Asielactivisten probeerden afgelopen zondag met pannendeksel en fluitjes opnieuw aandacht te vragen voor de illegalen in ‘Kamp Zeist’. De uitgeprocedeerde asielzoekers wachten daar volgens de lawaaidemonstanten onder erbarmelijke omstandigheden op hun uitzetting. Volgens de AIVD worden de actievoerders steeds extremer.

Met fluitjes, pannendeksels, trommel en sirenes maken ruim dertig betogers voor het hek rond het gesloten detentiecentrum van het Ministerie van Justitie in Zeist herrie. Ze roepen: “No borders, no nations, stop the deportations!”

In ‘Kamp Zeist’ wachten illegalen op hun uitzetting. Vanuit het detentiecentrum klinkt een zachter geluid: een aanhoudend dof gedreun. De mannen in het bewaakte gebouw slaan met hun vuisten op de ramen, één bonkt met zijn hoofd tegen de ruit. Een zwarte man trekt aandacht door zijn okergele gordijnen open en dicht te doen. Zijn buurman knippert met het licht. Iets verder op houdt een Arabische man een op een papier getekend huis tegen het raam.

Buiten loopt de stoet lawaaidemonstranten verder, langs het hek het bos in. Met de demonstranten verwijdert ook het lawaai zich. Maar het doffe dreunen en roepen van de illegalen houdt aan. Roos (30) uit Wageningen vindt het moeilijk om door te lopen.

Asielactivisten

Roos is één van de asielactivisten van de Anarchistische Anti-deportatiegroep Utrecht (AAGU) en de Werkgroep Stop Deportaties die vandaag opkomt voor de illegalen in Kamp Zeist. “Om gedetineerde illegalen een hart onder de riem te steken”, vertelt Mikkie van de AAGU. Ze heeft een kleurige omslagdoek om haar nette overjas geslagen. De anarchistische actiegroep verzet zich tegen het feit dat Justitie mensen zonder geldige papieren voor onbepaalde tijd opsluit. Volgens de actievoerders gebeurt dat onder slechte omstandigheden en zonder proces.

De twee actiegroepen bepalen het illegale verzet, aldus de Algemene Inlichtingen en Veiligheiddienst (AIVD). Zij noemt het protest van de asielactivisten een ‘Een potentiële dreiging’. Volgens de AIVD wordt het verzet extremer en bestaat er overlap tussen de legale en illegale actiemethoden.

De actievoerders zien dat anders. “In onze strijd zoeken wij de grenzen van de wet op,” legt Mikkie uit. “Zo blokkeerden we de ingang van een detentiecentrum in aanbouw.” Maar Mikkie ziet zichzelf en haar organisatie niet als radicaal. “We zijn wel meer in beeld, omdat we reageren op een steeds strenger wordend asielbeleid.”

Het protest

De individuele demonstrant kiest tijdens het protest zelf of hij zich verzet tegen de bevelen van de politie. “We staan dit keer niet toe dat we eerder worden weggestuurd. Wij bepalen wanneer deze demonstratie is afgelopen. Als je met ons meedoet -en niet wegloopt, maar gaat zitten- hartstikke tof. Je wordt dan waarschijnlijk wel opgepakt,” instrueert Ron van de AAGU de groep actievoerders. Voor de zekerheid vullen de demonstranten ‘de arrestantenlijst’ in. Op een uitgedeeld papiertje geven ze aan wie de organisatie moet bellen en wat er tegen het contact gezegd moet worden, mocht de politie hen arresteren.

Naast de wat oudere leden van de AAGU zijn er aardig wat jonge betogers op de lawaaidemonstratie afgekomen. Een meisje, haar bruine haar in quasi-warrige dreads, versierd met kleurige speldjes, vertelt met een jointje in de hand over de laatste botsing met de ME. Ze danst op het losse ritme van pannen en trommels.

De betogers komen vandaag verder dan bij hun eerdere pogingen. Toen riep de politie bij het eerste cellenblok al op om te stoppen. Degenen die dat bevel negeerden konden rekenen op arrestatie. De hele groep demonstranten vragen om zich te identificeren, is een ander ‘middel’ om het activisme tegen te werken, vertelt Mikkie. De meeste betogers weigeren principieel: ze komen op voor degenen die de papieren niet hebben. Ook dan is arrestatie het gevolg. Dat zal vandaag niet gebeuren, verzekert een marechaussee-agente. “We grijpen alleen in als ze dingen vernielen of als de demonstranten over de grens gaan.”

