Vondsten uit de Amstel. Foto: Annemarie vd Vijsel

Langs de roltrap die naar het toekomstige metrostation leidt, zal een groot deel van de 700.000 objecten te zien zijn. Dagelijks zullen naar schatting 52.500 reizigers de vondsten kunnen aanschouwen. De archeologen van Bureau Monumenten & Archeologie (BMA) van de gemeente Amsterdam willen de potten, bijlen, vazen en botten niet wegstoppen in een depot, maar zichtbaar maken voor het publiek. BMA werkt met het UvA Erfgoedlab aan het plan.

De tentoonstelling op station Rokin moet een multimediale, interactieve expositie worden. Ook wordt een app voor de smartphone ontwikkeld, die informatie geeft over de vondsten. Een van de taken die het UvA Erfgoedlab te wachten staat, is bedenken hoe reizigers de vondsten ook in een rustiger tempo kunnen bekijken dan de snelheid van de roltrap of hun reistijd toelaat. Een deel van de 700.000 archeologische vondsten is sinds vrijdag te zien in het Allard Pierson Museum aan het Rokin. Naast de voorwerpen geven foto’s een indruk van het verloop van de opgravingen.

Tot 1937 liep de Amstel via het Rokin door tot aan de Dam. “Het is de doorgewinterde aard van mensen dat als ze water zien, ze daar spullen in willen gooien. Dat is mooi voor archeologen,” zegt Jerzy Gawronski, stadsarcheoloog van BMA. Het leidde tot de “idioot grote” vondstencollectie van 700.000 voorwerpen en scherven.

Het graven van de tunnel voor de Noord/Zuidlijn bood de archeologen van BMA de gelegenheid op grote diepte onderzoek te doen. Normaal gesproken vindt archeologisch onderzoek in Amsterdam plaats op vier meter diepte. Nu kon voor het eerst op een diepte van 25 meter gezocht worden. In de onderzochte aardlagen is de oude bedding van de Amstel terug te vinden en daaronder grondlagen die tot 100.000 jaar teruggaan. Het oudste voorwerp dat onder het Rokin gevonden is, stamt uit 2600 voor Christus.

Lees hier een interview met Jerzy Gawronski over de opgravingen onder het Rokin.

Maquette van station Rokin. Foto: Annemarie vd Vijsel

Related posts:

1. “Voor Amsterdam ontstond was hier geen Asterix en Obelixachtig dorpje” Het Allard Pierson Museum opende afgelopen vrijdag een fototentoonstelling over...
2. Ondernemersvereniging Rokin eist compensatie AMSTERDAM – 23 jan. Voorzitter van Vereniging Ondernemers Rokin Willem...
3. VVD wil namen metrostations Noord/Zuidlijn verkopen Digitale voorstelling van een Noord/Zuidlijn-station. Foto: Alexander Leeuw AMSTERDAM, 8...

H.J.A. Hofland Foto: Paul Levitton

AMSTERDAM, 14 februari – “Ik maak in Amsterdam tramreizen. Ik zal u een mooi traject geven. Lijn 3. Ik stap hier in bij mij op de hoek. De Ceintuurbaan af, langs het Sarphatipark, de Amstel over. Bij het Oosterpark stap ik uit. Daar neem ik lijn 9, langs het Tropenmuseum, door de Plantage Middenlaan, langs het Meester Visserplein, zoals de omroeper zegt. Dan linksaf bij het Waterlooplein, weer de Amstel over. Op het Rembrandtplein hebben ze Rembrandt met z’n neus de andere kant op hebben gezet. Vervolgens de Munt, daar stap ik uit en loop ik naar het Spui.

“Na een kopje koffie loop ik verder door de Spuistraat of de Nieuwezijds Voorburgwal en dan denk ik aan oude tijden. Waar ik mijn werk begonnen ben. Vroeger had je daar het Handelsblad en De Waarheid zat daar nog. Aan de overkant de Volkskrant, dan de Telegraaf. In dat gebouw logeerde ook Trouw en Het Parool. Tegenover het Handelsblad had je het Algemeen Dagblad. Verderop had je De Tijd. Dan loop ik langs Café Scheltema, waar iedereen samenkwam in die tijd. De Nieuwezijds Voorburgwal werd de Fleet Street van Amsterdam genoemd. En ik heb altijd gedacht: dat is verkeerd! Fleet Street is de Nieuwezijds Voorburgwal van Londen. Net als: Harry Mulisch is de Homerus van Amsterdam. Nee, Homerus is de Harry Mulisch van Athene! Zo werkt het. Niet zo schijterig. Een beetje trots, kom zeg.

Wie zijn al die mensen?

Café Scheltema, dat sinds 1908 bestaat, zit op de Nieuwezijds Voorburgwal, waar vanaf het eind van de Tweede Wereldoorlog tot de jaren zeventig grote landelijke kranten gevestigd waren. Van de dagbladen die Hofland bespreekt bestaat de communistische krant De Waarheid niet meer. De Tijd werd in 1974 een weekblad en fuseerde in 1990 met de Haagse Posttot HP/De Tijd.

In het café kwamen de intellectuelen en creatievelingen uit die tijd samen. Scheltema had de grootste bieromzet van het land. Naast de namen die Hofland noemt staat het bekend om stamgasten als Rijk de Gooyer, Simon Vinkenoog, Remco Campert, Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt, majoor Bosshardt, Gerard van het Reve en Hans van Mierlo.

