie ging over Teevens plan illegaal downloaden strafbaar te maken; blijkbaar had hij geen zin in lastige vragen. De digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom (BoF) twitterde erover, de tweet werd meer dan honderd keer ge-retweet. Media pikten het nieuws op en uiteindelijk stelde Mariko Peters van GroenLinks er zelfs kamervragen over. Intussen konden medewerkers van Bits of Freedom overal hun bezwaren uiten tegen Teevens plan.

Het voorval past in de nieuwe strategie van Bits of Freedom: niet alleen lobbyen achter de schermen en burgers informeren, maar burgers ook mobiliseren en activeren via sociale media. Het ‘nieuwe’ Bits of Freedom verschilt daarin van het ‘oude’ Bits of Freedom, dat in 2006 wegens financieringsproblemen zijn taken neerlegde. Ot van Daalen, oud-stagiair bij BoF en voormalig advocaat bij advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek op de Zuidas wist de digitale burgerrechtenbeweging eind 2009 nieuw leven in te blazen. Inmiddels heeft BoF zes medewerkers en zijn ze recent binnen Amsterdam verhuisd naar een groter pand.

Het doel van Bits of Freedom is nog steeds hetzelfde: het beschermen van grondrechten van burgers op internet, met name privacy en communicatievrijheid. Het zijn thema’s die de laatste tijd veel in het nieuws zijn: de discussie over het downloadverbod bijvoorbeeld, het al dan niet doorvoeren van netneutraliteit, lekke overheidssites en nieuwe privacyinstellingen van sociale netwerksites. Privacy en communicatievrijheid zijn hot. In hoeverre is dit toe te schrijven aan het vernieuwde Bits of Freedom?

Ongelijke strijd

“Bits of Freedom kan knap lobbyen”, zegt Martijn van Dam, kamerlid van de PvdA. De organisatie richt zich op belangen van burgers, benadrukt hij. “Behalve de Consumentenbond zijn dat er niet veel. Het is een ongelijke strijd: de grote telecom- en internetbedrijven hebben veel meer lobbyisten in dienst. Toch slaagt Bits of Freedom erin hun onderwerpen te pluggen.”

Bijvoorbeeld bij de discussie over netneutraliteit, over de vraag of internetproviders onderscheid mogen maken in het type diensten dat zij doorgeven aan consumenten. Van Dam: “BoF en ik zijn hierbij samen opgetrokken. Zowel zij als ik hebben achter de schermen geprobeerd om parlementariërs van het belang van netneutraliteit te doordringen. Het is heel knap dat ze dat is gelukt, want ook aan de zijde van de industrie is er keihard gelobbyd.”

Bits of Freedom en XS4all

De oprichting van Bits of Freedom is nauw verbonden met de geschiedenis van de rebelse internetprovider XS4all. XS4all is in 1998 verkocht aan KPN. Als voorwaarde van de verkoop was de oprichting van de Stichting Internet4all bedongen, een onafhankelijke stichting die het debat over een open internet moest bevorderen. Zo wilden de XS4all-oprichters ervoor zorgen dat hun idealen zouden voortleven. Bits of Freedom is opgericht met geld van Internet4all. Ook de doorstart van BoF is mogelijk gemaakt door Internet4all: in 2010 ontving BoF 145.000 euro van de stichting. Daarnaast krijgt BoF giften van particulieren en bedrijven en fondsen. Overheidssubsidie wordt om principiële redenen geweigerd.

Een woordvoerder van XS4all: “Vroeger waren de banden tussen XS4all en Bits of Freedom veel nauwer. Al het personeel van BoF had eerder bij ons gewerkt.  Nu zijn er geen personele banden meer. Wel komen onze agenda’s voor een groot deel overeen. Alleen in de details zetten wij wel eens andere  accenten. Een BV kijkt nu eenmaal anders tegen zaken aan dan een ideële stichting. Wij vinden dat het theoretisch mogelijk moet zijn om voor een laag bedrag een beperkt dienstenpakket aan te bieden, waarbij de klant bijvoorbeeld alleen toegang heeft tot e-mail. In strikte zin is dat een schending van netneutraliteit, maar wij vinden dat dat moet kunnen.”

Bits of Freedom staat kritisch tegenover providers, ook tegenover XS4all. Maar vooral KPN heeft de laatste tijd veel kritiek gehad van de digitale burgerrechtenbeweging, bijvoorbeeld in hun campagne tegen het gebruik van Deep Packet Inspection. Opmerkelijk, aangezien KPN indirect heeft bijgedragen aan de oprichting van BoF via de stichting Internet4all. Een woordvoerder van KPN: “Bits of Freedom is een onafhankelijke organisatie met een eigen agenda. Het is goed dat ze er zijn, dat houdt ons scherp. We zijn het niet altijd met ze eens. Nee, ik ga niet in op casuïstiek.”

Pioniers

Toen Bits of Freedom in 1999 begon was dat nog veel moeilijker, vertelt Karin Spaink. Zij is publiciste en was voorzitter van de organisatie tussen 1999 en 2006. “Er was toen nog veel onduidelijk over digitale burgerrechten. Het onderwerp leefde niet zo, er was weinig jurisprudentie. We moesten veel uitleggen.” Daarom begon BoF een wekelijkse nieuwsbrief met achtergrondinformatie over actuele thema’s op het gebied van privacy en communicatievrijheid. Die werd volgens Spaink “idioot goed” gelezen. “Als de nieuwsbrief de deur uit was, stond de telefoonlijn de rest van de dag roodgloeiend. De onderwerpen zagen we later terug in de krant of in curricula van universiteiten.”

Steeds meer zaken werden digitaal geregeld, wat voor BoF tot steeds meer werk leidde. “Toen we in 1999 begonnen, was het nog helemaal niet duidelijk dat mobiele telefonie zo groot zou worden”, vertelt Spaink. Mobiele telefonie leidde tot nieuwe privacykwesties, zoals opslag van telefoniegegevens. Ook de overheid kreeg een enorme verzameldrift. Spaink: “Iets als het elektronisch kinddossier hadden we nooit voorzien. Het leek wel of het aantal onderwerpen waar we ons mee bezighielden ieder jaar verdubbelde.”

De stichting Internet4all zorgde voor een basisfinanciering van Bits of Freedom, daarnaast moesten er donateurs worden gezocht (zie kader). Een grote opgave voor de eerst één en later twee fulltime medewerkers van de organisatie, Maurice Wessling en Sjoera Nas. In een afscheidsinterview in NRC Handelsblad uit 2006 vertelden Nas en Wessling hoe financieringsproblemen het einde van Bits of Freedom betekende. “Geldgebrek betekent dat je nooit langetermijnplannen kunt maken. Je kunt ook niet groeien omdat je geen geld hebt om meer mensen aan te nemen. De organisatie bleef eigenlijk steken. Er kwamen ook veel meer onderwerpen op ons af dan we met een paar mensen aankonden.” Ze waren teleurgesteld: “Er spelen een heleboel belangrijke kwesties momenteel. (..) Een digitale burgerrechtenbeweging is harder nodig dan ooit.”

Strategische keuzes

Drie jaar lang was het stil rond Bits of Freedom. Alleen de Big Brother Award werd nog een keer uitgereikt, een jaarlijkse ‘prijs’ van BoF voor de grootste privacyschender. Die ging in 2007 naar ‘het hele Nederlandse volk’, vanwege de ‘onverschillige houding’ tegenover privacyschendingen. Frustratie? “Het was vooral ludiek bedoeld”, zegt Joris van Hoboken, die de uitreiking organiseerde. Hij is onderzoeker informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam en  voorzitter van het bestuur van het huidige BoF. “Behalve een grap was de prijs ook een vingerwijzing: privacy is een burgerrecht, het is niet onderhandelbaar. Maar de bevolking moet dat wel onderkennen.”

In 2009 kwam Ot van Daalen met een plan kwam voor een herstart van Bits of Freedom. Daarbij is goed gekeken naar de geschiedenis van het oude BoF, zegt Van Hoboken. “Er worden nu preciezere keuzes gemaakt  waar de organisatie zich op richt. Dat is een les van het oude BoF, dat bijna ontplofte van de onderwerpen.”

Spaink kan zich vinden in de meer stragische keuzes van het huidige BoF. “We hebben ons lang principieel verzet tegen het opslaan van biometrische gegevens of de bewaarplicht van telefoniegegevens”, vertelt ze. “Je kan je er boos over blijven maken, maar het is nu eenmaal zo. De nadruk ligt nu op regulering: wie heeft er toegang tot die gegevens, onder welke voorwaarden, en wat zijn de sancties? Dat is een goede zet.”

Kritiek

Toch is volgens sommigen ook het huidige Bits of Freedom nog te principieel. Dat vindt bijvoorbeeld Tim Kuik, directeur van auteursrechtenorganisatie stichting BREIN. “De leidraad van Bits of Freedom is dat een ongereguleerd internet, een vrij en democratisch internet zou zijn”, zegt hij. “Dat vind ik te makkelijk. Gebruikers zijn juist gebaat bij een zekere mate van regulering van het web, dan kunnen zij bijvoorbeeld worden beschermd tegen cybercriminelen en ongewenste content als kinderporno. Bits of Freedom heeft daarin nog niet de nuance gevonden.”

Anderen vrezen dat Nederland door een al te succesvolle lobby van BoF afwijkende wetgeving krijgt en daarmee minder aantrekkelijk is voor telecombedrijven. Zoals  Afke Schaart, VVD-Kamerlid en oud-woordvoerder van KPN. “Ik mis bij Bits of Freedom soms het besef dat Nederland geen eiland is”, schrijft zij per e-mail. “Zaken als netneutraliteit zouden het beste in Europees verband moeten worden geregeld, zodat telecombedrijven Nederland niet gaan mijden omdat hier extra zware regelgeving is. Dat is niet goed voor ons vestigingsklimaat.” Toch heeft ze ontzag voor de organisatie. Schaart: “Bits of Freedom verricht pionierswerk op het gebied van een vrij internet. Ze zijn daar vaak ook heel succesvol in en dat is knap.”

Juridische kennis

Wat maakt Bits of Freedom nu zo succesvol? Martijn van Dam noemt twee redenen. Ten eerste weet de organisatie mensen te mobiliseren via internet door middel van nieuwsbrieven, blogs, Facebook en Twitter. Van Dam: “Als zij oproepen om Kamerleden te mailen, stromen de mailboxen vol. Dat is heel belangrijk voor parlementariërs: zo weten ze dat het niet om een klein clubje idealisten gaat, maar om een beweging die breed wordt gesteund.”

Daarnaast is BoF sterk juridisch onderbouwd.  Van Dam: “Ze kunnen concreet meedenken hoe bepaalde ideeën vertaald kunnen worden naar wetgeving. Dat maakt ze een interessante en relevante gesprekspartner.” Het oude Bits of Freedom was principiëler, zegt Van Dam. “Vroeger waren ze bijtiger, soms zelfs wat bozig. Dan haakte je eerder af.” Nu heeft de burgerrechtenbeweging eieren voor hun geld gekozen. Van Dam: “Bij Bits of Freedom zit ontzettend veel kennis samengebald, die ze zo effectief mogelijk inzetten. Zij doen voorstellen waar je wat mee kunt.”

Related posts:

1. Ter Horst en Klink genomineerd voor Big Brother Award Amsterdam – Minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken (PvdA) en...