Het lukt de lawaaidemonstranten om door te lopen naar de achterkant van het complex, waar zij enkel zicht hebben op een betonnen muur. Volgens de uitleg bij het uitgedeelde plattegrondje bevinden daarachter zich de nieuwe isoleercellen en de vrouwenafdeling. Acht jaar geleden demonstreerde Roos voor het eerst bij ‘Kamp Zeist’. Sindsdien is er weinig veranderd, vindt ze. “Er zijn alleen maar cellen bijgekomen.”

Het valt stil na het lawaai van de betogers. Geen reactie dit keer. “De illegalen die nu op de ramen bonzen, worden morgen dingen afgenomen. Dan volgt isolatie of mogen ze bijvoorbeeld niet luchten,” legt Mikkie van de AAGU uit. Dat soort verhalen krijgen ze te horen van het bezoekteam van de AAGU. Het bezoekteam loopt niet mee met de demonstraties. “Zodra je een keer gearresteerd bent, mag je geen vluchteling meer bezoeken in het detentiecentrum.” En een bezoek met een gedetineerde illegaal regelen is al niet gemakkelijk. De gedetineerden moeten zelf het bezoek uitnodigen, terwijl ze geen namen en telefoonnummers kennen. De betogers lossen dat op door zo nu en dan een spandoek met o6-nummer op te houden.

AIVD houdt in de gaten

Sommige asielactivisten gaan verder dan lawaaidemonstraties en gevangenisbezoeken. De AIVD houdt daarom de digitale stappen van de asielactivisten in de gaten. Op de website van de AAGU staat bijvoorbeeld onder het kopje De Schandpaal een lijst met contactgegevens van “celtekenaars, hekkenzetters, murenmetselaars, traliesmeders, privé-bewakers, toeleveranciers en andere geniepige medewerkers”. De AIVD ziet de genoemden – waar niet verrassend de Dienst Terugkeer en Vertrek en de Koninklijke Marechaussee op te vinden zijn, maar ook de leveranciers van plastic zakken en toiletpapier – als mogelijke doelwitten van de AAGU.

Niet alleen lawaaidemonstraties

Een deel van de asielactivisten verweven legale en illegale actiemethoden, de AIVD spreekt daarom van extremisme. Volgens de inlichtingendienst is het aannemelijk dat in ieder geval individuen uit de Anarchistische Anti-deportatiegroep Utrecht (AAGU) en de Werkgroep Stop Deportaties verantwoordelijk zijn voor “het heimelijk geweld tegen objecten”, zoals bekladingen, vernielingen en (poging tot) brandstichting.

Eind september besmeurde de actiegroep Betonrot in Zoetermeer de voordeur en auto’s van de directeur van het ingenieursbureau Smits van Burgst, de heer Mast. Het ingenieursbureau ontwerpt de beveiliging van het in aanbouw zijnde detentiecentrum Zestienhoven in Rotterdam. Eerder demonstreerden activisten bij ECM Architecten, dat ook werkt aan het nieuwe detentiecentrum. De bedrijven onder vuur willen niet reageren. “Wij kiezen voor radiostilte om nog meer activisme te ontmoedigen.”

Deze woensdag protesteert de Anarchistische Groep Amsterdam bij station Bijlmer/Arena tegen uitzendbureaus Randstad en Adecco. De uitzendbureaus zouden bewakers voor detentiecentra voor uitgeprocedeerde asielzoekers werven.

De AIVD verwacht dat de illegale en intimiderende activiteiten van asielactivisten de komende jaren toeneemt. Dat is omdat “een aantal individuen zijn beroep heeft gemaakt van het verzet tegen het asielbeleid.” Maar ook omdat het uitzettingsbeleid in de komende jaren verder uitgebouwd wordt.

Over de vermeende radicalisering van de asielactivisten, schreef de AIVD een rapport: “Het vuur van het verzet”. Het rapport begint met een citaat uit een gedicht van Joke Kaviaar van de Werkgroep Stop Deportaties. “Op een dag (…) slaat de vlam in de pan. Ik zal me warmen aan dit bevrijdingsvuur dat de in aanbouw zijnde detentiecentra voor mensen zonder papieren vernietigt. (…) Laten Balkenende en Beatrix, Albayrak en Hirsch Ballin, Middelkoop en Bos, laat hen allen met verschroeide gezichten toezien hoe de ware bevrijder eruit ziet.”