Hofland vertelt over enkele cafégangers die hem nog vers in het geheugen liggen. Zoals Wim T. Schippers, de kunstenaar, radio-, theater- en televisiemaker die beroemd werd met zijn absurdistische en humoristische werk. Robert Jasper Grootveld organiseerde manifestaties, zogenaamde happenings, op het Spui. In vreemde kledij danste hij rondjes om het standbeeld Het Lieverdje. Hij overleed in 2009 toen hij 76 jaar oud was. Hans Koetsier was een conceptuele kunstenaar die tot de Fluxus-beweging gerekend wordt. Hij werd aanvankelijk bekend in de reclame. Hij stierf in 1991 op 61-jarige leeftijd. Koen Wessing was een fotograaf die wereldwijd conflicten en opstanden vastlegde. Hij reisde onder andere naar Chili, Nicaragua, China en Kosovo. In 2011 overleed hij. Hij werd 69 jaar.

De Nieuwezijds Voorburgwal werd de Fleet Street van Amsterdam genoemd, vernoemd naar de Londense straat waar alle Britse dagbladen hun oorsprong vonden. De Britse pers wordt nog steeds de Fleet Street genoemd, hoewel de kranten inmiddels allemaal verhuisd zijn.

In 2008 werd Café Scheltema honderd jaar oud. Het werd echter niet gevierd omdat de uitbaters het jubileum over het hoofd gezien hadden.

“Na de herinneringen neem ik lijn 17, dan rij ik langs de Raadhuistraat, waar ik in de bocht gewoond heb en waar die rookbom is ontploft bij het huwelijk van Beatrix en Claus. Bij de Marnixstraat gaat de tram linksaf, dan kom ik weer langs een huis waar ik gewoond heb. Ik stap over op de Bilderdijkstraat en neem weer lijn 3. En dan heb ik mijn blokje om gemaakt. God, wat heerlijk zeg. Duurt maar een uur. Tenzij ik bij het Spui blijf hangen.

“Café Scheltema ga ik niet meer heen. Dat is vergane glorie. Dat is anders geworden. Scheltema was niet echt een journalistencafé maar was het centrum van de bohème. Je had er dronkenlappen, je had er journalisten, je had er schrijvers, je had er een enkele dakloze, kunstenaars, ook veel schilders. En dat begon ’s middags om een uur of vier en dat eindigde om een uur of acht. Dan gingen de meest laveloze mensen op pad naar huis.

“In die tijd was het een en al vrolijkheid. Wim T. Schippers heeft er zijn eerste shows bedacht. Robert Jasper Grootveld kwam aan je tafel zitten en hield magnifieke monologen. De schilder Jantje Peters kwam met zijn wandelstok op je tafel slaan om een rijksdaalder te lenen. Hans Koetsier bedacht er zijn prachtige advertenties die in Vrij Nederland hebben gestaan. Jaapie Metz raakte er beschonken, toen nog verslaggever van de Telegraaf, voordat hij de Tweede Kamer in ging.

“Je had Scheltema, verderop de Koningshut, weer verder Harry’s Bar, dan Café de Zwart en Hoppe. En dan – als je dat nog wist te bereiken – De Kring. Dat duurde nog wel tot een uur of één à twee, voordat je je daaruit los kon maken. En toch stond dat onze carrière niet in de weg. De volgende ochtend weer op, aspirientje van 500 mg, hartstikke opgeknapt. Nu loop ik nog wel eens die trajecten. En wat krijg je dan: A la recherche du temps perdu. Melancholie.

“Ik weet niet of er nog zo’n cultuurtje is tegenwoordig. Ik ben te oud om dat te ervaren. Ik ga niet meer naar cafés. Overdag zie ik leeftijdgenoten, maar het worden er steeds minder. Een goede vriend van mij, Koen Wessing, een uitstekende fotograaf die alle opstanden ter wereld heeft gefotografeerd in zijn tijd, kreeg opeens kanker. Je zag hem verdwijnen en toen was hij dood. En dan denk ik: “Hé Koen, waar zit je godverdomme?” Dat krijg je. Als ik met lijn 5 ga, dan kom ik door de Hobbemastraat, rechts P.C. Hooftstraat, daar woonde Hans Koetsier, dan zeg ik: “Dag Hans.” En de laatste keer dat ik Theo van Gogh heb gezien was op de hoek van de Hobbemastraat. “Ha Theo.” Dan de Leidsekade waar Harry Mulisch woonde: “Harry.” Je groet de doden. Maar ik ben er nog.”

No related posts.

AMSTERDAM, 14 februari – Archeoloog Jerzy Gawronski (56) heeft het druk. Ruim een maand na de publicatie in Ons Amsterdam over zijn archeologische vondsten in bouwputten van de Noord/Zuidlijn opent hij tentoonstellingen, geeft hij interviews en overhandigt hij vandaag het dikke boek Amsterdam Ceramics aan de burgemeester van Amsterdam. En dat alles na de eerste vondst van prehistorische voorwerpen in de hoofdstad. Amsterdam is ouder dan gedacht, kopten de media in januari. “Maar dat klopt dus niet helemaal.”

Jerzy Gawronski. Foto: Stefano Vigni via Bureau Monumenten & Archeologie, Amsterdam.