Marc Jansen (rechts)

“Ik hoop dat ik toch nog een beetje onmisbaar ben voor de universiteit”, zei historicus en Ruslanddeskundige Marc Jansen bij zijn afscheidsborrel. In oktober ging hij met pensioen, na meer dan twintig jaar werkzaam te zijn geweest bij de afdeling Europese Studies van de Universiteit van Amsterdam. Hij heeft in zijn lange loopbaan een grote bijdrage geleverd aan kennis over de Sovjet-Unie en Rusland. Een blik op de carrière van deze wetenschapper.

Jansen begon aan zijn studie geschiedenis aan in 1967, aan de UvA. Hij reisde al op jonge leeftijd met zijn ouders naar de toenmalige Sovjet-Unie, maar pas tijdens zijn studie raakte hij echt geïnteresseerd in het land. Het was naar eigen zeggen zijn docent en de toenmalig directeur van het Oost-Europa Instituut Jan Willem Bezemer die hem inspireerde.

Jan Willem Bezemer (1921- 2000) werkte jarenlang aan het Oost-Europa Instituut. Hij reisde meerdere malen naar Rusland en schreef in 1963 als correspondent in Moskou voor Het Parool. Bezemer keek naar Rusland met een kritische blik. Hij gaf publicaties van de Russische dissidenten uit en heeft uiteindelijk de boeken Geschiedenis van Rusland: van Rurik tot Brezjnev (1988) en Het einde van de Sovjet-Unie (1992) geschreven.

Interesse als er veel doden bij vallen

Jaren later vulde Jansen één van de boeken van Bezemer aan. In 2008 is zijn Geschiedenis van Rusland: van Rurik tot Poetin verschenen. “Het beste Nederlandstalige boek over de Russische geschiedenis”, vindt Erik van Ree, een collega van Jansen bij Europese Studies.

Het is niet dit boek dat wordt gezien als het hoogtepunt van de wetenschappelijke carrière van Jansen. Dat is volgens Van Ree diens proefschrift over het Russische showproces in 1922. Ook de biografie van Nikolaj Jezjov, de grote uitvoerder van Stalinterreur tussen 1937 en 1938, die hij samen met de Russische historicus Nikita Petrov heeft geschreven, geldt als een standaardwerk.

Na zijn afstuderen in 1973 bleef Jansen werken bij het Oost-Europa Instituut aan de UvA. Bij zijn promotieonderzoek richtte hij zich op het showproces tegen socialistenrevolutionairen in 1922. Het leek al op de processen in de latere Stalinperiode. Het verschil was dat mensen toen nog in de cel werden gestopt, en nog niet ter dood werden veroordeeld. Het proefschrift verscheen in 1979 in het Engels.

Volgens Erik van Ree is Jansen vooral geïnteresseerd in de politieke machtsverhoudingen in Rusland op de lange termijn. Samen schreven ze vijftien jaar terug het boek De Russische Schurken geschreven, over machtige Russen als Lenin, Stalin, en Ivan de Verschrikkelijke.

Ben de Jong is een andere collega van Jansen. Volgens deze historicus was Jansen geïnteresseerd in de zwarte kant van het Sovjetsysteem. De Jong zelf was altijd gefascineerd door het communistische bewind van de Sovjet-Unie en hoe het onderliggende idealisme daar kon onsporen. “Ik hou me dan ook bezig met één van de meest kwalijke kanten van dat systeem, namelijk de geschiedenis van de KGB”, zegt hij. “Er bestaat nou eenmaal een groepje mensen dat vooral geïnteresseerd is in politieke onderwerpen als er veel doden bij vallen.”

Internationale samenwerking

De interesse van Jansen leidde tot zijn grote werk, de biografie van Nikolaj Jezhjov. Samen met Nikita Petrov werkte Jansen aan het boek over deze verzwegen en vergeten persoon uit de Russische geschiedenis.

De internationale samenwerking tussen Jansen en Petrov ontstond uit de betrokkenheid van Jansen bij de Russische geschiedeniscentrum Memorial. In 1990 leerden de twee wetenschappers elkaar kennen, maar Petrov zag Jansen al bij eerdere bijeenkomsten van het geschiedeniscentrum in Moskou. “Marc hielp ons met adviezen en literatuur in ons onderzoek naar de ooit verborgen geschiedenis van de politieke repressie”, zei Petrov.

Tijdens een gezamenlijk georganiseerd seminar over problematische toegang tot Russische archieven in Amsterdam, kwamen Petrov en Jansen op het idee om samen een artikel over Jezhjov te schrijven. Petrov werkte in de Russische archieven, Jansen bestudeerde reeds gepubliceerde bronnen in Nederland. Het geplande artikel is uitgeroeid tot een boek dat in april 2002 verscheen in het Engels. In december 2007 volgde de Russische uitgave. “Toen ze aan het onderzoek werkten, was er bijna niets over Jezhov bekend. Er bestaan nu maar twee biografieën van hem: eentje geschreven door Jansen en Petrov, de andere door de Amerikaanse historicus Arch Getty”, vertelt De Jong.

De twee bestaande biografieën verschillen behoorlijk van elkaar. De historicus Getty denkt dat de biografie van Jansen en Petrov vooral gericht is op het hele leven van Jezhjov en zijn werk als hoofd van de Russische geheime dienst, terwijl zijn eigen boek is toegespitst op de eerdere jaren van Jezhjov’s carrière. “Over twee dingen zijn wij niet met elkaar eens. Ten eerste, Jansen en Petrov vinden dat Jezhjov een marionet van Stalin was, terwijl ik denk dat hij een eigen verborgen agenda had en zelfs Stalin wist te manipuleren. Ook nam Jansen bij het voorbereiden van het boek de bekentenissen van de veroordeelden voor lief. Ik denk dat deze informatie niet per definitie juist is. Het zou er gewoon uitgeslagen kunnen zijn door de Russische geheime dienst.”

Getty en Jansen kennen elkaar goed en de verschillende visies staan de vriendschap niet in de weg. “Marc Jansen is heel vriendelijk en open persoon”, zegt Getty. “Hij is altijd heel aardig, je kan haast nooit ruzie met hem krijgen”, bevestigt Van Ree. “Je kan hem nooit op extreme dingen betrappen, zowel privé als in de wetenschap of in de politiek.”

Marc Jansen,  1946

1967-1973 Studie geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam

1979 Promotie aan de Universiteit van Amsterdam

1973-2011 docent Rusissche en Oost-Europese Studies aan de UvA, later onderdeel van het programma Europese Studies.

Daarnaast werkte Marc Jansen voor de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) Universiteit van Utrecht en Internationale Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam.

Op verzoek van Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE) werd de wetenschapper meerdere keren gevraagd om toezicht te houden op de verkiezingen in Rusland (1993-2003),Oekraïne  (1994-2007), Georgië (2004), Kazachstan (1994), Kirgizië (1995).

Vanaf oktober 2011 verbonden als gastonderzoeker aan de UvA.

Integer, bescheiden, ontzettend fanatiek

Nanci Adler is Ruslanddeskundige en is als senior onderzoeker aan het Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies in Amsterdam verbonden. Ze is al jaren bevriend met Jansen. Graag vertelt ze over zijn professionele kwaliteiten. “Marc is ontzettend integer en bescheiden, maar hij is een fanatieke werker. Hij werkt heel nauwkeurig en contentieus. Zo is hij heel precies in het nakijken van werkstukken. Als je iets aan hem vraagt, weet je wat hij aan zijn mening hebt.” Naast de kritische blik op de valkuilen van politiek systeem, bleef Jansen altijd betrokken bij de menselijke kant van het probleem, denkt Adler.

Zijn uitgebreide kennis over Rusland heeft Jansen onder andere te danken aan meerdere bezoeken die hij aan dit land heeft gebracht. Nanci Adler vergezelde de historicus meerdere malen naar Moskou . Daar doken ze samen de archieven in. “Zelfs op zijn verjaardag wilde Marc tot de sluitingstijd in het archief zitten, terwijl ik mijn tenen niet meer voelde. Het was erg koud: de centrale verwarming in Rusland was op 8 oktober nog niet ingeschakeld. Erna zijn we nog op bezoek gegaan bij dissidenten. Niet om zijn verjaardag te vieren: maar ook voor onderzoek.”

Collega’s van Jansen noemen deze passie voor zijn werk typerend. UvA-historicus Ben de Jong deelt al twintig jaar kamer met Jansen. “Hij had geen fulltime baan, ik ook niet. Maar hij was er altijd, vanaf 8.30 ‘s ochtends tot 17.00 in de avond, vergroeid met zijn bureau.”

“Als wetenschapper is Mark geneigd om zich niet heel erg stelling te nemen”, zegt Van Ree. “Hij werkt heel veel, maar is geen workaholic die helemaal doordraait. Hij is een taaie, doorwerkende, stabiele figuur. Geen groot congresganger, hij schrijft niet veel voor de internationale bladen,  wel veel voor de Nederlandse. Hoewel artikelen in peer-reviewed bladen op op de universiteiten het meest worden gewaardeerd, hebben wetenschappers ook als taak om hun onderwerpen te populariseren. Om journalistiek te bedrijven, om kennis door te geven. En dat doet Marc veel en goed.”

Ook slavist Hans Driessen zegt dat Marc niet veel theorieën verkondigt. “Maar hij doet wel grondig bronnenonderzoek, wat leidt tot wetenschappelijke meesterstukken zoals het boek over Jezhjov.” Samen met Jansen heeft hij een biografisch woordenboek van dissidenten in Sovjet-Unie geschreven over ruim 3000 mensen die tussen 1956 en 1975 in de oppositie actief waren. Driessen benadrukt het gevoel voor stiptheid van de historicus. “Toen zijn vrouw als correspondent in Moskou in werkte, heeft ze een keer iets fout opgeschreven. Marc heeft toen een ingezonden brief gestuurd om dit recht te zetten.”

Papieren liegen, vooral onder dictaturen

De vrouw van Marc Jansen, de journaliste Laura Starink, kent hem sinds midden jaren zeventig. “Het slavistenwereldje was toen heel klein, er werden altijd feestjes gehouden binnen dezelfde kring. Ik ging voor mijn studie in 1979 naar Leningrad en toen ik terugkwam had ik geen huis meer. Marc was vrijgezel en had een grote woning in het centrum van Amsterdam. Bij hem zat ook de redactie van Rusland-Bulletin, een kritisch blad over Rusland dat in de jaren zeventig en tachtig door Jansen en zijn collega’s werd uitgegeven. Hij had genoeg kamers, dus mocht ik ook bij hem intrekken.”

Starink, tot voor kort werkzaam bij het NRC Handelsblad, zette bij Rusland-Bulletin haar eerste journalistieke stappen. “Dat waren in eerste instantie de vertalingen van de documenten van de dissidenten.”

Als Ruslandkenners voeren Jansen en Starink dagelijks discussies over het land. “Ik plaag Marc regelmatig dat geschiedkunde geen wetenschappelijke discipline is, dat dode bronnen geen bronnen zijn en omdat papieren liegen, vooral in de dictatuur.” Samenwerken doen ze nooit. “Wij hebben een keer ooit samen een stuk gepubliceerd”, zegt Starink. “Je moet niet samen schrijven in een huwelijk. Bovendien ben ik als journalist veel meer betrokken, ik kan snel kwaad worden over een onrechtvaardige situatie. Marc is als wetenschapper veel afstandelijker.”