De AIVD noemt deze tekst zowel profetisch als opruiend en legt een link tussen de tekst uit mei 2009 en de brandstichting in de bouwketen van de uitvoerders van het nieuwe detentiecentrum op Rotterdam Airport. In de nacht van 23 augustus brandde de keet af. De groep Anarchist Fire heeft de brand opgeëist. Anarchist Fire is volgens de AIVD een gelegenheidsnaam, waaronder illegale acties worden uitgevoerd.

Joke Kaviaar doet vandaag ook mee aan de lawaaidemonstratie. Ze trekt een boodschappentrolley, omgebouwd tot een sirene op wieltjes, voort over het onregelmatige pad. “Na de brand bekeek de AIVD regelmatig mijn website. En niet alleen de inlichtingendienst, ook politie en justitie.” Stemmingmakerij, noemt ze het AIVD-rapport. Wie de brand heeft gesticht weet ze niet. “Dat wil ik ook niet weten.” Wel wist ze dat ze in de gaten werd gehouden. Toch was ze erg verbaasd toen ze haar eigen tekst terug las als inleiding. “Ze doen niet eens aan bronvermelding.”

“Alleen maar witte Nederlanders”

De 26-jarige Murat uit Apeldoorn bekijkt Kaviaar en de andere lawaaidemonstranten van een afstand. “Goed hoor, dat ze dit doen. Het hadden er wel meer mogen zijn.” Samen met zijn broertje en neef heeft hij zijn oom bezocht in Kamp Zeist. Die wacht daar op uitzetting naar Iran. Het valt Murat op dat het allemaal witte Nederlanders zijn, die demonstreren. De drie jonge mannen lopen een stukje achter de betogers aan, maar houden het dan voor gezien.

Andere voorbijgangers reageren minder positief. “Stop ze maar in een elektrische stoel,” roept een wielrenner op veilige afstand over zijn schouder. Een andere fietser rijdt rakelings langs de betogers, zijn hond strak aangelijnd. “Zijn jullie hier weer trammelant aan het trappen.” De lawaaidemonstranten reageren nauwelijks.

Op de agenten en bewakers reageren ze wel. “Zeker van jou valt dit me tegen,” zegt een demonstrant in het voorbijgaan tegen een zwarte politieagent te fiets. Even weet de agent niet hoe hij moet reageren. Dan: “O, vind je dat?” Ook dat is discriminatie, wijst Roos de mededemonstrant terecht.

Middelvinger voor bewaarders

De vijf bewaarders die zich achter een raam in de toren verdringen mogen rekenen op wat middelvingers. Ongeveer twaalf marechaussee- en politieagenten volgen de betogers te paard en te fiets. Een van hen fietst steeds een stukje door en wacht de betogers op het pad weer op. Als hij bij de nabespreking vlakbij de groep betogers komt staan, valt Rob van de AAGU uit: “Je bent wel erg aan het uitdagen, hé!”

Na twee uur lawaaimaken loopt de demonstratie ten einde. De demonstranten laten nog een keer flink van zich horen bij het eerste cellencomplex. Een motoragent toetert mee. De schemer zet in en de demonstranten bespreken nog snel de volgende actie voor ze zich naar de laatste bus haasten. De bewaker achter het hek rilt en probeert zijn jasje dicht te trekken over zijn flinke buik. Achter hem knipperen de lichten nog even, voordat ze aanblijven. Eén man zonder papieren blijft bonken op het raam.

Related posts:

1. Door weer en wind voor Wilders Image By: Carien ten Have In de rechtbank van Amsterdam...
2. ‘De bankiers liggen straks in een deuk’ De betogers van Occupy Amsterdam zijn niet alleen tegen de...

Image by Chris Saunders via Flickr

De Britse econome Noreena Hertz is sinds september hoogleraar globalisering, duurzaamheid en financiën aan de Duisenberg School of Finance. Een opvallende stap voor iemand die een paar jaar geleden nog antiglobaliste werd genoemd.