Nog nooit eerder hebben archeologen zo diep gegraven in Amsterdam. Zo’n 25 meter onder NAP, in de bouwputten van de Noord/Zuidlijn, groeven ze allerlei voorwerpen op. “Iedereen denkt altijd dat wij maar achter die tunnelboor aanrenden”, zegt Gawronski. “Maar die zit zo diep, daar vind je niks terug van oud Amsterdam. Daar zit de ijstijd.” Bovendien is er aan het oppervlak van de zachte, veel bewerkte grond van Amsterdam niets bewaard gebleven van de voorgeschiedenis van de stad. “We dachten: als er iets te vinden is, dan moeten we de stationsputten in. Die gaan namelijk dwars door de bovenste lagen grond van het Rokin en het Damrak, waar ooit de rivier de Amstel stroomde.”
Gawronski’s voorspelling kwam uit. In de oude bedding van de Amstel vonden hij en zijn team voorwerpen die teruggingen tot de Steentijd (“zo rond 2600 voor Christus”). “Maar we vonden ook voorwerpen, zoals aardewerk, uit de Bronstijd en de IJzertijd.” Ook groeven de archeologen resten op uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Gawronski: “Dan kun je dus zeggen dat dit gebied al zo’n vierduizend jaar een cultuurgeschiedenis kent.”

Maar, zegt de archeoloog hoofdschuddend, dat wil niet zeggen dat Amsterdam ook vierduizend jaar oud is. “De vroegste bouwsporen die in Amsterdam zijn gevonden, in de Warmoesstraat en de Nieuwendijk, stammen van na 1175. Deze nieuwe vondsten laten zien dat er al wel eerder mensen woonden in het gebied dat nu Amsterdam heet. Maar dat was nooit in grote hoeveelheden.” Pas toen de Amstel, het IJ en de verbinding met de Zuiderzee ontstonden, werd Amsterdam een aantrekkelijke handelsplaats om te gaan wonen en werken. “Er was hier dus geen Asterix en Obelixachtig dorpje te vinden.”

Amsterdam is niet de eerste Noord-Hollandse stad waar prehistorische resten worden gevonden. “Er is gewoon nog nooit eerder zo diep een metrolijn aangelegd”, zegt Gawronski. “Kijk, natuurlijk wordt er wel vaker dieper gebouwd, zoals parkeergarages. Maar voorheen werd altijd op vast land gegraven, nooit in een oude rivierbedding.” De kans dat de gevonden voorwerpen door de Amstel vanuit een ander deel van het land zijn meegevoerd, is niet aanwezig, volgens Gawronski. “Het aardewerk is heel broos. Dat zou dan zeker slijtsporen vertonen, en dat doet het niet.”
Van de ruim zevenhonderdduizend vondsten uit de Noord/Zuidlijn is nu een tentoonstelling te zien in het Allard Pierson Museum. En vandaag overhandigt hij zijn nieuwe boek, Amsterdam Ceramics, aan de burgemeester. Het boek beschrijft de ontwikkeling van Amsterdam in negen periodes, op grond van de archeologische ontdekkingen. Gawronski: “De nieuwere voorwerpen hebben we gedeeltelijk opgegraven, en gedeeltelijk opgevraagd.” Zo staan er bij de negende periode afbeeldingen van opgegraven vazen, maar ook van gedoneerde schalen uit bijvoorbeeld Chinese restaurants.
“Door de invoering van het riool en afvaldumps buiten de stad, is het goed mogelijk dat we over honderd jaar nauwelijks nog iets in de grond tegenkomen van deze tijd”, zegt Gawronski. In Amerika doen ze bijvoorbeeld al aan garbage archeology: het doorspitten van de enorme afvaldumps. “Ze hebben daar waanzinnige typologieën gemaakt van hamburgerverpakkingen. Helemaal onderin vonden ze zelfs een intacte hamburger uit 1920.” Een andere toekomstige vorm van archeologie is digitale bestanden uitpluizen. Gawronski kijkt even naar de kast met aardewerk, die in zijn kantoor op het Bureau Monumenten & Archeologie staat. Dan zegt hij: “Maar ik ben een ouderwetse.”

Related posts:

1. Met de roltrap langs 100.000 jaar Rokin AMSTERDAM, 14 februari – In station Rokin op de Noord/Zuidlijn...
2. Hier delen kopten en moslims hun achtertuin Koptische kerk Amsterdam-Noord. Foto: Eva Oude Elferink Amsterdam, 7...
3. Grof geld voor grofvuil Foto: dancerinthedark (MorgueFile) AMSTERDAM, 11 januari – Meerpersoons-huishoudens in Amsterdam...

Foto: Godric Godricson

Het fonds Turing Foundation schreef op zijn website dat het een subsidie ter waarde van 20.000 euro heeft toegekend voor de realisatie van het project. De uitvoeringen gaan begin 2014 van start. Groothof wil dat er een traditie ontstaat om het lijdensverhaal aan kinderen te vertellen. In Nederland vinden er op Goede Vrijdag ieder jaar talloze uitvoeringen van de Matthäus-Passion plaats. 

Groothof maakt voorstellingen voor kinderen vanaf zeven jaar. Gezien de spanningsboog van zijn publiek zal de theatermaker er goed aan doen om Johann Sebastian Bachs muziekstuk uit 1727 in te korten: de gemiddelde duur van een uitvoering bedraagt 160 minuten. Ook de voorgeschreven bezetting met koor, solisten en orkest zal ongetwijfeld worden gereduceerd. Zijn management laat weten dat Groothof nog niet op de inhoud in wil gaan, vanwege de voorbereidingen van een nieuw theaterprogramma rond Rudyard Kiplings The Jungle Book.

