UvA. Foto: Wikimedia Commons

Als het aan Den Haag ligt, gaan Nederlandse universiteiten meer samenwerken. Ook de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Vrije Universiteit (VU) halen de banden aan. Wat levert samenwerking tussen de UvA en de VU eigenlijk op? En welke nadelen brengen een intieme verbintenis tussen de twee met zich mee?

AMSTERDAM, 27 januari – Samenwerking is de enige manier om genoeg geld voor onderzoek en onderwijs bij elkaar te harken, stellen voormannen Paul Doop (UvA) en René Smit (VU) tijdens een debat in Pakhuis de Zwijger afgelopen woensdag. “En samenwerking moet natuurlijk ook bijdragen aan de kwaliteit van onderwijs en onderzoek”, laten ze niet na te vermelden. Maar veelvuldige herhaling van dit mantra kan de bottom line niet verhullen: samenwerking gaat over euro’s.

De VU. Foto: Wikimedia Commons

Nederlandse universiteiten moeten zich scherper profileren en meer samenwerken, vindt staatssecretaris Halbe Zijlstra (Hoger Onderwijs, VVD). Door samenwerking kunnen kleine onderzoeksgebieden overeind gehouden worden, en generen universiteiten meer geld. “Strategische allianties aangaan”, heet dat in Den Haag. Een verstandshuwelijk, heet dat in de volksmond. De twee Amsterdamse universiteiten verkennen de mogelijkheden.

Op de UvA ontstond vorige week een kleine rel toen bekend werd dat docenten klassieke talen David Rijser en Piet Gerbrandy geen vaste aanstelling krijgen. De twee hadden een tijdelijk contract, maar was een vaste aanstelling beloofd, schrijft Folia Magzine. De samenwerking tussen de UvA en de VU zou één van de redenen zijn dat de twee het veld moeten ruimen. Frank van Vree, decaan van de Faculteit der Geesteswetenschappen, zegt dat vanwege onduidelijkheid over samenwerking tussen de UvA en de VU geen besluit genomen kon worden over een vaste aanstelling voor Rijser en Gerbrandy. Nu samenwerking vaststaat, wordt duidelijk welke vacatures worden vrijgegeven. “Dan komt uiteraard ook de positie van de twee docenten weer ter bespreking”, zegt Van Vree. De twee docenten hadden ondertussen al bezwaar aangetekend. Dinsdag vond een hoorzitting plaats. De betrokkenen willen niet inhoudelijk op de zaak ingaan.

De innigste verstrengeling tot nu toe tussen de twee is de gemeenschappelijke tandheelkundefaculteit, Acta. Eén opleiding in één gebouw, gerund door zowel UvA- als VU-personeel. Daarnaast bieden de universiteiten gezamenlijke bèta-masters aan, onderbracht in de gemeenschappelijke Amsterdam Graduate School of Science (AGSS). Er wordt bekeken of samenwerking op bachelorniveau op dit vlak ook mogelijk is. Maar samenwerking is niet voorbehouden aan de bèta’s. De alfafaculteiten van de UvA en de VU gaan hun krachten bundelen op het gebied van oudheidsstudies en archeologie, in het nog op te richten Amsterdam Centre for Ancient Studies and Archeology (Acasa). Het is deze voorgenomen samenwerking die klassieke talendocenten David Rijser en Piet Gerbrandy mogelijk hun baan kost (zie kader).

Over de baten van de samenwerking zijn de twee bestuursvoorzitters het in grote lijnen eens. Zo is krachtenbundeling onvermijdelijk om kleine studies “in de lucht te houden”, zegt VU-topman Smit. Als voorbeeld noemt hij de studies chemie en natuurkunde. Samenwerking maakt het aanbod bovendien diverser: het moet voor studenten mogelijk worden om vakken te ‘shoppen’ bij de andere universiteit, legt Doop uit. Het leidt tot hoon in de zaal. “Nu al moet je als student aan tienduizend touwen trekken om een vak te volgen bij een andere faculteit. Laat staan bij een andere universiteit”, zegt een student. De bestuurders geven toe dat er organisatorisch nog een één en ander verbeterd kan worden, maar laten zich daardoor niet ontmoedigen.