De twee hebben wel veel samen door Rusland gereisd. “We zijn getrouwd in 1987, puur om de reden dat Marc dan een visum voor Rusland kon krijgen omdat ik in dat jaar als correspondent naar Moskou vertrok. Marc ging lang met onbetaald verlof en ging mee naar Moskou. Dat hielp, want in het begin was het heel zwaar. Het was politiek gezien een spannende tijd. Gorbatsjov was aan de macht en de staatscontrole leek veel minder te worden. Maar je werd wel altijd in de gaten gehouden. Als ik naar een persconferentie van dissidenten ging, werden soms banden van mijn auto lekgestoken. En mijn secretaresse en schoonmaakster werkten voor de KGB.”

Nu gaat Jansen vaak naar Rusland om vrienden en kennissen op te zoeken. Ook wordt hij regelmatig gevraagd om het verloop van de verkiezingen in de voormalige Sovjet-landen waar te nemen.

Door de jaren heen raakte Starink gewend aan het feit dat Marc enorm veel tijd aan zijn werk besteedt. “Als puntje bij paaltje komt, is hij wel de zorgzaamste in het gezin. Toen wij 16 jaar terug onze zoon kregen, had ik het heel zwaar. Ik werkte als adjunct-hoofdredacteur bij de NRC en was veel aan het werk. Toen zorgde Marc dat er altijd melk in de ijskast was, hij deed het huishouden, kookte en haalde onze zoon van school.”

Samen op vakantie lukt nu ook wel. “Marc wordt steeds flexibeler. Hij heeft zelfs al eens op een olifant gezeten, en laatst gesnorkeld.” Dat het werk zijn grootste hobby blijft, ook nu hij met pensioen gaat, vindt Starink geen probleem. Jansen blijft als onderzoeker verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. “Hij werkt heel veel, maar het is niet zo dat hij ongezond leeft. Hij heeft alleen geen hobby’s. Op zijn 65ste verjaardag heb ik hem een sportfiets cadeau gegeven. Hopelijk gaat hij daar wat mee doen!”

Related posts:

1. (G)een centje pijn: CDA-fractievoorzitter Marijke Shahsavari-Jansen NAP maakt een rondgang langs de Amsterdamse fractievoorzitters. Vandaag: Marijke...
2. Verdeeldheid in college om Robin Hoodtaks AMSTERDAM, 18 januari – De uitspraken die wethouder Lodewijk Asscher...
3. Zonder stage is bouwkunde niet leuk Image via Wikipedia Door de crisis vinden mbo-leerlingen bouwkunde...

Sylvia Witteman, foto: Sylvia Witteman

Ze begon met een relatief onbekende kookrubriek in de Volkskrant. Inmiddels is ze de stercolumnist van de krant en heeft ze op Twitter meer dan 30 duizend volgers. Zelf ziet ze elke dag weer als een berg op tegen het schrijven van een stukje. “Als ze me een paar miljoen zouden geven, zou ik stoppen met schrijven.”

Ze vloekt en ze drinkt iedereen onder tafel. Ze is brutaal en heeft een huishouden van Jan Steen. Althans, dat is de Sylvia Witteman (46) zoals ze die neerzet in haar columns en kookboeken.Daarin beschrijft ze opmerkelijke gesprekken die ze stiekem afluistert als ze op straat loopt, zet ze elke maand een bepaald type vrouw in de schijnwerpers voor de Linda, maar schrijft ze ook over doodnormale huiselijke beslommeringen. Alles wordt voorzien van een cynische blik en een groot gevoel voor humor. “Wat ik opschrijf is allemaal echt gebeurd. Maar soms zet ik dingen een beetje aan.” Dat ze af en toe overdrijft is inherent aan haar beroep als columniste, maar wie schuilt er achter het typetje uit de columns?

“Een kwetsbaar meisje”, zegt vader Wim Witteman (72). “En ook druk, chaotisch en altijd bang dat alles mis gaat”, voegt hij eraan toe. “Ze lijkt veel op me: we zijn allebei rommelig, kunnen goed analyseren en zijn niet ambitieus.” Wittemans scherpe pen is volgens hem dan ook een van zijn verdiensten. “Ik heb altijd overal schijt aan en heb mijn kinderen geleerd dat ze alles moeten zeggen wat ze willen.” Dat adagium heeft zijn dochter ter harte genomen. “Ziezo, ik heb al even aan de Seine gezeten. En hij aan de mijne”, twitterde ze toen ze laatst een weekendje in Parijs was.

Zo open en aanwezig als ze nu, is ze niet altijd geweest. Mieke Tillema (66), Wittemans docent Nederlands op het Stedelijk Gymnasium in Haarlem, ziet een groot verschil tussen de huidige Witteman en die van vroeger. “Ze was stil maar niet het type van de in zichzelf gekeerde diepe denker. Ik had de indruk dat die hele school haar geen moer interesseerde en dat ze lak had aan alles.” Volgens Witteman zit ze er niet ver naast: “Samen met twee vriendinnen was ik eigenlijk alleen maar aan het spijbelen en blowen. Ik ben uiteindelijk van school afgegooid. De schooldirecteur heeft toen zelfs nog alle scholen in de regio opgebeld om te voorkomen dat we alle drie weer op dezelfde school zouden komen.”

Het Witteman-beschermingslaagje

Als ze 24 is vertrekt ze samen met haar toenmalige vriend, nu echtgenoot, Philippe Remarque (45), naar Rusland. Hij doet er verslag voor de Telegraaf, zij koopt een fototoestel en biedt haar foto’s aan. “Voor de Telegraaf maakt de kwaliteit van foto’s toch geen flikker uit”, grinnikt ze. Remarque en Witteman zijn een goed duo. Hij spreekt al vloeiend Russisch en regelt een baan voor haar bij de radio. Witteman legt de sociale contacten en heeft binnen een mum van tijd de taal ook onder de knie. Ze wonen samen in een flat waar alle correspondenten zijn ondergebracht. Een van de flatbewoners is collega-journalist Hans Geleijnse (66), die in de jaren negentig in Rusland werkte als journalist voor de GPD. “In het begin vond ik Sylvia maar een grootmuil, een aandachtstrekkertje. Pas later leerde ik door het ‘Witteman-beschermingslaagje’ heen te kijken.” “Haar grote mond was een verdedigingsmechanisme, want vooral in het begin was ze heel onzeker. Sylvia laat zichzelf zien maar houdt de buitenwereld knap op afstand”, vindt Geleijnse. “En daarnaast was dat brutale natuurlijk ook gewoon bedoeld om te provoceren.”

Ook over de dagelijkse beslommeringen wordt getweet. Foto: Twitter

Nog altijd onzeker

Witteman groeit samen met haar broertje en zus op in het Noord-Hollandse Overveen. Serieuze gesprekken werden er thuis eigenlijk nooit gevoerd. Alles wordt altijd opgelost met een kwinkslag en een grap. Ook nu, jaren nadat Wittemans vader, docent op het conservatorium, het gezin verliet voor een negentienjarige studente, wordt het pijnlijke verleden versluierd met humor. “Ik zie mijn vader eigenlijk meer als een gekke oom”, grapt ze. “Maar ze heeft nog altijd verdriet van die scheiding”, denkt Lise Witteman (24), halfzus van de columniste. “Dat zag ik vooral toen Wim mijn moeder verliet voor weer een andere vrouw en de geschiedenis zich herhaalde.” De scheiding was niet het enige in haar jeugd dat haar vormde: op de basisschool werd ze flink gepest. “Ze zag er ook echt niet uit”, vertelt broer Manfred (44), “met een pony tot over haar wenkbrauwen en een grote bril op haar neus”.

Volgens Witteman zelf valt het allemaal wel mee met het verdriet uit het verleden. “Als je mijn leeftijd hebt kun je dingen opeens een stuk beter relativeren.” Toch klinkt de wroeging over haar jeugd zo nu en dan nog door. Ze schreef onlangs nog over haar pesters van vroeger en komt soms venijnig uit de hoek als het om uiterlijk gaat. “Neem nou Renske de Greef [red. columnist voor NRC Next]. Die kan heel erg goed schrijven, maar omdat het zo’n bloedmooi meisje is, is ze toch altijd op een bepaalde manier behandeld. Je ziet in haar stukken terug dat ze nooit echt geleden heeft.”
Dat haar eigen jeugd niet altijd zo zorgeloos was, heeft haar ook iets positiefs gebracht: “Ik heb nog eens wat om over te schrijven”. En ook haar cynisme, waar haar columns om bekend staan, heeft ze naar eigen zeggen te danken aan de dingen die ze in haar jeugd meemaakte.

Curriculum Vitae Sylvia Witteman
Sylvia Witteman is geboren in Overveen op 9 oktober 1965. Ze ging naar het Stedelijk Gymnasium in Haarlem maar stopte voor het einde van de studie. Journalistiek bedrijven leerde ze in de praktijk tijdens haar verblijf in Rusland, waar ze woonde vanaf 1991. Ze deed er voor de TROS verslag voor de radio maar liet haar man de nieuwsberichten schrijven; ze ontdekte al snel dat de ‘serieuze journalistiek’ niets voor haar was. Wat ze wel graag deed was koken en schrijven over koken. Terug in Nederland schreef ze voor de kookrubriek in de Volkskrant. Vanaf 2005 schrijft ze elke zaterdag een column in het Volkskrant magazine. Sinds vorig jaar verschijnt ze ook in de doordeweekse Volkskrant. Daarnaast schrijft ze maandelijks een column voor Linda.
Behalve een rits kookboeken (waaronder Koken met Sylvia Witteman, , Het Lekkerste dier, Het bearnaisesyndroom en De maillardreactie) bracht Witteman ook een aantal niet-culinaire boeken uit (zoals Ik verzin dit niet, Pekingeend bij nacht en Simon Carmiggelt. Een levensverhaal, samen met Thomas van den Bergh).
Naast Moskou verbleef Witteman in Berlijn (1996) en Washington (2007). Sinds 2010 woont ze samen met haar man en drie kinderen in Amsterdam.

Een dag niet gedronken is een dag niet geleefd

Na de periode in Rusland volgde een verblijf in Berlijn en later Washington. “Dat was fijn, ik kon ongegeneerd schrijven over mijn buurvrouw die stiekem wodka dronk uit een waterflesje, want er was daar toch niemand die mijn stukken las. Als ik hier mijn bek opentrek weet direct de hele grachtengordel het.” Naast de kookrubriek die ze vanaf halverwege de jaren negentig voor de Volkskrant schrijft, krijgt Witteman ook een eigen column in het zaterdagse Volkskrant Magazine. Daarin schrijft ze veel over haar gezin, dat inmiddels was uitgebreid met twee zonen, een dochter en een kat.
Aan de verblijven in het buitenland kwam een einde toen echtgenoot Remarque in 2010 werd gevraagd als hoofdredacteur van de Volkskrant. “Toen werd het natuurlijk best lastig: schrijven voor een krant waar je man de baas van is.” Maar van vertrek was geen sprake, ook niet na aanbiedingen van Het Parool en NRC Handelsblad. “Ben ik eindelijk hoofdredacteur, gaat mijn stercolumnist weg”, luidde het commentaar van Remarque op Wittemans suggestie te vertrekken.

Nu schrijft ze vier keer per week voor de Volkskrant en maandelijks een column in de Linda. “Natuurlijk ben ik wel eens bang dat mensen mij zat zijn, maar uit lezersonderzoeken blijkt nog steeds dat ik de favoriet ben, dus daar ga ik dan maar vanuit.” En dus blijft ze schrijven. Over haar kat Lola (“Ik denk dat ze het down-syndroom heeft”), over Jeroen Pauw (die ongegeneerd naar haar borsten staarde toen ze eens een strak truitje droeg), en over haar man (die op datzelfde gestaar geërgerd vroeg “of Jeroen Pauw dat soms bij alle vrouwelijke gasten deed?”. ‘Nee, alleen bij vrouwen met grote borsten’ ).