Groothof is bij het grote publiek bekend door zijn bijdragen aan de televisieprogramma’s Sesamstraat en Het Klokhuis. Recent maakte hij met de band De Kift de voorstelling Kees de Jongen, naar het boek van Theo Thijssen.

Related posts:

1. Sport bij kinderen populair Amsterdam - Amsterdamse kinderen sporten steeds meer. Tussen 2006 en...
2. Capel maakt vuist voor stadsgezinnen   'De gemeente heeft een blinde vlek voor kinderen'...
3. Filmcoördinator maakt korte metten met rompslomp Image by roel1943 via Flickr Afgelopen week werd in...

Deze filmrollen zullen vanaf de zomer vrijwel nergens meer worden gebruikt. Foto: Jay Holbin, Anakin Productions via Wikimedia

Deze zomer komt er voor het overgrote deel van de Nederlandse bioscopen definitief een einde aan het tijdperk van de 35mm-film. Zij zullen dan alle zijn gedigitaliseerd. In Amsterdam zijn de grote bioscopen dit al geruime tijd. Slechts enkele filmhuizen in de stad moeten de stap nog maken. Filmtheater Kriterion maakt hem donderdag. Het werk wordt een stuk efficiënter, maar filmoperateurs hebben nu nog maar weinig te doen. NAP zocht ze op.

Amsterdam, 14 februari – Het monotone geratel van de 35mm-film klinkt in de cabine van Filmtheater Kriterion. 25 beelden per seconde verschijnen op het grote doek in de zaal. Het publiek, dat met zijn rug naar de cabine zit, zal niet beseffen dat ze kijken naar een van de laatste 35mm-voorstellingen van het filmtheater. Naast de oude projector in de cabine staan grote kartonnen dozen. Daarin onderdelen van een computer en een beamer. Vanaf donderdag zullen zij de oude projectoren vervangen.

Kriterion stapt als een van de laatste filmhuizen in Amsterdam over op digitale projectie. Een keuze hebben ze eigenlijk niet. Uiterlijk deze zomer moet ieder filmtheater in Nederland in staat zijn om digitale film te vertonen, willen ze nog nieuwe films kunnen aanbieden. Deze worden vanaf dat moment alleen nog maar digitaal uitgebracht.

De digitalisering kost tussen de 70 en 80 duizend euro per zaal, waarvan een groot deel gaat naar de aanschaf van de dure projectoren. Het was in eerste instantie een bedrag dat niet ieder filmhuis uit eigen kracht kon opbrengen. Toen staatssecretaris Zijlstra (Cultuur, VVD) eind 2010 groen licht gaf voor een overheidsbijdrage van zes miljoen, werd de 38 miljoen die nodig was voor digitalisering van alle Nederlandse bioscopen bereikt. 571 bioscoopzalen zouden nu worden gedigitaliseerd.

Samir Veen en Arnout van der Maas, twee van de operateurs in Kriterion, weten nog niet wat hen vanaf aanstaande donderdag te wachten staat. Als operateur waren zij verantwoordelijk voor de filmprojectie. Ze hebben nog geen opleiding gehad in digitale projectie, maar daarover maken ze zich niet druk. Hun eerdere operateursopleiding binnen Kriterion duurde meerdere maanden, voor de omscholing naar digitale projectie voldoet een introductiecursus. Die krijgen ze donderdag. “Het is niet moeilijk als de computer al het werk doet”, zegt Veen.

Waar in Amsterdam moet de stap nog genomen worden?

Nog vier Amsterdamse filmhuizen zullen voor de zomer overgaan op digitalisering. De Amsterdamse organisatie Cinema Digitaal, die voor een groot aantal van de bioscopen de digitalisering vormgeeft, laat weten dat dit proces voor De Balie (maart) en het nieuwe filminstituut EYE (deze maand nog) gepland staat. De organisatie is hierbij zelf betrokken. Filmtheater De Uitkijk en Melkweg digitaliseren volgens Cinema Digitaal ook in de komende maanden, maar doen dit op eigen initiatief. Filmhuis Cavia zal volgens de organisatie waarschijnlijk niet overgaan op digitalisatie en gebruik blijven maken van 35mm-films.

Van der Maas en Veen hoeven niet te vrezen voor hun baan. Kriterion wordt geleid door een studentenvereniging en de interne structuur hiervan zorgt ervoor dat iedereen binnen de vereniging een takenpakket heeft. Niemand is fulltime operateur. Van der Maas vindt het wel jammer dat de 35mm-film verdwijnt. “Het operateursvak heeft iets magisch. Je hebt een klein beeld van 35 mm, dat vervolgens het grote beeld wordt dat je ziet als je in de bioscoopzaal zit.”

Veen vindt vooral de simpele techniek achter de projectie fascinerend. “Als je naar een projector kijkt, dan snap je hoe het werkt. Sterker nog, je hebt het gevoel dat jij degene bent die de film vertoont, jij trekt de filmstrook tussen de lamp en de lens, de machine zorgt er alleen voor dat de film blijft draaien. Als je straks de computer aanzet om de film te starten, heb je geen idee wat er eigenlijk allemaal gebeurt.”