AMSTERDAM – Noreena Hertz verveelde zich. Ze verbleef voor de Van der Leeuw Lezing in november 2004 in een hotel in Groningen. Haar verhandeling zou gaan over haar nieuwste boek I.O.U., over de schuldenlast van de Derde Wereld. Om een uur of een ’s nachts trof de tweede spreker haar buiten aan met de barman, “vozend”. Ze had hem eerder die avond aan de haak geslagen. De volgende dag was er een officieel diner ter ere van de lezing. Hertz stond erop dat voor haar barman ook een plekje aan tafel werd gereserveerd. Daar zat hij dan tussen de Commissaris van de Koningin en de bestuurders van de universiteit.

“Mooi, vind ik dat,” zegt Luuk van Middelaar, “Wat kan mij het allemaal schelen. Dat was haar houding.” Historicus en filosoof Van Middelaar zou na de lezing van Hertz het woord voeren. Het was een van de weinige keren dat de sprekers op de plechtige Van der Leeuw Lezing echt van mening verschilden.

Voor Hertz is de leerstoel globalisering aan de Duisenberg School of Finance niet de eerste stap op Nederlandse bodem. Als hoogleraar was ze eerder verbonden aan de Universiteit Utrecht en ze is sinds een klein jaar gasthoogleraar op de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Antiglobalist

Voor de jonge Duisenberg School of Finance is de aanstelling van Hertz wel de eerste stap op het gebied van duurzame globalisering. Hertz’ ideeën zullen soms botsen met de ideeën die in de wereld van finance gangbaar zijn, vermoedt oud-rector en huidig bestuurslid van de school Jaap Winter, “En dat is maar goed ook.” Decaan Dirk Schoenmaker legt dat uit: “De Duisenberg School leidt de financiële leiders van de toekomst op. Juist in deze tijd moeten die leiders leren kritisch na te denken over onderwerpen als duurzaamheid en ethiek.”

Charmant, mooi, jong, vrouw. In vrijwel elke beschrijving van Hertz duiken die woorden op. Ze valt op in de wereld van de internationale economie. Niet alleen vanwege haar verschijning, ook vanwege haar standpunten. Hertz’ kritiek op de werking van het kapitalistische systeem is flink. Tijdens de rellen waarmee de G8-top in Genua in 2001 gepaard ging, stond ze tussen de demonstranten. Hertz werd ‘het gezicht van de antiglobalisten’, al zal ze zichzelf nooit zo noemen. Zit de onconventionele Hertz op haar plek op de deels door het bedrijfsleven gefinancierde Duisenberg School of Finance?

De economische leiders hebben nooit veel opgehad met antiglobalisten. Toch luisteren ze wel naar Hertz. Een verklaring daarvoor is dat Hertz het kapitalisme en de globalisering niet afwijst. Ze ziet het kapitalisme als het beste systeem om welvaart te brengen. “Hertz is geen tegenstander van kapitalisme, maar wijst erop dat kapitalisme een prijs heeft. Ze is ook geen antiglobaliste, maar ze maakt duidelijk dat de huidige globalisering een schaduwzijde heeft,” legt Hans van Oosterhout uit. Als hoofd van de vakgroep Business-Society Management aan de Rotterdam School of Management heeft hij aardig wat inhoudelijke discussies met Hertz gevoerd. Hertz is ook geen ideoloog, weet Van Oosterhout. “Maar Noreena confronteert de mensen uit haar wereld wel met zaken die ze niet graag horen.”

Hertz is in de gevestigde kringen van economische leiders opgegroeid. Ook dat werkt in haar voordeel. Op haar zestiende studeerde ze in Londen economie en filosofie. Negentien was ze, toen ze werd toegelaten op de bekende Amerikaanse Businessschool Wharton. Haar carrière begon Hertz in 1999 bij de Wereldbank in Rusland. Het communisme was net gevallen en Rusland werd klaargestoomd voor de vrije markt. Hertz werd naar de fabrieken gestuurd waar duizenden mensen werkten aan producten waar niemand behoefte aan had. Ze schreef er een proefschrift over en promoveerde aan de universiteit van Cambridge.

Daarnaast spreekt Hertz haar talen. De talen van een verschillend publiek. “Het zit in haar genen om te spreken tegen degene die ze tegenover haar heeft,” verduidelijkt Schoenmaker. “Voor haar speech bij de opening van het academisch jaar vroeg ze me: Wie zitten er in de zaal? Mensen uit de financiële sector, wat politiek en studenten, vertelde ik haar. Tegen het einde van haar speech had ze voor elke groep een afzonderlijke boodschap.”