Op het vlak van onderzoek opent samenwerking ook deuren, denken de voorzitters. Naar duur, ingewikkeld onderzoek en een hoge notering op internationale rankings. Maar ranglijstjes mogen van mededebater Ewald Engelen, UvA-hoogleraar financiële geografie, geen argument zijn. Kleine universiteiten als Oxford en Cambridge voeren die lijstjes nog altijd aan, grootte is geen kwaliteitsgarantie. Bovendien, vindt Engelen, is de aanwezigheid van twee universiteiten in één stad is een rijkdom, die studenten keuzevrijheid biedt. De scheiding tussen de twee moet gekoesterd worden, in plaats van weggevaagd.

Maar, Engelens argumenten ten spijt, de scherpe scheiding tussen de twee Amsterdamse instellingen wordt waarschijnlijk alleen maar minder. “Den Haag schreeuwt om samenwerking”, zegt Doop. Dus samenwerken zullen ze. Samenwerkende universiteiten krijgen meer geld dan andere, legt Doop uit, en dat geld gaan de UvA en de VU binnenhalen. “Zo competitief zij we dan ook wel weer”, bekent hij. “Zorgvuldigheid gaat voor snelheid. Maar we moeten ook handelen.”

Lodewijk Asscher Foto: Jan Arkesteijn via Wikimedia

AMSTERDAM, 18 januari – Lodewijk Asscher (PvdA, Financiën) is kandidaat voor de SGP-jongerenprijs. De Amsterdamse wethouder komt daarvoor in aanmerking omdat hij zegt open te staan voor de strafbaarstelling van prostitutie. Dat bevestigt zijn woordvoerster.

De zogeheten Oranje Boven-prijs wordt sinds 2007 jaarlijks uitgereikt aan iemand die zich inzet voor waarden die de orthodox-christelijke partij aanspreken. Asscher opperde afgelopen oktober de invoering van het ‘Zweedse model’, mocht de Nederlandse aanpak van gedwongen prostitutie en vrouwenhanden in de seksbranche falen. In Zweden is het strafbaar om seksuele diensten te kopen, de prostituee zelf is niet strafbaar.

SGP-jongerenvoorzitter Jacques Rozendaal vindt Asschers uitspraken “dapper voor een sociaaldemocraat” en ziet de prijs als aanmoediging. De PvdA’er is tot nu toe de enige kandidaat voor de Oranje Boven-prijs 2012. Deze zou tijdens de SGP-jongerendag op 10 maart worden uitgereikt. Volgens zijn woordvoerster is Asscher die dag verhinderd. De SGP overweegt nu om de datum van de uitreiking te verplaatsen, aldus Rozendaal.

Het is nog niet zeker of Asscher de prijs van de orthodox-christelijke partij zal accepteren. Zijn woordvoerster wil geen uitspraak doen over Asschers reactie op de nominatie. Zij kan ook niet zeggen of hij de prijs op een andere dag wel in ontvangst wil nemen. “We hebben de situatie nog niet inhoudelijk beoordeeld.” Mocht Asscher de prijs aannemen, dan volgt hij onder anderen Bas van der Vlies (2007), Maxime Verhagen (2008) en Ayaan Hirsi Ali (2010) op.

Asscher deed de uitspraak over het ‘Zweedse model’ naar aanleiding van een wetsvoorstel over de regulering van prostitutie, dat momenteel in de Eerste Kamer ligt. Mocht de wet worden ingevoerd dan moeten prostituees zich verplicht registreren. Bovendien wordt de minimumleeftijd voor prostituees verhoogd van 18 naar 21 jaar. Asscher noemt deze wet de “laatste kans” voor het Nederlandse prostitutiebeleid.

De opvatting van de Amsterdamse wethouder wordt binnen de PvdA niet breed gedragen. Dat werd opnieuw duidelijk tijdens een PvdA-debat afgelopen maandag in de Engelenbak in Amsterdam. Verschillende partijleden uit het publiek noemden Asscher naïef. Volgens hen is het praktisch onmogelijk om prostitutie te verbieden en kunnen alleen de arbeidsomstandigheden worden verbeterd en de vrouwenhandel bestreden. Ook over de vraag of de voorgestelde wet hiervoor zal zorgen is de PvdA het oneens.

Bioscoop Tuschinski

AMSTERDAM, 11 januari – De Amsterdamse bioscopen hebben een goed jaar achter de rug. In totaal zijn er in 2011 ruim 4,2 miljoen kaartjes verkocht. Dat is een stijging van bijna vier procent ten opzichte van 2010, toen het aantal verkochte kaartjes nog onder de vier miljoen bleef steken.