The Movies op de Haarlemmerdijk is een van de theaters waar de digitalisering al heeft plaatsgevonden. In november vorig jaar was de oudste bioscoop van Amsterdam die nog in gebruik is volledig overgestapt op digitale projectie. Van de zes operateurs die er in dienst waren, werken er nu nog twee. Een van hen is Richard Elenbaas (28). De student was voor de overschakeling zijn gehele werktijd operateur, nu werkt hij het overgrote deel van de tijd achter de bar. Films vertonen neemt sinds november maar een paar uur per week in. “Elke donderdag gaan we het filmprogramma voor de hele week bepalen. Dat zetten we dan in de computer, waarna we het kort testen. Vervolgens heb je er geen werk meer aan, de rest van de week doet de computer alles zelf.”

Elenbaas vindt een 35mm-projectie mooier dan een digitale film. “Je kunt het vergelijken met het verschil tussen een high definition-televisie en een ouderwetse beeldbuis. Digitale projectie is veel scherper, het licht is harder. Ik vind het zachtere 35mm-beeld prettiger om naar te kijken.” De bezoekers merken het verschil amper, volgens Elenbaas. “Ik krijg nauwelijks reactie, 90% van hen heeft waarschijnlijk niet eens door dat er wat veranderd is.” Zelf mist hij de verantwoordelijkheid die hij voorheen had. “Als operateur zorg je ervoor dat alles klopt. Je moet de juiste lens voor de film zetten en regel je de scherpte van de projectie. Maar je let ook op het geluid en de temperatuur in de zaal. Jij wilt dat het publiek van een optimale voorstelling kan genieten.”

Veen en Van der Maas vinden digitalisering noodzakelijk , niet alleen omdat de filmtheaters anders geen nieuwe films meer kunnen vertonen. De werkwijze bij 35mm-films is niet praktisch te noemen. Wanneer deze binnenkomen bij de bioscopen moeten de afzonderlijke filmonderdelen aan elkaar worden geplakt. Voor een film van 90 minuten gaat het om gemiddeld vijf kilometer aan beeldmateriaal.

Het proces kost operateurs veel tijd. Voor elke vertoning moet de film vervolgens in de projector worden ingelegd en tijdens een film moeten zij meerdere keren controleren of de projectie nog klopt. Wordt de film teruggegeven aan de distributeur, dan moeten de operateurs deze ook weer uit elkaar halen en transporteren. “De techniek is sinds 1895 niet veranderd, dat is eigenlijk gewoon bizar”, zegt Veen. Vanaf donderdag komt er simpelweg een harde schijf binnen waarmee de film op een computer kan worden gezet. “Maar het blijft nostalgie. Ook al is die nostalgie onzin als deze zo ontzettend inefficiënt is.”

Related posts:

1. Robert de Hoog niet te zien in War Horse Filmposter War Horse AMSTERDAM, 5 januari - De Nederlandse acteur Robert...
2. Topjaar voor Nederlandse bioscopen Still Gooische Vrouwen Het gaat goed met de Nederlandse bioscopen....
3. Voor één avond The Dude Image via Wikipedia The Big Lebowski is dé cultfilm...

Opbouw van Xu Bings Where Does The Dust Itself Collect?. Foto: Teo Krijgsman.

Het café van het Nederlands Uitvaart Museum Tot Zover, rechts na de ingang van De Nieuwe Ooster, zit aardig vol. Een groep mensen zit aan de koffie. Maar achter de deuren die naar het museum leiden is het rustig. “Met dit weer gaan mensen liever schaatsen op de Keizersgracht”, zegt Bakels, terwijl ze de deuren open doet. Daarachter is een kale ruimte te vinden. Aan de muren hangen foto’s. In het midden staan keukentrappen met plumeaus. De rechterkant van de ruimte lijkt leeg te zijn.
“Dit is een van de hoogtepunten van de tentoonstelling”, zegt Bakels, terwijl ze naar de lege kant van de ruimte wijst. Pas als we dichterbij komen, is te zien wat ze bedoelt. “As there is nothing from the first, where does the dust itself collect?” staat er in grote letters op de stoffige vloer. “Dat stof komt van Ground Zero, waar de Twin Towers instortten op 11 september”, vertelt Bakels. “Kunstenaar Xu Bing laat zo zijn Boeddhistische visie op het leven na de dood zien, de botsing tussen de materiële en de spirituele wereld.”

Related posts:

1. ‘Proefliggen’ in een grafkist De tentoonstelling Ik R.I.P. van Mediamatic in Amsterdam staat in...
2. Column: De dag van Ben De zon komt op, een nieuwe dag breekt aan. En...
3. Gedichten over de grens Image by: Joris Brussel In het kader van Nationale...

Poster Bijlmer Boekt

AMSTERDAM, 8 februari – In de bus van het Amsterdamse Leidseplein naar de Bijlmer zit één donkere vrouw. Verder zit een twintigtal blanke vrouwen in de bus. Voornamelijk op leeftijd. Kort grijs haar en winterjassen met bontkraag. Ten slotte nog een stuk of zes mannen. Een vrouw zegt: “Op de kaart zag het er echt niet zo ver uit hoor.” Bestemming is het Bijlmer Parktheater, waar vanavond, dinsdag 7 februari, Bijlmer Boekt op het programma staat. Een literair variété met onder andere Kees van Kooten, Gerda Havertong en Karin Amatmoekrim.