Kritisch tegengeluid

“Ze is in staat het publiek de Sesamstraatversie van de problematiek voor te schotelen. Daardoor wordt ze begrepen,” vult Van Oosterhout aan. Ze versimpelt de boodschap, maar dat lukt alleen als je heel goed weet hoe het zit, vindt hij. “Haar spreken is haar kracht. Wanneer ze een hopeloze spreker zou zijn, was ze nu niet zo bekend.” Maar Hertz zegt wel wat ze vindt en ze heeft een andere mening dan de meeste mensen in ‘haar wereld’. “Hertz blijft in gesprek, ook met tegenstanders,” zegt Winter.

Die discussie zal ze ook op de Duisenberg School of Finance voeren. We zullen het niet altijd met elkaar eens zijn, voorspelt Winter. De wetenschappelijke discussie wordt – niet verassend – grotendeels beheerst door theorieën op het gebied van financiële economie. “Het is goed om binnen die muren ook andere geluiden te horen,” vindt Van Oosterhout, “Een mogelijke financieel-economische tunnelvisie kan doorbroken worden door een kritisch tegengeluid.” Dat de Amsterdamse Duisenberg School die discussie wil aangaan, getuigt volgens de Rotterdamse hoogleraar van lef.

Vorig najaar benaderde Winter, toen nog rector van de Duisenberg School, Noreena Hertz in Londen. “Dat was vlak na het uitbreken van de crisis, Lehman Brothers was zojuist omgevallen.” Maar volgens decaan Schoenmaker vormde de crisis op zichzelf geen aanleiding om Hertz naar Amsterdam te halen. Schoenmaker: “Ook daarvoor vonden we het nodig om verder te kijken dan de standaard finance-theorieën.”

De ideeën van deze radical thinker zijn nu gangbaarder, vertelt Schoenmaker. Dat ligt deels aan Hertz zelf: “Was Hertz in het verleden een antiglobaliste, nu is ze filosoof.” Haar ideeën evolueren, aldus Schoenmaker. Ook de crisis verandert veel. Van Oosterhout: “Pas sinds de crisis krabben we ons achter de oren en zijn we vatbaarder voor ideeën die anders zijn. Veel mensen in de gevestigde kringen waren niet geïnteresseerd in haar geluid. Nu wordt er meer naar Noreena geluisterd.”

Filosoof Van Middelaar heeft Hertz’ ideeën nooit zo vernieuwend gevonden. “Ik vind dat ze in clichés spreekt en daarmee niet aansluit op de economische en politieke werkelijkheid.” Het bewijs daarvoor vindt hij juist in de crisis. In het boek waarmee Hertz doorbrak, The Silent Takeover, betoogt ze dat de overheid zichzelf klein en onbeduidend heeft gemaakt. Over politici zegt ze: “Ze proberen het te verkopen in verschillende tinten blauw, rood of geel, maar het blijft een systeem waarin het bedrijf koning is, de staat zijn onderdaan en de burgers consumenten.”

“De dragende stelling van haar gedachtegoed, dat staten geen handelsvermogen meer zouden hebben, klopt simpelweg niet.” Van Middelaar legt uit dat juist tijdens deze crisis, nu het echt nodig is, staten naar voren treden en niet machteloos toekijken.

Schuldgevoel

Van Middelaar heeft meer kritiek. Ook de oplossingen die Hertz aandraagt zijn naïef. Van Middelaar vat de oplossing die zij in haar boek I.O.U. geeft voor de torenhoge schulden van ontwikkelingslanden kort samen: Allereerst schelden we alle schulden van ontwikkelingslandenlanden kwijt. Vervolgens wordt het geld dat anders aan aflossing zou zijn besteed, in een onafhankelijk trust gestopt, die de hulpbehoevenden bereikt. Het maatschappelijk middenveld zou de trust beheren.

Maar wat is de civiele maatschappij in een land als Somalië?, vraagt Van Middelaar zich af. Juist de landen die een hoge schuldenlast hebben, kennen geen maatschappelijk middenveld. Althans, niet zoals wij dat zouden willen zien in de vorm van vrouwennetwerken en vakbonden. Hertz doet een moreel appèl op westerlingen. Door de schuld van arme landen kwijt te schelden, ontdoet het rijke Westen zich van haar schuld(gevoel), aldus Van Middelaar. Na de terugtrekkende staat en de schuldenproblematiek, richt Hertz zich nu op duurzaamheid. Van Middelaar vermoedt dat Hertz ook daarvoor een beroep zal doen op ons schuldgevoel.