Nu huisgenoot P., zoals Remarque in de columns wordt aangeduid, hoofdredacteur is van de Volkskrant, is ze terughoudender in wat ze wel en niet opschrijft. “In mijn columns schilderde ik Philippe af als anonieme sukkel. Dat is ie in het echt ook wel maar nu is hij natuurlijk niet meer zo anoniem. Dus dat schrijf ik minder vaak op.”
Waar ze in ieder geval niet terughoudend over schrijft is het onderwerp alcohol. “Ja, ik drink elke dag. Natuurlijk drink ik elke dag! Ik heb het wel eens geprobeerd hoor: een dag niet drinken, maar ik vond het vooral erg saai. Met drank beland je nog eens in geestige situaties en je krijgt er vaak goede ideeën van.”

Munttheemoeders

Witteman heeft een hekel aan munttheemoeders. Foto: Twitter Sylvia Witteman

Ze heeft een hekel aan wat ze zelf omschrijft als munttheemoeders: vrouwen die na het krijgen van kinderen, stoppen met hun baan. Het doet haar denken aan haar eigen moeder, die na de scheiding achterbleef met drie kinderen, zonder baan. Hulpeloos en afhankelijk.

“Ik heb het mijn vader wel eens kwalijk genomen dat hij ons heeft achtergelaten bij een vrouw die het gescheiden leven met drie opgroeiende pubers niet goed aankon. Maar ik heb het net zo goed mijn moeder kwalijk genomen dat ze niet iets van haar leven heeft gemaakt na de scheiding.”

Zelf is Witteman altijd blijven werken, ondanks de moeite die het haar elke keer weer kost om een column te schrijven. “Ze kan heel nerveus zijn als ze een stukje moet tikken”, vertelt halfzus Lise. “Elke dag zit ze weer te zwoegen”, voegt broer Manfred daar aan toe. “Als ze me een paar miljoen zouden geven, zou ik stoppen met schrijven”, beaamt Witteman.

Protserig

Schrijven doet ze naar eigen zeggen dan ook alleen voor het geld, en; “als je dan toch moet werken, is dit wel leuk”. Broer Manfred vindt dat zijn zus nogal eens protserig kan doen met het geld dat ze verdient: “We zijn met armoede opgegroeid. Nu Sylvia geld heeft, kan ze daar soms echt mee showen. Ze geeft dure cadeaus of gaat onnodig vaak met de taxi.” Dat ze als protserig wordt omschreven vindt Witteman geen probleem: “Ik doe het soms zelfs om te treiteren. Dan word ik zo moe van die Hollandse benepenheid, wat dat betreft vond ik het jammer dat ik wegging uit Amerika, daar mag je tenminste trots zijn op succes.”

Volgens haar vader is het schrijven ook de reden geweest dat haar huwelijk nog in stand is. “Toen ze net met Philippe in Rusland zat en nog niet schreef, voelde ze zich heel erg nutteloos omdat ze zo afhankelijk was.” Het schrijven en haar succes zou volgens hem ook een manier zijn om de strijd aan te gaan met haar man, want er zou flink wat concurrentie zijn tussen de twee echtelieden. “Wat een onzin! Dat is nu echt weer iets voor een man om te zeggen”, roept Witteman, “mijn vader is sowieso nogal seksistisch, die ziet vrouwen het liefst gehaktballen draaien. Dat doe ik natuurlijk ook, maar daarnaast werk ik.”

Schrijfster zal ze nog wel even blijven, hoewel de onzekerheid en voortdurende worsteling ervoor zorgen dat Witteman soms nadenkt over een jaartje ertussenuit. “En na dat jaar wil ik dan voor de Libelle schrijven. Dan kan ik alles wat ik nu heb geproduceerd gewoon een beetje omvormen naar Libelle-stijl.” Tot het zover is bedenkt ze zelf maar nieuwe onderwerpen. En blijft ze elke dag zwoegen. Of, zoals ze het zelf omschrijft in een tweet:  “Zo. Eén stukje is af. Nu nog één. Kut.”

Related posts:

1. Martin Jol: Ajacied met Haagse humor Image via Wikipedia Onder trainer Martin Jol doet Ajax...
2. Iraanse radiozender Zamaneh gekort op subsidie De in Amsterdam gevestigde Iraanse radiozender Zamaneh (Farsi voor Tijden)...
3. Internationale humor op Improvisatie Festival Spelers op het improvisatiefestival foto: NAP Het Internationale Improvisatie Festival...

Hij is een groot bewonderaar van de populaire, Amsterdamse wethouder Wibaut. Maar hij wordt ook steeds vaker genoemd als opvolger van Cohen in de landelijke politiek. Zit Lodewijk Asscher in een spagaat tussen Amsterdam en Den Haag?

“Of Asscher lijkt op wethouder Floor Wibaut, de machtige?” Pim de Ruiter denkt hard op. De Ruiter was de organisator van het Wibautjaar in 2009, dat gehouden werd ter ere van de invloedrijkste sociaal-democratische wethouder die Amsterdam gekend heeft. Een man die bekend werd doordat hij buiten kaders durfde te denken. “Er zijn parallellen. Asscher is ook een doortastend politicus, goed in campagne voeren en verrichtte zelfs heldendaden toen hij de beursgang van Schiphol tegenhield. Dat was bijna Wibautiaans.” Hij is even stil. “Alleen toen Wibaut in 1936 dood ging, liep de hele stad voor hem uit, dat zie ik bij Asscher vooralsnog niet gebeuren. Zeker niet als hij naar Den Haag gaat, en dat verwacht ik eigenlijk wel.”

Hij is niet de enige. Lodewijk Asscher (37) is de ideale schoonzoon èn politicus. Slim en strategisch, charmant en authentiek. Als telg uit een Joods familie van juristen, politici en diamantairs groeide hij zorgeloos op in de Amsterdamse wijk de Pijp. Nooit gepuberd, nooit ruzie. Gezellig, maar toch zakelijk. Asscher voelt ontzettend Amsterdams, maar de PvdA in Den Haag trekt aan hem. Is het denkbaar hij de overstap zal maken naar de landelijke politiek?

Modelleerling

De perfecte leerling, bevestigt zijn oud-begeleider op de universiteit, hoogleraar informatierecht Egbert Dommering. “Als student bij informatierecht was hij al erg enthousiast en dat is ook tijdens zijn promotie onderzoek (naar brief- en telefoongeheim) zo gebleven.” Er was weinig aan te merken op de leergierige promovendus. “Het is een doener een pragmaticus. Hij wilde dingen gedaan krijgen.” Een streber? “Zijn carrière loopt wel in een bepaalde lijn”, aldus Dommering.

Het was voor hem dan ook geen verrassing dat zijn modelleerling de politiek in wilde. “Hij was altijd al beter in doceren dan in onderzoeken. Dus toen hij op me af stapte en zei dat hij een tijdje voor de PvdA de politiek in wilde, heb ik hem geholpen.” Een tijdje? Politiek was niet blijvend, zei Asscher tegen zijn begeleider. Daarna wilde hij een ander maatschappelijk beroep. “Wat, weet ik eigenlijk niet precies.”

Dommering stelde hem voor aan de huidige burgemeester van Amsterdam, Eberhard van der Laan. Asscher ging in 2002 op gesprek voor de kandidatenlijst en werd derde op de lijst, tot zijn eigen verbazing. “Hij heeft die commissie blijkbaar kunnen overtuigen. Daarna is hij als meteoor gegaan in de Amsterdamse politiek.”

Rob Oudkerk kan dit beamen. Hij was PvdA-lijsttrekker toen Lodewijk als groentje binnenkwam en financieel medewerker werd. “Hij wist überhaupt niet wat politiek was en had ook geen ervaring met kasboeken. Maar hij heeft het razendsnel geleerd. Hij vroeg gewoon alles. Zo is hij dus. Binnen twee jaar was hij de beste politicus van Amsterdam. Hij is authentiek, mensen denken dat hij geen spel speelt.”

Een vriend, zo durft Oudkerk Asscher wel te noemen. “Niet zo een bij wie je op de koffie gaat, maar wel een die kritisch durft te zijn.” Kritische vrienden heeft Asscher te weinig in Amsterdam, vindt Oudkerk. “Een echte politicus omringt zichzelf met kritische mensen. Vrienden die je hard geselen. Zoals Bill Clinton durfde. Maar in Amsterdam is Asscher omringd door jaknikkers. Behalve zijn vrouw dan.”

Lodewijk, de zonnekoning

CV Lodewijk Asscher

Geboren op 27 september 1974 in Amsterdam.

1992: Gymnasium Sorghvliet (Den Haag)

1995: Propedeuse psychologie, Universiteit van Amsterdam (UvA)

1998: Nederlands Recht, UvA

1998 - 2002: Onderzoeker aan het Instituut voor Informatierecht, UvA.

2002 - 2006: U niversitair docent en onderzoeker, Instituut voor Informatierecht.

2002 - 2006: Lid gemeenteraad Amsterdam, en namens de PvdA wethouder financiën.

2004 - heden: Fractievoorzitter en wethouder openbare orde en veiligheid.

2006 – heden: Wethouder Financiën, Jeugdzaken, Educatie en Project 1012.

Lodewijk Asscher is getrouwd met Jildau Piena, samen hebben zij drie zoons.

“Koning Lodewijk, de zonnekoning”, noemt CDA-gemeenteraadslid Marijke Shahsavari hem gekscherend. “Tijdens de campagne had de PvdA als enige een leus zonder de partijnaam erin: Asscher voor Amsterdam. Dat vond ik toen al veelzeggend.”

Toch herhaalt ze wel vier keer hoe goed ze Asscher als politicus vindt. “Stel ik zeg tegen hem: ‘het is mooi weer ik- denk niet dat het gaat regenen’. Dan zal hij antwoorden: ‘ik hoor u zeggen dat het niet gaat regenen, maar heeft u wel bewijs voor’.” Ze lacht. “Snap je? Hij weet op een subtiele manier jouw verhaal te verdraaien en er mee weg te komen.”

Vuilbekken over de wethouder is bijna niet mogelijk. Ze denkt even na. “Misschien te Amsterdams, of te slim. Maar hij is zo charmant, hij komt eigenlijk overal wel mee weg. Niet op de Mark Rutte manier, authentieker. Bijna vervelend hè? Maar hij is een strategisch en handig politicus. Ze zouden bij de PvdA wel gek zijn als ze hem niet landelijk inzetten.”

Er schiet haar iets negatiefs te binnen. “Hij neemt vaak een voorschot op het debat door eerst naar de krant gaan en dan pas zijn collega’s te waarschuwen. Maar dan maakt hij zijn excuses en komt hij er toch weer mee weg.”

Volgens vriend Oudkerk komt hij er niet mee weg en is hij ijdel geworden. “Wat wil je, het brengt een druk met zich mee als iedereen je geweldig en authentiek vindt. Bovendien wordt hij binnen de PvdA Amsterdam als de wonderboy gezien. Daar krijgt iedereen slappe knieën van uiteindelijk. En ga je politieke blunders maken.”

Hij doelt op de kritiek die Asscher uitte op kabinet-Rutte in de Volkskrant in september. De Amsterdamse politicus rekende de Haagse premier feilloos voor welke kortingsmaatregeldingen wie zouden treffen, en voegde daar aan toe: ‘Ik ken heel nette, rechtse mensen die dit niet op hun geweten willen hebben.’