Als de bus tien minuten rijdt pakt een van de organisatoren de microfoon. Ze heet iedereen welkom en zegt dat er wat vertier voor onderweg was beloofd, “voor de hele lange rit naar de Bijlmer, of tenminste: voor sommigen voelt dat zo”. Ze geeft de microfoon aan het donkere meisje dat ze voorstelt als Muna Shirwa. Zij vraagt de passagiers wie Gil Scott Heron kent, de vorig jaar overleden Afro-Amerikaanse dichter en artiest. Een vijftal mensen steekt hun hand op. Shirwa heeft een eigen bewerking gemaakt van Heron’s “The revolution will not be televised”. Ze zegt: “De revolutie zal vanavond niet uitgezonden worden. De revolutie is hier.”

Na een tweede gedicht rijdt de bus al het besneeuwde parkeerterrein van het theater op. Toch niet zo’n lange rit. De passagiers uit de binnenstad gaan de foyer in waar het publiek beduidend meer gemêleerd is. Jonger en gekleurder. Het zijn dat soort verschillen waar het deze avond om gaat. Presentatrice Christine Otten vindt dat de literaire wereld te gescheiden en vooral te wit is. Zij wil het ‘grachtengordelpubliek’ kennis laten maken met Zuidoost en de culturele scene aldaar stimuleren. De bus was er voor mensen die dachten: “Hoe kom ik daar? Is het wel veilig?”, zegt Otten. “Of voor mensen die het gewoon gezellig vonden, natuurlijk.”

De avond laveert tussen twee uitgangspunten. Enerzijds kunnen de vrouwen uit de binnenstad op literatuursafari naar de Bijlmer, anderzijds moet het gewoon een leuke literaire avond worden, zonder teveel nadruk op verschillen tussen mensen. Het begint in ieder geval leuk. Kees van Kooten, bekend van Van Kooten en de Bie, vertelt een aantal anekdotes (“Voor witte dames moet je oppassen”), draagt een paar gedichten voor en heeft de lachers op zijn hand.

Na Gerda Havertong, bekend van Sesamstraat en haar boek Frontaal, is Muna Shirwa opnieuw aan de beurt. Zij snijdt de taboes die vanavond door de lucht zweven weer aan. Ze deelt een les van haar vader: “Alles wat niet leuk is aan de wereld, kun je van je afschrijven.” Dat is precies wat de volgende gast, Karin Amatmoekrim, ook gedaan heeft. In haar laatste en vierde roman, Het Gym, beschrijft ze hoe een donker meisje uit een achterstandsbuurt in IJmuiden op een blank gymnasium terecht komt en daar geconfronteerd wordt met vooroordelen die er wel degelijk nog zijn. Ze ziet het als haar taak om de multiculturele krampen waar Nederland mee worstelt te beschrijven.

Rapper/dichter Blaxtar, die zichzelf omschrijft als “zwarte ridder op het witte paard”, weet op luchtige wijze met het sluimerende thema van de avond om te gaan. Hij vraagt hoeveel mensen er nog nooit bij een hiphopconcert geweest zijn. Bijna de helft van de handen gaan omhoog. “Welkom bij jullie eerste hiphopconcert”, zegt hij. De zaal lacht gespannen. Blaxtar vertelt dat veel rappers altijd boos zijn, maar dat niemand hier zal weten waarom. Zijn lyrics geven uitleg.

Hitler was echt niet zo gek als ie leek, en ik weet ’t klinkt maf, op dit moment werken de mensen aan ’t behoud van hun ras. Let’s face it. Gaan alle jonge blanke meisjes bezig met negers, zijn blanken over vier eeuwen verleden tijd en kunnen we in 2405 in een reservaat echte blanken gaan bekijken. Dus ik snap die racisten, maar ik lach om racisten. In 2405 zou ‘k ze zelfs gaan missen. Maar misselijke onderhuidse acties en poeslief lachen naar me als je me op de hoek ziet is pussy, pussies.

De lichten gaan weer aan en uit de speakers klinkt “Change gone come”, de soulklassieker van Sam Cooke in een versie van Seal. Iets te veel van het goede wellicht. De revolutie was niet hier vanavond, maar het was een interessante bijeenkomst. Over vierhonderd jaar gaan we misschien aapjes kijken in het “blankenreservaat”, maar voor nu is literatuursafari voor de kortharige dames met bontkragen wel even genoeg.

Related posts:

1. Hopi-boys in Bijlmer inmiddels stukje ouder en wijzer Foto uit 2006 Met tweeëntwintig schietpartijen is er dit...
2. Frans van Seumeren wil investeren in Kleiburg Bijlmerflat Kleiburg wordt bedreigd met sloop. Foto: Flickr Amsterdam,...
3. Kunst op zoek naar particulier geld Geld moet rollen, ook in de kunstwereld / foto...

Het Rijksmuseum. Bron: zug55 via flickr.com

AMSTERDAM, 8 februari – Het Rijksmuseum profiteert dit jaar het meest van de giften van de BankGiro Loterij aan culturele instellingen. Maandag werd bekendgemaakt hoe gul de loterij was voor 58 culturele organisaties, waarvan zestien Amsterdamse. De verschillen tussen de bedragen zijn groot.