Dat blijkt uit cijfers van  de grootste Nederlandse bioscoopketen Pathe, exploitant van vier bioscopen in Amsterdam, en Cineville, de overkoepelende organisatie voor dertien Amsterdamse filmtheaters. Bij Cineville steeg het aantal verkochte kaartjes met ruim 50.000, een toename van meer dan zeven procent. Pathe verkocht 100.000 kaarten meer in 2011, een stijging van zo’n drie procent.

Een woordvoerder van Pathe laat weten tevreden te zijn met de cijfers. “We blijven groeien in Amsterdam en dat is een knappe prestatie, zeker nu er in de nabije omgeving van de stad steeds meer bioscopen bijkomen.” Vooral het succes van de in het najaar van 2010 heropende bioscoop City op het Leidseplein stemt Pathe positief. “We hebben City bewust in de markt gezet als een kwaliteitsbioscoop voor een wat oudere doelgroep, en dat blijkt aan te slaan.”

Ook Cineville is verheugd met de cijfers. Volgens algemeen directeur Niels Büller is het stijgende bezoekersaantal in de filmtheaters vooral te danken aan het succes van de Cineville-pas, waarmee mensen voor een vaste maandelijkse prijs ongelimiteerd naar een van de bij Cineville aangesloten filmtheaters kunnen gaan. “Er zijn nu 6500 pashouders. Dat zijn er 1600 meer dan in 2010. En we zien dat pashouders dubbel zo vaak naar de film gaan dan mensen die geen pas hebben”, aldus Büller.

De goede cijfers van de Amsterdamse bioscopen passen in een landelijke ontwikkeling. Dat bleek uit cijfers die afgelopen dinsdag gepresenteerd werden op de nieuwjaarsreceptie van de Nederlandse filmindustrie in bioscoop Tuschinski. Meer over de bioscoopcijfers verderop ^[1] in NAP Nieuws.

Still Gooische Vrouwen

Het gaat goed met de Nederlandse bioscopen. In 2011 werden ruim 2 miljoen kaartjes meer verkocht dan in 2010. De oorzaken? Meer stoelen en de toenemende populariteit van de Nederlandse film.

AMSTERDAM, 11 januari. Voor Wilco Wolfers kan de economische crisis niet lang genoeg duren. De directeur van de Nederlandse Federatie voor de Cinematografie (NFC) ziet dat mensen in economisch moeilijke tijden vaker de bioscoop opzoeken. Dat was volgens Wolfers bij de vorige grote crisis in de jaren tachtig al zo en nu ook weer. “De bioscoop blijft toch een van de goedkoopste vormen van vermaak”, vertelt Wolfers. “Het klinkt wat cru, maar die crisis is voor de Nederlandse filmindustrie absoluut niet erg”.

Wilco Wolfers heeft alle reden om tevreden te zijn. Het gaat goed met de Nederlandse bioscopen. Meer dan 30 miljoen mensen kochten vorig jaar een bioscoopkaartje en dat zijn er ruim 2 miljoen meer dan in 2010. Het bezoekersaantal is het hoogste in meer dan 30 jaar. Dit bleek tijdens de Nieuwjaarsreceptie van de Nederlandse filmproducenten, distributeurs en exploitanten in  bioscoop Tuschinski, waar dinsdag de cijfers over 2011 bekend werden gemaakt.

Iedereen in het Amsterdamse filmtheater was dinsdag dan ook in opperbeste stemming. “Het is hier in jaren niet zo druk geweest”, zegt Ron Sterk, directeur van de Nederlandse Vereniging van Bioscoopexploitanten (NVB), lachend. “Als het goed gaat, wil iedereen daar bij zijn om het te vieren”.

Goed gaat het vooral met de Nederlandse film, een van de belangrijkste oorzaken van het recordjaar dat de bioscopen achter de rug hebben. Het marktaandeel van het Nederlandse product steeg van 14 procent in 2010 naar bijna 22 procent vorig jaar. Uithangbord van dat succes is de film Gooische Vrouwen, in 2011 goed voor bijna 2 miljoen verkochte kaartjes. Sinds 1986 (Flodder) is het niet meer voorgekomen dat een Nederlandse film zoveel bezoekers trok.

Dave Schram, eigenaar van het Amsterdamse productiebedrijf Shooting Star en producent van de Nederlandse Oscarinzending Sonny Boy, is niet verbaasd over het hoge marktaandeel van het eigen product. Volgens hem is het een logisch gevolg van de professionalisering van de Nederlandse filmindustrie. “De Nederlandse film is op alle fronten vooruitgegaan de afgelopen tien jaar. Film wordt nu echt als een vak gezien en op onze filmacademies worden jonge filmmakers veel beter opgeleid dan 10, 20 jaar geleden.”