Oudkerk: “Begrijp me niet verkeerd het was politiek geweldig slim wat hij daar zei, maar door het zelf te doen zette hij oom Job buitenspel. Een blunder. Dit kan niets anders dan voortgekomen zijn uit misplaatste ijdelheid. Dat was de Lodewijk van vroeger nooit gebeurd.”

Typisch Lodewijk

Asschers vroegere persvoorlichter en nu VVD-wethouder in Amstelveen, Herbert Raat, is het niet met Oudkerk eens. “Asscher maakt gewoon zijn eigen keuzes, hij waait niet met alle winden mee. Toen hij de Amsterdamse aandelen van Schiphol niet wilde verkopen, probeerde een zogenaamde ‘captain of industry’ Peter Jan Kalff hem tegen te houden door te vagen: ‘Pas je wel op je carrière?’ Asscher ging daar totaal niet op in.  Het zal allemaal wel, zei hij, maar ik wil het gewoon niet hebben.”

Prettig voor een persvoorlichter. Raat lacht. “Niets is erger als je als persvoorlichter bij een bestuurder komt die geen eigen keuzes maakt, zo iemand met een lijstje actiepunten. Dan moet je gelijk weg zijn. Asscher niet hoor, hij zette door op zijn onderwerpen, ondanks tegenstand.” Heeft  hij ooit last gehad van tegenstand dan? “Absoluut. Nu vind iedereen zijn onderwijsplannen briljant maar destijds waren veel schoolbestuurders en partijprominenten van de PvdA boos op hem. ‘Waar bemoei je je mee?’, zeiden ze. Ze vonden dat een wethouder zich alleen moest bemoeien met schoolgebouwen en leerplicht.”

De manier waarop hij met tegenstand omging was subliem, aldus Raat. “Hij maakte alle wantoestanden bekend en op welke scholen. Daarna ging hij met alle schoolbestuurders om tafel zitten en vroeg: ‘wie van jullie zou zijn kinderen naar een van deze scholen brengen?’ Typisch Lodewijk.”

Iemand die zich niet gek laat maken door de waan van de dag, schetst Raat. “Ik kan me nog herinneren dat we een keer een crisis hadden over de inburgeringcursussen. Maar hij had papamiddag dus ging gewoon met zijn kind naar de speeltuin. Daar kwam hij een journalist tegen die hem verbaast vroeg of hij niet in de Stopera moest zijn. ‘Neuh’, zei Asscher, ‘die dingen kan ik nu toch niet veranderen’.”

Verpieteren in Den Haag

Zijn oom Edward Asscher, voormalig Eerste Kamerlid voor de VVD, schaart zijn neef in het rijtje Wouter Bos en Camiel Eurlings wat betreft mannen die voor hun familie durven te kiezen boven de politiek. “Zijn gezin is erg belangrijk voor hem. Hij overlegt alles met zijn vrouw.”

“Of ik het niet jammer vind dat Lodewijk niet bij de VVD zit?” Edward Asscher lacht. “In onze familie is de VVD prima vertegenwoordigd. Bovendien moet hij dat soort keuzes hij zelf maken. Qua karakter zou hij prima bij de VVD passen, maar qua overtuigingen past hij beter bij de PvdA.”

“Wat hij in zijn leven ook gaat doen, het zullen altijd beroepen zijn waarin hij zich bezig kan houden met mensen en hun grondrechten”, vult Dommering hierop aan. Volgens zijn oud-docent wil Asscher geen beroepspoliticus zijn. “Het is voor mij niet vanzelfsprekend dat hij naar Den Haag gaat. Misschien wil hij hierna wel advocaat worden. In ieder geval altijd iets waarmee hij iets voor de grondrechten van mensen kan doen. Iets goed doen.”

Vooralsnog heeft Asscher te kennen gegeven het Binnenhof niet te betreden, omdat hij nog niet klaar is met de hoofdstedelijke politiek. Raat denkt dat Asscher het überhaupt niet wil. “Hij houdt van Amsterdam en hij weet dat Den Haag niet zaligmakend is. Maar aan de andere kant, iedereen heeft het nu over PvdA en Asscher zou wel eens de enige manier kunnen zijn om die partij stabiel te maken. Dus voor het algemeen belang zou ik zeggen: doen.”

Oudkerk weet zeker dat Asscher uiteindelijk wel gaat. “Hij zegt wel dat hij niet naar het Haagse wil, maar als hij gevraagd wordt voor het lijsttrekkerschap zegt hij: ‘wow’. Maar hij gaat het niet overleven, het zwarte gat in Den Haag is te groot en hij heeft geen maatschappelijke ervaring. Ik hoop wel dat hij nee zegt, want hij verpietert daar. Daar kan hij niets voor elkaar krijgen, alleen maar kaders scheppen.”

De vraag is dus uiteindelijk of Asschers liefde voor Amsterdam en dingen gedaan krijgen kan winnen van zijn ambitie. De Ruiter: “Wibaut koos er na een lange carrière in Zeeland bewust voor zich in te gaan zetten voor de publieke zaak in de hoofdstad. Zijn einddoel was Amsterdam. Asscher begon in Amsterdam, ik moet nog zien of dat genoeg voor hem is.”

Related posts:

1. SGP-jongeren ‘flirten’ met Asscher Lodewijk Asscher Foto: Jan Arkesteijn via Wikimedia AMSTERDAM, 18...
2. Asscher wil Blue Labour Glasman en Asscher in De Balie. Foto: Alexander Leeuw...
3. Gemengde reacties op ‘taalbijspijkerplan’ Asscher Image: Marit van Kooij Amsterdam, 12 jan – De...

Bram Moszkowicz, foto: Nova College Tour

Bram Moszkowicz houdt van mooie vrouwen. En van auto’s, van het merk Ferrari bijvoorbeeld, of Jaguar. Televisieoptredens ontspannen hem. En de media berichten maar wat graag over de escapades van de advocaat met het golvende, grijze haar en de Italiaanse maatpakken.

Zijn privéleven ligt zo’n beetje op straat en hij lijkt als advocaat betrokken bij bijna iedere misdaadzaak waar media op afkomen. Bram Moszkowicz is misschien wel de bekendste advocaat van Nederland. Nog altijd zijn vele verdachten en misdadigers bereid tussen de 300 en 500 euro per uur te betalen voor zijn rechtsbijstand. Maar is Moszkowicz eigenlijk ook een goede advocaat?

Collega Gerard Spong zegt volmondig ‘ja.’ Hij was zelf de advocaat van Moszkowicz in een kort geding tegen Jort Kelder, maar heeft ook vaak als collega naast hem in de rechtszaal gestaan, zoals in 1994 in het strafproces tegen Patrick Kluivert die (mede) verdacht werd van groepsverkrachting. Spong: “Bram combineert zijn uitstekende oratorische kwaliteiten met een goede kennis van de wet.”

Moszkowicz’s manier van optreden in de rechtszaal is door de jaren heen veranderd, vindt Spong. “Ik kan me nog goed de zaak met de Hakkelaar herinneren. Bram verdedigde hem samen met zijn vader. ‘Meneer de president, het is nog een jonge hond’, zei zijn eigen vader over hem. Dat jonge hondengedrag is er nu wel af. Hij is rustiger geworden. Gerijpter.”

Geboren met een pak aan
Abraham Maarten Moszkowicz werd geboren in 1960 in Maastricht. Hij is de zoon van Max Moszkowicz – een holocaustoverlever– die zich in 1958 in Maastricht vestigde als advocaat en al snel uitgroeide tot de bekendste van Nederland. Bram en zijn broers David, Baruch en Max jr. groeiden op met advocatuur. Alle vier kozen ze voor een studie rechten.

Bram Moszkowicz studeerde aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Hij viel er op als zuiderling, zegt zijn voormalig hoogleraar rechtsfilosofie Hendrik Kaptein. “Het was alsof hij met een pak aan geboren was. Hij was zelden of nooit informeel gekleed. Hij sprak met een andere tongval, dat hoor je nog steeds een beetje. Hij had een andere levensstijl. Meer Bourgondisch. Levendiger.”

Inhoudelijk viel Moszkowicz niet op. “Ik had niet de indruk dat hij enorm slim was”, zegt Kaptein. Hij vraagt zich af of de advocaat net zo succesvol was geworden als hij geen telg uit de advocatendynastie was geweest. “Moszkowicz heeft duidelijk een behoorlijke kruiwagen gehad. Hij had het gespreide bed van het bestaande kantoor voor zich klaarstaan.” De hoogleraar zag niet zondermeer een toekomstig succesvolle advocaat voor zich zitten in de collegebanken. “Moszkowicz was niet het type student dat tijdens een werkgroep veel vragen stelde. Hij werkte wel goed denk ik, maar niet overdreven veel.”

Zelf beaamt de advocaat dit in het boek Recht in de ogen van mr. Abraham Moszkowicz, een boek uit 1998 gebaseerd op interviews met misdaadjournalist John van den Heuvel. “De studie was erg theoretisch”, zegt hij daarin, “ik was er snel van doordrongen dat ik het van de praktijk moest hebben”. Hij streefde er niet naar om cum laude af te studeren. Zevens of soms een zes of een acht vond hij voldoende. Liever volgde hij de rechtszaken van zijn vader. Toen hij in 1984 afstudeerde stond Moszkowicz ‘te popelen’ om zelf  op te treden in de rechtszaal.

Aanvallen met een omweg
“In zijn pleidooien is het de toon die de muziek maakt”, zegt John van den Heuvel nu. “De toon van Bram Moszkowicz is niet hard. Je ziet soms dat advocaten op de man spelen in zaken waar de officier van justitie zwaar onder vuur ligt. Dan hakken ze gelijk op hem in. Moszkowicz zou dat niet snel doen. Die prijst de officier van justitie eerst de hemel in en spreekt over al zijn verdiensten. Het venijn zit hem vervolgens in de staart, dan valt hij alsnog aan. Het is een chiquere manier van aanvallen, met een omweg. Hij probeert een bepaalde mate van beleefdheid in acht te nemen.”

Met resultaat. “Ik weet van rechters dat ze het prettig vinden als Moszkowicz optreedt”, zegt Floris Bannier. Hij is bijzonder hoogleraar advocatuur aan de UvA en voormalig deken van de Amsterdamse Orde van Advocaten. “Zelf heb ik hem nooit zien optreden, maar ik hoor dat hij een goede presentatie geeft. Hij is deskundig en komt terzake. Moszkowicz vertelt geen onzin en houdt een duidelijk verhaal.”

“Af en toe neemt hij wel veel risico’s”, zegt Gerard Spong. “Soms moet je in het getuigenverhoor beslissen: stop, ik ga niet verder met vragen. De kans dat een getuige een onwelgevallig antwoord geeft, wordt dan groter. Bram Moszkowicz is eerder bereid om door te vragen, waar ik zelf zou stoppen. Die beslissingen moet je maken in een fractie van een seconde. Het is moeilijk om in te schatten en blijft riskant. Maar dat betekent niet dat het een slechte eigenschap is. Het is tot nu toe altijd goed gegaan.”

Altijd voorbereid
Moszkowicz bereidt zich altijd goed voor, zegt Spong. “Er zijn legers advocaten die zonder pleitnota verschijnen en gewoon een verhaal ophouden. Hij bereidt dikke, goed doortikte pleitnota’s voor, van meerdere pagina’s. Niet dat de dikte echt iets zegt, maar hij levert wel iets af bij de rechter. Dat is een heel belangrijk punt om kwaliteit te meten.”