In totaal werd er maandag 64 miljoen euro verdeeld onder 58 culturele instellingen in Nederland. Dit bedrag wordt gevormd door de helft van de opbrengst van de lotenverkoop. De meerderheid van de zestien Amsterdamse beneficianten zijn musea. Het Rijksmuseum krijgt het grootste bedrag uitgekeerd: ruim 4,3 miljoen euro. Hiervan komt 1,5 miljoen uit een eenmalige projectaanvraag voor de herinrichting van de tuinen rondom het museum. De overige 2,8 miljoen euro is een meerjarige bijdrage voor de aankoop van kunstwerken. Met dit bedrag moet het grootste deel van de kunstaankoop van het museum gefinancierd worden, zegt een woordvoerder van het Rijksmuseum. Het eigen budget dat het museum hiervoor heeft “staat in geen verhouding tot de 2,8 miljoen euro”.

Niet alle musea kunnen rekenen op een dergelijk bedrag van de loterij. Vier van de zestien Amsterdamse musea kregen maandag het minimumbedrag toegekend dat de loterij doneert, 200.000 euro. Het noodlijdende Tropenmuseum bijvoorbeeld, ontvangt jaarlijks dit bedrag. Het museum dreigt haar deuren te moeten sluiten door het wegvallen van de overheidssubsidie à 20 miljoen euro. Maar buiten de bijdrage voor de kunstvoorwerpen zou de BankGiro Loterij niets kunnen betekenen voor de financiële situatie van het museum, laat de loterijwoordvoerder weten, omdat de loterij voor meerjarige giften enkel bijdragen levert aan aankopen en restauraties.

Alle Amsterdamse musea die vorig jaar gesteund werden door de loterij kunnen hier ook dit jaar weer op rekenen. Maar van de tientallen musea die de hoofdstad kent, vallen de meeste buiten deze donatieronde. Museum Het Schip bijvoorbeeld. Dit jaar zag het museum over de Amsterdamse School af van een aanvraag, toen bleek dat het gewenste bedrag lager was dan de 200.000 euro die de loterij hanteert als minimumbedrag. Het Schip heeft een jaaromzet van 450.000 euro. Vorig jaar diende Museum Het Schip een verzoek in voor eenmalige financiering van 1 miljoen euro, bedoeld voor de uitbreiding van het museum. Het verzoek werd afgewezen. “We voldeden wel aan de voorwaarden van de loterij. De precieze reden voor de afwijzing werd mij niet duidelijk,” zegt Alice Roegholt, een van de oprichters van het museum.

Het kabinet wil dat musea een groter deel van hun financiering gaan halen uit giften van bedrijven en particulieren, zoals onder meer gebeurt via de BankGiro Loterij. Maar die vindt op zijn beurt dat “overheden, fondsen en de instellingen zelf” de verantwoordelijkheid hebben voor hun financiële exploitatie, zegt een woordvoerder van de BankGiro Loterij. Om in aanmerking te komen voor een bijdrage voor aankopen en restauraties moet tegenover een eventuele toekenning van 200.000 euro minstens eenzelfde bedrag aan eigen inkomsten van het museum staan. “Musea moeten niet financieel afhankelijk worden van ons,” verklaart de woordvoerder.

Toegekende giften BankGiro Loterij aan Amsterdamse culturele instellingen (Data voor Van Gogh Museum ontbreken). Bron: BankGiro Loterij, bewerking: NAP Nieuws 2012.

Related posts:

1. Museumbezoek flink duurder Entree van Amsterdam Museum (voorheen Amsterdams Historisch Museum). Afbeelding:...
2. Minder bezoekers voor Hermitage Amsterdam foto: Luuk Kramer via www.hermitage.nl AMSTERDAM, 6 januari - Het aantal...
3. Het ontbreekt Amsterdam Kunststad in 2009 aan moderne kunst Amsterdam is ‘Art City 2009’, volgens het Amsterdams Bureau voor...

AMSTERDAM, 08 februari. – Laurens Verhagen is de nieuwe hoofdredacteur van een aantal nieuwssites van De Persgroep. Het gaat om de sites van de Nederlandse kranten Trouw, Het Parool en de Volkskrant en de Belgische krant De Morgen. Verhagen begint 1 april met zijn nieuwe baan. Dat maakte De Persgroep dinsdag bekend.

Laurens Verhagen was tot eind vorig jaar hoofdredacteur van de populaire nieuwssite Nu.nl. Hij stapte in november per direct op wegens een conflict met uitgever Sanoma Media. De twee partijen konden het niet eens worden over het te voeren beleid. Verhagen was zes jaar hoofdredacteur van Nu.nl.

Mediadeskundige Piet Bakker, lector aan de Hogeschool van Utrecht, is niet verrast door de benoeming van Verhagen tot hoofdredacteur bij De Persgroep. Volgens hem heeft Verhagen in het verleden aangegeven te weten hoe je een succesvolle nieuwssite moet leiden. “Nu.nl heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een van de belangrijkste nieuwssites van het land en dat is voor een groot deel te danken aan Verhagen. Hij heeft uitgesproken ideeën over nieuws en weet hoe je die ideeën naar de praktijk kunt vertalen. Nu.nl is meer dan het overnemen van ANP berichten. Daar zou je geen hoofdredacteur voor nodig hebben.”

Volgens Bakker is het wel verrassend dat de Persgroep heeft gekozen voor een nieuwe hoofdredacteur en niet voor een directeur. “De keuze lijkt te impliceren dat De Persgroep een echte inhoudelijke koers voor de krantenwebsites wil ontwikkelen. Nu is het nog zo dat veel van die nieuwssites op elkaar lijken, maar met de komst van Verhagen verwacht ik dat hij sturing kan gaan geven en de sites meer van elkaar kan laten onderscheiden”.