Ook Van Oosterhout is het op een aantal gebieden “fundamenteel oneens” met Hertz. Van Oosterhout vindt dat Hertz soms doorslaat. Ze toont aan welke kosten ons systeem met zich meebrengt, en dat is goed. Maar dat betekent niet dat het hele systeem slecht is. Gezien de alternatieven is de keuze voor het huidige systeem juist realistisch, zegt hij. “Ik vind dat ze te makkelijk roept dat het hele systeem niet deugt.”

Prikkelen

Maar zijn kritiek “diskwalificeert haar niet als wetenschapper,” vindt Van Oosterhout, “integendeel”. Ze zet haar boodschap bewust sterker neer. “Zodra je de discussie met haar aangaat, blijkt haar boodschap veel diepgaander en genuanceerder. Hertz prikkelt om gehoord te worden.”

Hertz’ ideeën mogen wat onrealistisch zijn, en misschien zelfs naïef, voor degenen die zich hebben ingegraven in het financiële systeem zijn ze vernieuwend. Volgens Winter heeft Hertz een belangrijk punt in de huidige crisis. “Ze wijst op een holistische en duurzame aanpak. Daar heeft de financiële sector zich de afgelopen jaren niet mee bezig gehouden. Zoveel is wel duidelijk.”

Het vernieuwende gaat er wel een beetje vanaf, nu haar ideeën gemeengoed worden. Van Oosterhout hoopt wel dat Hertz haar ideeën preciezer zal gaan uitwerken.“ Ze zal moeten voortbouwen op wat ze predikt. ”Dat was ook de wens van Winter toen hij haar vroeg voor de Duisenberg School: “Hertz zal handen en voeten moeten gaan geven aan thema’s als duurzaamheid en hoe de financiële sector daaraan kan bijdragen.”

Maar Winter blijft realistisch. Ook Noreena Hertz heeft het perfecte recept niet in handen, weet hij. Dat neemt niet weg dat Hertz de discussie in de financiële wereld kan aanzwengelen. De taal van de toekomstige leiders spreekt ze. En, zo vult Van Middelaar aan, haar aanstelling op de Duisenberg School of Finance is in ieder geval een verstandige pr-manoeuvre, zeker in crisistijd.

Related posts:

1. Renny Ramakers: haar tijd ver vooruit Image by fuyunam via Flickr Als een van de...
2. Amsterdam bereikt haar digibeten niet Veel Amsterdamse bejaarde Turken en Marokkanen hebben geen internet. Hoe...
3. Recyclebaar maandverband geeft Ugandese vrouwen aanzien Modder drogen en als maandverband gebruiken. Dat kan anders, dacht...

Foto uit 2006

Met tweeëntwintig schietpartijen is er dit jaar uitbarsting van geweld en wapens in Amsterdam Zuidoost. Politiek en media wijzen in de richting van ‘de jongens van de straat’. Tv-programma’s blijven oude beelden vertonen van de Hopi-boys, een criminele groep die het tegenwoordig een stuk rustiger aan doet.

AMSTERDAM - Een ambulance met zwaailichten aan schiet over het viaduct voorbij. Beneden op het speelpleintje in de H-buurt in Amsterdam Zuidoost staat een groepje jongens. Ze noemen zich de Hopi-boys, jongens van de nabijgelegen Hoptille-flat. Lange tijd zijn ze een van de bekendste criminele jeugdgroepen uit de Bijlmer.

Een van hen houdt een Blackberry tegen zijn oor. Hij praat met een neef over een jongen die zojuist is neergeschoten verderop in de K-buurt. Later zal blijken dat het de 19-jarige Ishmael Gumbs is, het derde dodelijke slachtoffer van de tweeëntwintig schietpartijen die dit jaar plaatsvonden in de buurt. “Jullie zijn ons alibi”, zegt Rinaldo, een man van 28 met een grote bos zwarte rastavlechten, gouden tanden en tatoeage van een klein hartje onder zijn oog. Volgens de politie is hij een van de leiders van de Hopi-boys. “Wij zijn hier. Wij hebben het niet gedaan.”