Die pleitnota’s zijn nauwgezet voorbereid, vertelt Moszkowicz in het boek van John van den Heuvel. “Aan een grote, complexe zaak werkt ons kantoor in de regel met meerdere advocaten. Ik lees als eerste het dossier, daarna een van mijn medewerkers. Dit heeft als voordeel dat een dubbele controle plaatsvindt. Daarna overleggen we en geef ik de grote lijn van de verdediging aan. (…) Daarna maakt een van de medewerkers een concept-pleitnota, waar ik nog eens met de ‘stofkam’ doorheen ga om vervolgens zelf de definitieve versie van de pleitnota te produceren.”

Curriculum Vitae

Bram Moszkowicz

Geboren op:
26 juni 1960, te Maastricht

Opleiding:
Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam. Afgestudeerd in 1984

Huwelijkse staat:
Tweemaal gescheiden, drie kinderen

Loopbaan:
Sluit zich na zijn studie aan bij de maatschap Moszkowicz.
1993
Betrekt huidige kantoorpand aan Herengracht. Daarvoor huurpand aan Keizersgracht
1996-1998
Verdedigt met zijn vader Johan V., bijnaam De Hakkelaar
1997
Verdedigt Desi Bouterse, Surinaamse oud-legerleider en drugsbaron.
2003
In hoger beroep vrijspraak voor André de Vries, hoofdverdachte van de Enschedese vuurwerkramp.
2005
Televisieprogramma ‘De nieuwe Moszkowicz’
2006-2007
Verdedigt Willem Holleeder
2007
Kort geding met Jort Kelder
2010-2011
Verdedigt politicus Geert Wilders (Oordeel: vrijspraak)

Te veel show, te weinig inhoud
Of een advocaat goed of slecht is, is lastig in cijfers te vatten. Het aantal vrijspraken zegt weinig. Vrijspraak kan te maken hebben met de kwaliteit van de advocaat, maar ook met de aard van de zaak. Is er veel of weinig bewijs tegen de verdachte? En heeft het Openbaar Ministerie fouten gemaakt? In sommige zaken is vrijspraak ook voor de best denkbare advocaat niet haalbaar.
Hoogleraar Kaptein vindt Moszkowicz niet zondermeer een goede advocaat. “Hij legt te veel nadruk op de show en te weinig op de inhoud van de zaak. De kerntaak van de advocaat is het verdedigen van je cliënt. Rondom Moszkowicz is er te veel ruis.”

Ruis. De advocaat is tijdens zijn carrière meerdere keren in opspraak geraakt. Recentelijk nog, vanwege vermoede belastingontduiking. Volgens NRC Handelsblad kreeg de advocaat een boete en een naheffing van de belastingdienst. Anonieme bronnen lieten het dagblad weten dat de advocaat tussen 2003 en 2006 meer dan één miljoen euro belastinggeld zou hebben ontdoken en dat er een onderzoek komt  naar de jaren daarna. Zelf spreekt de advocaat over een ‘zakelijk geschil’ met de belastingdienst.

Zo zijn er meer incidenten. In 1998 werd de advocaat berispt door de Amsterdamse Raad van Discipline, die klachten over advocaten behandelt.
In 2007 ontstond er een conflict tussen Moszkowicz en toenmalig Quote-hoofdredacteur Jort Kelder, die hem  ‘maffiamaatje’ noemde. Volgens Kelder zou Moszkowicz te vriendschappelijke banden hebben met zijn cliënt Holleeder. Het liep uit op een rechtszaak. En dan is er nog het ‘dansje met Bouterse’, dat gefilmd werd tijdens een feestje waar zijn cliënt Desi Bouterse ook aanwezig was. De incidenten leidden tot afkeurend commentaar van confrères en zelfs zijn eigen vader eiste uitleg.

Hoogleraar Floris Bannier vindt Moszkowicz een goede advocaat, maar keurt zijn aanwezigheid in de media af. “Ik vind persoonlijk ijdelheid en tv-belustheid geen goede eigenschap voor een advocaat. Als de advocaat alle aandacht opeist, leidt dat af. Misschien niet heel veel, maar wel een beetje. Of het echt invloed op de zaak heeft kun je niet meten, maar een goede invloed zal het in ieder geval niet hebben. Als de rechter de zaal binnenkomt en hij ziet bekende x dan denkt hij: o, die zag ik gisteren nog op tv. Dan denkt hij dus even niet aan de zaak.”
Volgens Gerard Spong valt dat allemaal wel mee. “De rechters in Nederland zijn professioneel genoeg om zich niet te laten beïnvloeden door het gegeven dat iemand wel of niet in de media verschijnt. En in 90 procent van de gevallen komen de media naar hem toe. Het overkomt hem. En hij gaat het niet uit de weg.”

Glamouradvocaat?
De media springen ook vaak in op het privéleven van Moszkowicz. Soms ongewild, zoals de media-aandacht voor zijn relatie met voormalig NOS-nieuwslezeres Eva Jinek, soms gewild. Want Moszkowicz zoekt ook vaak zelf de media op. Hij is panellid bij RTL-boulevard, werkte mee aan tv-programma’s zoals College Tour, Zomergasten en een programma op Radio 538 en brengt binnenkort een boek uit, door de uitgever omschreven als ‘een kijkje achter de schermen van de beste strafpleiter van Nederland’. In 2007 had hij zijn eigen talentenjacht voor jonge advocaten. De hoofdprijs was een tweejarig contract voor het kantoor van Moszkowicz. Met de winnares heeft hij daarna een relatie gehad.

John van den Heuvel roemt de publicitaire vaardigheden van Moszkowicz. Hij benadert de advocaat geregeld met het verzoek het verhaal van een cliënt in de Telegraaf te vertellen. Voor de berichtgeving over zijn cliënten houdt Moszkowicz altijd de controle. Gaat het niet zoals hij het wil, dan kan de journalist een boze advocaat verwachten. “Ik weet nog dat ik een verhaal had gemaakt over Bouterse. Daarna heb ik drie kwartier met Moszkowicz aan de telefoon gehangen. Het is niet zo dat we schelden maar het zijn niet de meest plezierige telefoontjes. Je moet echt alle zeilen bijzetten om hem van repliek te dienen. Ik ben uiteindelijk onafhankelijk in mijn keuzes. Dan is hij een week boos. Daarna trekt hij wel weer bij.

“Er is een misplaatst beeld ontstaan van Moszkowicz als glamouradvocaat, benadrukken Spong en Van den Heuvel. “Er wordt altijd een beeld van hem geschetst als advocaat die zijn kantoorgenoten de kastanjes uit het vuur laat halen terwijl hijzelf van lunch naar première gaat”, zegt Van den Heuvel. “Dat is echt niet aan de orde. Hij is een keiharde werker die wel tussen de 60 en 80 uur per week werkt. Hij houdt van mooie dingen, mooie auto’s en mooie vrouwen.” Spong: “En daar is niets mis mee.”

Related posts:

1. Jan Moors: de ongrijpbare rechter De vrijdag gewraakte rechtbankvoorzitter Jan Moors stond vanaf dag één...
2. Zestig uur taakstraf voor dreigmail aan Spong AMSTERDAM, 13 feb. – De 43-jarige man uit Den Haag...
3. Zwijgplicht bij televisieprogramma’s Amsterdam, 4 feb - Kandidaten van televisieshows als Take Me...

© Tim van Veen / Melkweg

De hasj ging van de menukaart en de Perzische tapijten aan de muren maakten plaats voor strakke, witte wanden. Cor Schlösser (65), directeur van de Melkweg vanaf het begin, zag in de jaren tachtig in dat de Melkweg haar hippie imago kwijt moest raken. Het cultureel programma moest centraal staan, vond de directeur. Niet het samenzijn en de sfeer. En daar was niet iedereen blij mee. “Ik ben niet de directeur geweest die veranderingen tegenhield,” zegt Schlösser zelf over de transformatie van de Melkweg. “Ik ben altijd voor de troepen uitgelopen, vaak met bezwaren van anderen.”

Dit jaar stapt Schlösser op als directeur van de Melkweg. In 2011 is het cultureel centrum niet meer het hippiehonk van vroeger. Vorig jaar trok de uitgaansgelegenheid 420 duizend bezoekers – meer dan ooit. De Melkweg begon in 1970 als zomerproject toen theatergroep DAT, waar Schlösser deel van uitmaakte, een geschikte locatie vond voor een voorstelling: een voormalige melkfabriek aan de Lijnbaansgracht, op een steenworp van het Leidseplein in Amsterdam. Als naam werd de Melkweg gekozen, met een knipoog naar het kosmische, hippie-tijdbeeld. En ja, de melk was weg. Na de tweede succesvolle zomer werd het idee geboren om er een permanent cultureel centrum van te maken. Met Schlösser aan het hoofd.

Een onverstoorbare mastodont

Een doorzetter. Een optimist. Iemand die weet wat hij wil. Bekenden van de in Kerkrade geboren Schlösser zijn het erover eens. Als hij een doel voor zichzelf heeft gesteld, is hij er niet makkelijk van af te brengen. “Zijn voornaamste doel was de Melkweg laten meetellen in de veranderende wereld van de popmuziek,” zegt Erik Backer, sinds 1988 zakelijk directeur van de Melkweg en Schlössers ‘nummer twee’. “Daarbij heeft hij altijd gezocht naar schaalvergroting en uitbreiding van de Melkweg.”

“Cor is een mastodont, een onverstoorbaar type, een bizon die maar doorgaat,” vindt Paradiso-directeur Pierre Ballings. “Cor is altijd erg overtuigd van zijn eigen mening en moeilijk van gedachten te brengen,” zegt Arjen Davidse, hoofd Pop, Jazz en Wereldmuziek bij Muziek Centrum Nederland (MCN). Hij kent Schlösser nu zo’n twintig jaar. Eerst als voorzitter van Stichting Popmuziek Nederland, later het Nationaal Pop Instituut, en nu als bestuurslid van MCN. “Je moet wel heel erg goede argumenten hebben bij Cor. Anders gaat hij gewoon stellig door.”

“Hij hoort zichzelf ook wel graag praten,” zegt Backer. “Cor is niet meteen overtuigd van het voordeel om naar anderen te luisteren. Het moet wel heel helder verwoord, goed en verrassend zijn om hem te overtuigen. Hij houdt vast aan zijn doel. Gelukkig waren de doelen die hij stelde altijd goed voor de Melkweg.”

Van hippie tot zakenman

In 1995 was de ombuiging van de Melkweg van psychedelisch hippiehonk tot cultureel centrum voltooid. De Melkweg liet zich in met het bedrijfsleven. Frisdrankmerk Pepsi sponsorde de nieuwe zaal ‘The Max’ die werd vernoemd naar het drankje. En dat terwijl er in de Melkweg tot 1983 geen Coca Cola werd geschonken omdat het personeel het grote bedrijf ‘imperialistisch en derhalve principieel fout’ vond.

Ook Schlösser veranderde in een zakenman. Hoewel je hem met die laatste term geen plezier doet. “Hij gaat met de tijd mee,” zegt geluidstechnicus en DJ Robin Schlösser over zijn vader. “Af en toe vergeet ik dat hij al 65 jaar oud is. De Melkweg en de popmuziek hebben hem jong gehouden. Bovendien is hij een fervent sporter. Hij tennist al 25 jaar.” Stef Wild Meyboom is een goede vriend van Schlösser en werkte van 1982 tot 1987 als barmedewerker van de Melkweg. “Cor heeft nooit gewacht met veranderen,” Wildt Meyboom. “In de jaren tachtig heeft hij goed aangevoeld dat er van het hippie-imago moest worden afgestapt om de Melkweg met de tijd mee te laten gaan.”