Bakker vindt dat de benoeming van Verhagen past in een trend waarin de websites van de kranten steeds meer worden losgekoppeld van de papieren kranten. “Er is vijftien jaar geëxperimenteerd om de papieren krant op goede wijze naar het internet te vertalen, maar dat is niet gelukt. Nu zie je dat websites steeds meer op zichzelf komen te staan met eigen redacties, iets dat niet negatief uitpakt voor de bezoekersaantallen. Het is nu aan Verhagen om de samenwerking met de krant te intensiveren en ervoor te zorgen dat de websites nog meer het gevoel van de papieren krant uitstralen dan nu het geval is.”

Algemeen directeur van De Persgroep Digital Patrick van Wayaenberg laat in een verklaring weten blij te zijn met de benoeming van Verhagen. Volgens hem is het belangrijke stap voor de Persgroep om de krantensites tot de grootste nieuwssites van het land te ontwikkelen. Naast de benoeming van Verhagen als hoofdredacteur van de zogenoemde ‘quality websites’, maakte De Persgroep ook bekend dat Mick van Loon hoofdredacteur wordt van de ‘populair newsites’. Hiertoe behoren onder andere AD.nl en de Belgische krant Het Laatste Nieuws.

Related posts:

1. Krantenland niet bang voor NRC in Amsterdam / Foto marketingfacts, Flickr Amsterdam, 21 jan - NRC Handelsblad...
2. De Oud-Amsterdammer: een fout jaartal is geen ‘big deal’ De Oud-Amsterdammer is een gratis krant met nostalgische en sentimentele...
3. BNR en Financieele Dagblad schrappen 49 banen AMSTERDAM, 13 feb. – BNR Nieuwsradio en het Financieele Dagblad...

Ajacied Christian Eriksen in actie tegen Spartak Moskou, maart 2011, foto: soccer.ru Wikimedia Commons

Gister werd in de gemeenteraad het dossier Gay Capital besproken. D66-raadslid Gerolf Bouwmeester merkte toen op dat er meer moet worden gedaan om het taboe op homoseksualiteit in de sport op te heffen en dat een grote club als Ajax daar een voorbeeldrol in moet spelen. Wethouder Van Es (GroenLinks, Integratie) reageerde hierop dat ze de kwestie zou bespreken met de burgemeester. Volgens de woordvoerder van Van Es klopt het niet dat de burgemeester en de wethouder besloten hebben om Ajax hier op aan te spreken, zoals eerdere berichtgeving vermeldt.

Ajax sloeg in december een slecht figuur toen geen enkele speler het boek “Het roze voetbaltaboe” van Dennis van Tuil in ontvangst durfde te nemen. Ze waren bang getreiterd te worden. Ajax greep niet in. “Dat is nou precies wat ik bedoel”, zegt Bouwmeester. “De club zou in zo’n geval moeten zeggen: ‘we nemen het boek met het hele team in ontvangst’.”

Karin Blankenstein, van de John Blankenstein Foundation, vindt ook dat er bij Ajax meer sturing van bovenaf mag plaatsvinden. “Wat kan je nou gebeuren als je een boek aanneemt?” Ajax zou homofilie zichtbaar moeten maken, vindt Blankenstein. Hoe dat precies moet is nog onduidelijk. Bouwmeester spreekt over voorlichting en het uitdragen van acceptatie. Blankenstein geeft aan dat de stichting nog zoekende is naar de juiste aanpak. “Het begint met het benoemen”, zegt ze. “Het is logisch dat iedereen welkom is, maar de club zou dat moeten benadrukken. Wit, zwart, homo of hetero: het maakt niet uit.”

Blankenstein wil vooral de beeldvorming rondom homofilie in het voetbal aanpakken. “Johan Derksen zegt: ‘als je uit de kast komt, wordt je kapot gemaakt’. Maar waar is dat op gebaseerd? Het stereotype is altijd: een homo kan niet voetballen, maar ook dat is nooit bewezen.” Zowel Blankenstein als Bouwmeester noemen het voorbeeld van ASV De Dijk, een voetbalclub in Amsterdam Noord. Daar wordt in samenwerking met de foundation openlijk gepraat over homofilie. “Bij het leger en de politie was het ooit ook onbespreekbaar”, zegt Bouwmeester. “Nu is dat wel anders. Voetbal is de laatste machoaangelegenheid waar homoseksualiteit nog taboe is. Dat moet anders kunnen.”

Ajax was niet bereikbaar voor commentaar.

Update 16:20, reactie Ajax: De club erkent dat het contact heeft gehad met de John Blankenstein Foundation en dat het niet ingegaan is op hun voorstel. Ajax heeft een breed uitgangspunt wat betreft discriminatie. De club is tegen alle vormen van discriminatie en maakt geen onderscheid tussen bijvoorbeeld racisme of homofobie. Daarom zijn ze erg selectief in hun keuze voor dergelijke initiatieven.

Related posts:

1. De grandeur van Ajax Ajax domineerde vroeger het Europese voetbal. Maar de afgelopen vijftien jaar waren...
2. Personele problemen voor Frank de Boer Vlak voor de winterstop werd Frank de Boer binnengehaald...
3. Martin Jol: Ajacied met Haagse humor Image via Wikipedia Onder trainer Martin Jol doet Ajax...