Ook technisch heeft Nederland de achterstand op Europa en de Verenigde Staten volgens Schram inmiddels meer dan goedgemaakt. “De schermen zijn enorm verbeterd, het geluid is veel beter: we kunnen mee met de landen om ons heen en dat erkent de bezoeker nu ook.”

Ondanks de goede cijfers ziet voorzitter van de NFC Wilco Wolfers nog veel ruimte voor verdere groei. Vooral omdat Nederlanders in vergelijking met de landen om ons heen relatief weinig naar de bioscoop gaan. “In Frankrijk gaan mensen gemiddeld meer dan 3 keer per jaar naar de film”, vertelt Wolfers. “In Nederland is dat minder dan 2 keer. Daar is nog veel winst te boeken.”

Maar de echte groei moet volgens Wolfers komen door nieuwe bioscopen, die vooral in gebieden buiten de Randstad in rap tempo worden gebouwd. “De afgelopen vijf jaar zijn er in totaal 13.000 stoelen bijgekomen en dat is naast het succes van de Nederlandse film de belangrijkste oorzaak voor de hoge bezoekcijfers”, verklaart Wolfers. Uit onderzoek van de NFC blijkt dat meer zalen automatisch leiden tot meer bezoekers. “Ook dit jaar krijgen we er weer 39 bioscoopzalen bij, dus dat stemt hoopvol.”

Toch viel er te midden van alle feestvreugde in Tuschinski ook bezorgdheid te bespeuren over de toekomst van de Nederlandse bioscopen. Dat komt niet alleen door de voorgenomen bezuinigingen van het kabinet die in de toekomst tot minder Nederlandse producties zullen leiden, maar vooral door de volgens de filmindustrie gebrekkig aanpak van piraterij.

“Internetvrijheid is niet absoluut”, vertelde Winnie Sorgdrager, voorzitter van de NVB, in haar nieuwjaarstoespraak. “Piraterij van films is grootschalige diefstal en moet dan ook hard worden aangepakt”, aldus de voormalige minister van Justitie (D66). Het was een uitspraak die op veel instemming vanuit de zaal kon rekenen en waar ook Wilco Wolfers het mee eens is. Volgens hem wordt niet alleen de dvd-verkoop hard getroffen door illegaal downloaden, maar ook de bioscopen. “We zien nu al dat jongeren tussen de 16 en 18 jaar minder vaak naar de bioscoop gaan. Dat komt door het illegaal downloaden. We hebben nu dan wel een goed jaar achter de rug, maar de cijfers zouden nog veel hoger hebben gelegen als piraterij harder was aangepakt.”

Filmposter War Horse

AMSTERDAM, 5 januari - De Nederlandse acteur Robert de Hoog zal toch niet te zien zijn in War Horse, de nieuwe film van regisseur Steven Spielberg. Eind 2010 maakte de acteur bekend een rol in deze grote Amerikaanse speelfilm te hebben bemachtigd, maar in de definitieve versie van de film ontbreekt van De Hoog elk spoor.

Dat melden meerdere Nederlandse recensenten die War Horse vorige maand in een persvoorstelling hebben gezien. De Hoog, in 2009 bekroond met een Gouden Kalf voor beste acteur vanwege zijn rol in Schemer, zou in de film een Duitse soldaat spelen. Zijn rol lijkt nu uit de film te zijn geknipt.

Het management van Robert de Hoog kon het ontbreken van de acteur in War Horse vooralsnog niet bevestigen. “Wij waren niet aanwezig bij deze persvertoning en hebben de film dus nog niet gezien”, laat een woordvoerder weten aan NAP Nieuws. Robert de Hoog zelf was niet bereikbaar voor commentaar.

De film War Horse is gebaseerd op een kinderboek van de Britse schrijver Michael Morpurgo en gaat over de belevenissen van een paard dat tijdens de Eerste Wereldoorlog gebruikt wordt in het Britse leger. War Horse is vanaf 2 februari te zien in de Nederlandse bioscopen.

Amsterdam, 28 jan – De sigarenwinkel van mevrouw Hartman op de Molukkenstraat ^[2] in Amsterdam Oost is al achttien keer overvallen. Bij één van de overvallen werd haar man doodgeschoten. Maar sinds er een beveiligingscamera tegenover haar winkel hangt, zijn de overvallen gestopt. GroenLinks zet echter vraagtekens bij de effectiviteit van de beveiligingscamera’s in stadsdeel Oost.

Door Gabriella Adèr & Christel Don

^[3]