“Zijn nieuwe, jonge vriendin – een Hongaarse programmeur uit Boedapest – heeft hem ook aanmerkelijk jonger gemaakt,” lacht een bekende van Cor. “Terwijl hij vroeger shag rookte en alleen zwarte jasjes droeg, draagt hij nu moderne, hippe kleren.”

Details, details, details

Cor Schlösser wordt omschreven als een ‘allesvriend’. “Hij is altijd erg beleefd en vriendelijk,” zegt Arjen Davidse. “Zijn stem zal hij nooit verheffen. Maar hij kan soms ook streng zijn. Ik weet nog dat ik hem een conceptversie gaf van een niet heel belangrijke tekst voor het MCN. Toen ik het terugkreeg, had Cor het bewerkt met een rood pennetje. Terwijl het mij ging om de grote lijnen. Hij had alles tot in de puntjes gecorrigeerd en alle typefouten eruit gehaald als een schoolmeester. Cor is een echte perfectionist. Iemand die alle details intensief in de gaten houdt.”

Een directeur die moeilijk delegeert? “Als hij hoorde dat er een plankje voor glazen mistte achter de bar, dan was hij daar ook mee bezig,” zegt zoon Robin, die als DJ nu zo’n veertien jaar plaatjes draait in de Melkweg. “Mijn vader was met alles intens betrokken.” Zakelijk directeur Erik Backer herkent dat. “Cor is een control freak. Hij geeft dingen niet makkelijk uit handen, maar dat moest natuurlijk wel. Daarom wilde hij dat er voortdurend aan hem werd gerapporteerd.” Backer lacht: “Hij hield zich met allerlei dingen bezig die niet tot het takenpakket van een algemeen directeur behoren, zoals: ‘Wat is nou de handigste hendel op de voordeur?’ Hij was altijd aan het werk. Zelf zei hij: ‘Ik heb helemaal niet het gevoel dat ik een baan heb.’ De Melkweg was zijn kindje.”

CV Cor Schlösser

geboren: 17 juni 1946 te Kerkrade

burgelijke stand:  ongehuwd, één kind

Opleiding

1958-1964        HBS-A

1964-1969       Universiteit van Amsterdam (Duitse taal- en letterkunde)

1969-1972        Universiteit van Amsterdam, Psychologie

1968           Cursus Toneelschool Amsterdam en toelatingsexamen

1968-1970        Acteur Documentair Actueel Theater (DAT)

Huidige functies

Voorzitter bestuur Nationaal Pop Instituut

Voorzitter bestuur Amsterdam Roots Festival

Bestuurslid Paradiso-Melkweg Productiehuis

Bestuurslid 5 Days Off Media

Bestuurslid Stichting Spinn Off

Bestuurslid Samenwerkende Leidseplein Theaters

Uitbreidingsdrang

Schlösser heeft altijd een goed oog gehad voor de ontwikkelingen in de markt van de popmuziek, zegt Backer. “Bands zijn bijvoorbeeld steeds meer eisen gaan stellen bij optredens. Veertig jaar geleden droegen muzikanten hun spullen zelf naar binnen. Nu komt een reader van 30 bladzijden aan eisen binnen.” Schlösser wilde aan deze eisen kunnen voldoen. De Melkweg moest uitbreiden. Schlösser wil dan, vijftien jaar geleden, opstappen  maar schrijft nog één bouwplan. En ‘dat duurde allemaal wat langer dan gepland’. Pas in 2005 begon de bouw van de Rabozaal: een tweede theaterzaal voor de Stadsschouwburg boven de Melkweg. Zo kon The Max tien meter worden verlengd.“Het idee voor een tweede theaterzaal bestond in principe al heel lang,” zegt Melle Daamen, directeur van de Stadsschouwburg. “Maar het bouwplan van Schlösser zorgde dat er vaart in kwam.”

Het geld voor de verbouwingen verzamelde Schlosser door samen te werken met de politiek en sponsoren. Volgens Erik Backer deed hij dat heel strategisch. “Met gevoel voor humor zorgde hij voor een prettige sfeer in de onderhandelingen, maar hij eindigde altijd met een scherpe zakelijke benadering. Commerciële bedrijven, zoals Heineken, verwachtten dat niet. Ze dachten: de Melkweg is het product van jaren zeventig en cultuur is toch een softe sector. Dat heeft Cor goed kunnen uitbuiten met zijn zakelijke inslag.”

“Als Cor iets wil afdwingen, heeft hij aan een paar formuleringen genoeg,” zegt Arjen Davidse over zijn onderhandelingen met Schlösser. “Het zit hem vaak in kleine woordjes. Opeens ben ik niet meer Arjen, maar word ik aangesproken met ‘jongen’. Dan doet hij een beroep op het generatieverschil tussen ons. Zo neemt hij heel subtiel en diplomatiek afstand.  Dat merk je ook aan zijn lichaamstaal. Als hij een soort van quasi-irritatie laat blijken, dan weet je: ‘Oké, hij wordt ongeduldig. Nu is het serieus.’”

Toch gaat hij niet snel een confrontatie aan, zegt zoon Robin. “Daar houdt hij niet van. Die gaat hij liever uit de weg.” Davidse herkent dat. “Hij kan heel goed de suggestie wekken dat het tot een conflict kan komen, maar dat komt er nooit echt van. Hij is heel goed in het masseren en ontwijken van werkelijke confrontaties.”

Liefhebber

Cor Schlösser is boven alles een muziekliefhebber. Arjen Davidse: “Tijdens onze internationale trips dook hij alle platenzaakjes in. Om vervolgens met 25 lp’s en cd’s naar buiten te komen. Hij kocht alles, luisterde alles en hield alle hypes nauwlettend in de gaten.”

“Cor weet ontzettend veel van muziek,” zegt Melle Daamen. “Dat lijkt voor de hand te liggen, maar hij weet heel veel van alle muzieksoorten. Dat heeft me wel verrast.” Backer: “De muziekprogrammering heeft hij altijd van heel dichtbij in de gaten gehouden. Hij deed suggesties en vroegen dingen als: ‘Waarom bieden we dit aan?’ En: ‘Waarom staan zij in de Paradiso en niet hier?”

Andersom gebeurt dat ook. “Als er dingen in de Melkweg staan, die ik in Paradiso had willen hebben, dan is de kamer af en toe te klein,” zegt Paradiso-directeur Pierre Ballings. “Er is een soort vriendschappelijk gehakketak tussen ons met grapjes over en weer. We concurreren tenslotte scherp. Soms te scherp in de ogen van Cor en de Melkweg programmeurs. We bieden af en toe weleens over elkaar heen, maar dat is soms nodig.”

‘Mismanagement’

In de zomer van 2007 had de Melkweg financiële problemen, omdat de verbouwing van de Rabozaal duurder uitviel. “De verbouwing van de Stadsschouwburg werd geheel gesubsidieerd,” vertelt Ballings. “En Cor was in de veronderstelling dat dat ook gold voor de bijbehorende uitbreiding van de Melkweg.” Volgens Schlösser verzekerde een ambtenaar op het stadhuis hem via de mail dat de Melkweg zich ‘geen zorgen’ hoefde te maken. Ballings: “Het is een beetje dom dat het nooit zwart op wit is vastgelegd. Dat is misschien wat naïef geweest. Maar Cor ging er vanuit dat het geregeld was, anders had hij het bedrag ervoor wel gereserveerd.” Uiteindelijk sprong de gemeente bij met 500 duizend euro aan subsidie en een lening van 750 duizend euro.

“Een bedrag van niks gezien de totale kosten van de verbouwing”, zegt Paradiso-directeur Ballings. “Cor heeft hier geen risico genomen. Dat hadden ze links of rechts om wel gefinancierd gekregen.”

Maar Amsterdamse politici spraken van ‘mismanagement’. “Het is vermoedelijk de zwaarste tijd geweest voor hem in die veertig jaar,” zegt Davidse. “Hij werd publiekelijk aan de schandpaal genageld. Je merkte aan zijn houding dat het hem kwetste. Hij voelde zich machteloos. Er dreigde een negatieve stempel te komen op zijn mooie carrière.” Maar zijn doel werd gerealiseerd. In 2008 ging de Rabozaal open. “Het rustig uitbouwen van de Melkweg en zijn uithoudingsvermogen daarbij, dat is zijn grootste prestatie”, aldus Paradiso-directeur Ballings.

“Als je als directeur – ten onrechte – wordt afgeschilderd als iemand die een zaal naar het faillissement heeft geleid door mismanagement, heb je blijkbaar iets fout gedaan,” zegt Cor Schlösser. “Maar als ik het over mocht doen, zou ik op alle beslissende momenten precies hetzelfde doen.”

Bron: De Melkweg

Related posts:

1. Vier keer te veel betalen voor The Prodigy Wie vandaag op het internet een kaartje voor het concert...
2. Samenwerking Amsterdamse bioscopen tegen Pathé Vanaf 19 februari gaan dertien Amsterdamse filmtheaters samenwerken in het...

Sjuul Paradijs (rechts) met voormalig verkeersminister Camiel Eurlings

De fractievoorzitters van de Tweede Kamer hadden rond de eeuwwisseling hun periodieke reis naar de Nederlandse Antillen. In hun kielzog reisden een aantal parlementaire verslaggevers mee, onder wie Sjuul Paradijs (1962). Terwijl de verslaggevers van de andere media keurig verslag deden van het gesprek met de bestuurders op Sint Eustatius, koos Paradijs een ander onderwerp. Hij had ergens opgevangen dat de loslopende geiten op het eiland veel overlast veroorzaakten. ‘Geiten vreten tropisch eiland kaal’ kopte De Telegraaf de volgende dag.

Het is het eerste wat iedereen te binnen schiet als ze gevraagd worden naar zijn grootste kwaliteit: Paradijs voelt precies aan wat de Telegraaf-lezer voorgeschoteld wil krijgen. Sjuul is de vox populi.

Ook parlementair verslaggever van de Volkskrant Jan Hoedeman heeft zo’n anekdote: “Bij de wekelijkse persconferentie van toenmalig premier Wim Kok deelden ze persberichten uit. Paradijs zat als altijd vooraan, las het persbericht en riep hard uit: ‘Honderd miljoen gulden Kok, is dat niet wat veel voor een museum?’ Alle journalisten natuurlijk lachen. Dat is Paradijs, hij heeft een superantenne voor hoe de Telegraaf-lezer denkt.”

De Telegraaf, dat is gewoon zeggen wat je vandaag meent, indien nodig luidkeels. Het is boven op het nieuws zitten, spraakmakende verhalen brengen, de mens altijd centraal stellen en – niet in de laatste plaats – voor voldoende ophef en vertier zorgen. Het is te lezen in Het geheim van De Telegraaf, Mariëtte Wolfs proefschrift over de geschiedenis van deze krant.

Paradijs – twee meter lang, behoorlijk lijvig, schoenmaat 49 – glorieert in al deze punten. Hij bezit ‘100% Telegraaf-dna’, zoals ze dat binnen de Telegraaf-familie noemen. Onder zijn leiding voert de krant ook weer een meer uitgesproken, populistischere koers. Dat leidt nog wel eens tot een incidentje. Het levert Paradijs veel kritiek op, waar hij zich weinig van aantrekt. En daar lijkt hij mee weg te komen.

Bijzondere verdiensten

Paradijs las thuis al op jonge leeftijd De Telegraaf. Toch is een baan op de redactie nooit een jongensdroom voor hem geweest. Sjuul en zijn jongere zus Edith moesten van jongs af aan meehelpen in de bakkerij van hun vader Ko in de Amsterdamse wijk De Pijp. Zaten ze niet op school en hoefden ze niet te werken voor hun vader, dan fietsten ze naar het Sloterparkbad om te trainen voor wedstrijdzwemmen.

Paradijs deed het aardig op school, maar was een laatbloeier. Via de mavo en havo ging hij naar het vwo, om vervolgens rechten te gaan studeren aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en in het bestuur van de zwemclub te gaan.

Net afgestudeerd, solliciteerde Paradijs bij bouwbedrijf Ballast Nedam. Hij werd afgewezen en ging aan de slag als leerling-verslaggever bij het Amsterdamse huis-aan-huisblad De Echo, onderdeel van Telegraaf Media Nederland.

Van de oude stempel

Via De Financiële Telegraaf, de parlementaire redactie en de societyrubriek Stan Huygens Journaal, kwam hij in 2005 als adjunct in de hoofdredactie van De Telegraaf terecht. Op 1 januari 2009 volgde hij hoofdredacteur Eef Bos op die met pensioen ging.

“Sjuul lag voor de hand als hoofdredacteur. Hij is enorm enthousiast. Een journalist van de oude stempel die alles kan: schrijven, nieuwsjagen, netwerken”, zegt hoofdredacteur van Telegraaf Video Media Emile Bode, die Paradijs al 25 jaar kent en hem destijds voorging als chef parlementaire redactie.

“Sjuul is een vakman, een snelle werker, een analyticus. Moeilijke vraagstukken kan hij makkelijk verwoorden voor het grote publiek en in weinig woorden weet hij uit te leggen waar het echt om draait”, zegt de gepensioneerde Arnold Burlage, die 35 jaar bij De Telegraaf werkte.

Meevechten met blote vuisten

Als hoofdredacteur wil Paradijs dicht bij zijn lezers blijven staan. De dag nadat De Telegraaf voor het eerst berichtte over de overlast door Marokkaanse jongeren in Gouda, stapte Paradijs met zijn verslaggever in de auto om daar te checken hoe het onderwerp er leefde.

CV Sjuul Paradijs
1962 - geboren op 27 juli in Amsterdam
1980 – vwo-diploma
1986 – doctoraaldiploma privaatrecht aan de Vrije Universiteit
1986 – leerling-verslaggever De Echo
1988 - overstap naar De Telegraaf, verslaggever De Financiële Telegraaf
1990 – onderzoeksjournalist
1994 - chef parlementaire redactie
2003 – auteur societyrubriek Stan Huygens Journaal
2005 – adjunct-hoofdredacteur
2009 – hoofdredacteur
Paradijs woont samen met human resource-ondernemer Maaike Willems en heeft twee zoons

Hij wil ook dicht bij zijn redacteuren staan. Karst T. reed op Koninginnedag op de mensenmassa in en meteen toog Paradijs naar de redactie om ‘de troepen aan te voeren.’ Het bijzondere: hij had een zware longontsteking. Paradijs zegt hier zelf over: “Ik ben geen klassieke hoofdredacteur die ver weg van het front in alle rust een strategie bedenkt. Ik wil meevechten in de voorste linies. Met blote vuisten.”

Paradijs is sinds hij hoofdredacteur is nooit voor achten thuis, moet dan nog allerlei telefoontjes plegen, de voorpagina lezen en commentaren schrijven. Hij gaat pas naar bed als Pauw & Witteman afgelopen is. Om vervolgens weer om zes uur op te staan om de kranten te lezen. Bode: “Als hoofdredacteur werkt hij verschrikkelijk hard. Sjuuls baan is heel zwaar, dat moet je niet je hele leven doen.”

Voor Paradijs is het hoofdredacteurschap een roeping. “Telegraaf is mijn heilige plicht. Je beweegt nauwelijks, je eet ongezond. Maar op dit moment kan het niet anders. Ik moet het erfgoed verder brengen.”

‘Kassa voor kwakkellanden’

Het afgelopen jaar viel in De Telegraaf vooral de campagne tegen steun aan Griekenland op. Koppen als ‘Weer miljarden in bodemloze put’ en ‘Kassa voor kwakkellanden’ prijkten boven artikelen over de Griekse financiële malaise. Sinds het aantreden van Paradijs als hoofdredacteur is er campagne gevoerd tegen kijk- en luistergeld, de kilometerheffing en het bestuur van Ajax, en voor de omroep Wakker Nederland (WNL) en Johan Cruijff.

Paradijs noemt het actievoeren zelf ‘strijdbaarheid’: “De Telegraaf is gewoon weer zichzelf. Een beetje actievoeren hoort daarbij. Dat zit in onze genen.”

Mediahistoricus Wolf: “Er wordt wel gezegd dat De Telegraaf een campagnekrant is sinds Sjuul Paradijs hoofdredacteur is. Dat is het eigenlijk al veel langer. Maar Paradijs is zeker een warm voorstander van campagnes en heeft deze koers ook versterkt.”

Burlage: “De hoofdredactie is natuurlijk altijd verantwoordelijk, maar het initiatief tot een campagne komt altijd vanuit de redactie als collectief.” Wolf: “Het idee ontstaat vaak bij de koffieautomaat. De redacteuren en adjuncten bepalen in grote mate wat er gaat gebeuren, de invloed van Paradijs moet niet overschat worden.”

Zijn deze campagnes vooral door idealistische of commerciële overwegingen ingegeven? Beide, zeggen Wolf en Bode. Bode: “De krant staat er echt achter. Neem Griekenland. Je stuurt daar een verslaggever naar toe en die komt terug met verhalen over een enorme zwarte economie en mensen die op hun 52^e met pensioen gaan. De krant wil politici echt bewegen door dit aan de kaak te stellen.” De commerciële overweging is volgens Bode dat het de lezers echt aanspreekt. “En we willen ons onderscheiden van andere kranten.”

Het is de vraag of de campagnestrategie werkt. Het veranderende mediagebruik in het internettijdperk beukt harder in op de oplage dan de uitgesproken, populistischere koers die hij heeft ingezet goed kan maken. De Telegraaf kampt al jaren met een aanhoudende oplagedaling die erger is dan bij andere kranten. Bij het aantreden van Paradijs was de totaal verspreide oplage 658.000. Dat is in bijna drie jaar tijd gedaald met ruim 6 procent tot zo’n 616.000 exemplaren.

Paradijs ziet wel in dat als De Telegraaf een massamedium wil blijven, hij in zal moeten zetten op andere kanalen: de (zeer goed bezochte) website, mobiele telefoon en de door Paradijs geïnitieerde publieke omroep WNL.

Het moest een keer misgaan

Sinds het aantreden van Paradijs is er ook weer meer ophef rond De Telegraaf. Geruchtmakend was het interview op de voorpagina met Ruben, de enige overlevende van de Tripoli-vliegramp. Heel Nederland viel vervolgens over de krant heen.

Drie weken geleden wijdde het televisieprogramma Zembla een uitzending aan De Telegraaf, waarin verslaggever Martijn Koolhoven ervan werd beschuldigd verhalen te verzinnen en te zijn omgekocht door een vriend. Koolhoven zou hierna op non-actief zijn gesteld. Vorige week berichtte de krant dat Koolhoven de krant zou verlaten. Wolf: “Dat is absoluut een drama voor Paradijs, een persoonlijke nederlaag. Belangenverstrengeling is echt een journalistieke doodzonde.”

In hoeverre valt Paradijs dit aan te rekenen? Burlage: “Bij De Telegraaf hebben de verslaggevers altijd een maximale vrijheid.” Bode: “Anarcho-liberaal noem ik dat altijd. De vrijheid die je krijgt, daar moet je wel mee om kunnen gaan. Als een verslaggever niet de waarheid spreekt, waar sta je dan? De krant heeft trouwens wel een stuk of tien van die primeurjagende Koolhoventjes nodig.”

Volgens Wolf moest het wel een keer mis gaan. Wolf: “Ik hoorde dat de chef van Koolhoven wel eens zei: ga maar terug om nog het een en ander te checken. Koolhoven liep dan door naar Paradijs, van wie het dan wel gelijk gepubliceerd mocht worden.” Lector crossmediale kwaliteitsjournalistiek aan de Hogeschool Utrecht Piet Bakker: “Het is mogelijk dat men altijd de schade heeft afgewogen tegen de voordelen: publiciteit, lekkere stukken. Dat er met Koolhoven iets aan de hand was, moet iedereen hebben geweten. Hij heeft lang op het randje gebalanceerd.”

Als de paus in Rome

Op een klein berichtje in de krant na heeft De Telegraaf niets over de kwestie naar buiten gebracht. Is dit ijdelheid van Paradijs? Bode: “Het is een keuze van de hoofdredactie om hier verder niks over te zeggen. De reden zal zijn dat ze vinden dat dit een privézaak is. Ik ga Sjuul niet de maat nemen, maar ik had persoonlijk wel een uitleg naar buiten toe gegeven.”

Bakker: “Het ontslag van Koolhoven is minimaal gebracht in de krant en dat is al een cultuuromslag, voorheen zou de krant het nooit toegegeven hebben.”

Jeroen Sprenger, oud-voorlichter van het ministerie van Financiën, was lid van de commissie-Paradijs die voorstellen deed om de verstandhouding te verbeteren tussen journalisten, politici en hun voorlichters. Hij vindt dat Paradijs te gemakkelijk wegkomt met de zaak-Koolhoven. “Bij de Volkskrant werd een knaap ontmaskerd (Jan Haerynck, red.) die zijn verhalen bij elkaar verzon. Daar heeft de krant toen een reconstructie van gemaakt, een journalistieke correctiemethode waarmee je laat zien dat je beschikt over zelfreinigend vermogen. Dat verwacht je ook van het grootste medium van Nederland. Sjuul zou wat moediger moeten zijn.”

Het doet Sprenger denken aan de keer dat De Telegraaf ‘aan de lopende band aan het Bos-bashen was’. “Bij de ‘Bos-belasting’ bijvoorbeeld, was niet minister van Financiën Wouter Bos maar staatssecretaris Jan Kees de Jager verantwoordelijk. Ik ging naar Amsterdam om daar met Sjuul over te praten, maar hij gedroeg zich als de paus in Rome, onbenaderbaar. Wel vriendelijk, maar niet open voor discussie. Het enige wat hij deed was zich beroepen op een lezersonderzoekje waaruit zou blijken dat hij gelijk had.”

Hoeveel ophef er ook ontstaat rondom de krant, Wolf schat in dat Paradijs en De Telegraaf er makkelijk mee weg komen. Wolf: “Door alle deelkranten zoals Privé en Telesport zijn lezers heel gebonden aan de krant en zullen ze niet snel hun abonnement opzeggen.”

Related posts:

1. Wegener vast aan verlieslijdend De Pers Dagblad De Pers. Foto: Flickr.com Dagblad De Pers lijdt...
2. VVD betaalt “wisselgeld” bij handhaven parkeertarieven Parkeren in Amsterdam wordt het komende jaar niet duurder....
3. De Oud-Amsterdammer: een fout jaartal is geen ‘big deal’ De Oud-Amsterdammer is een gratis krant met nostalgische en sentimentele...