Imago

De Amsterdamse korpschef Bernard Welten koppelde het toenemende aantal schietpartijen aan “die knapen uit de Caribische regio” die het stoer vinden om in Zuidoost met grote revolvers rond te lopen. Als voorbeeld van deze criminele jeugdgroepen duikt keer op keer de naam van de Hopi-boys op.

Een paar van deze jongens uit de H-buurt vertelden in 2007 voor de camera van AT5 over hun criminele activiteiten. Hoe ze met ‘hosselen’ snel veel geld verdienen en ‘drugkilo’s afpakken van Afrikanen in de Bijlmer’. Achteraf zeggen de jongens dat ze hebben overdreven. “Die journalist vroeg of we tasjes roofden. Ik wilde niet afgaan tegenover andere jongens”, zegt Rinaldo nu over het filmpje. De jongens showden hun mooie auto’s en dure gouden kettingen. “Mijn grootste fout”, noemt Rinaldo zijn optreden voor de camera. In de discussie over de geweldsgolf in de Bijlmer wordt gewezen naar ‘de jongens van de straat’. Bij gebrek aan ander voorbeeldmateriaal blijft het filmpje van de Hopi-boys opduiken.

Zowel burgemeester Cohen als stadsdeelvoorzitter Sweet zegt van mening dat de groep nog maar uit drie leden bestaat. “De Hopi-boys zijn verslagen, de leden zitten vast of zijn uit Zuidoost vertrokken”, aldus Sweet in Metro. Toch zijn er nog genoeg jongens over. De Hopi-boys zijn echter niet meer die jongens van twee jaar geleden. De groep jongens op het speelplaatsje is boos over hoe ze worden afgeschilderd in de media. Ze hebben een hekel gekregen aan journalisten. De groep voornamelijk Antilliaanse en Surinaamse jongens zegt het rustiger aan te doen.

Veiligheid H-buurt

Begin dit jaar liet stadsdeelvoorzitter Elvira Sweet nog weten dat in Zuidoost ‘de overlast op straat is afgenomen.’ De H-buurt is al geruime tijd afgesloten als aandachtwijk. “Er is geen overlast meer”, zegt ook Raoul White van welzijnsorganisatie Spirit. Daar is een buurtbewoonster het niet mee eens. “Ik hoor schieten ’s nachts. Meerdere malen per week.” Het dealen op straat is enorm toegenomen. “Drie jaar geleden had ik hier totaal geen last van want dat speelde zich verderop af. Nu gebeurt het gewoon onder mijn ogen.”

Huismeester Peter van Houten (59) werkte 25 jaar in de flat Hofgeest in de H-buurt. Hij heeft veel zien gebeuren in ‘zijn’ flat. Vrienden die overnachten in de trappenhuizen, mannen die in de hoekjes en liften plassen en dealtjes die gesloten worden. “Die jongens hebben hun wapentjes; messen, pistolen. Dat laatste is volgens mij niet minder geworden.”

Volgens Ali Jebbar, die gaat over het sociaal beheer van Rochdale, draagt de hoogbouw in de H-buurt bij aan de overlast. “Er is nauwelijks sociale controle. In een hoge flat weet je niet wie onder of boven je woont. Mensen durven geen aangifte te doen, weet oud-huismeester Van Houten. “Veel bewoners van Hofgeest zijn bang, ze durven ’s avonds hun huis niet meer uit.”

Woningcorporatie Rochdale zet beveiliging in rond en in de flats. De geüniformeerde beveiligers lopen rond met honden. Soms worden ze vanuit de ramen van de flats bekogeld.

Fuck the police

“Het filmpje gaf de jongens aanzien, beroemdheid, daar genoten ze van”, vertelt Jack Jonkman. Sinds 2006 is hij buurtregisseur in de H-buurt, die pal tegen het winkelcentrum de Amsterdamse Poort en het Arenagebied aanligt. “Maar het filmpje achtervolgt de Hopi-boys ook, het zette ze negatief op de kaart.”

De politie trad enige tijd na het AT5-filmpje op tegen de groep. De groep zou twee jaar geleden bestaan uit ongeveer zeventig jongens. De politie merkte er twintig aan als harde kern, de criminele groep. Dertig Hopi-boys werden bestempeld als overlastgevende groep. De anderen hingen er slechts bij.

Hun vaste hangplek was de portiek van de Hoptille-flat. De muren hadden de jongens volgeklad met tekeningen van wapens, de afkorting HB en de spreuk Fuck the police, vertelt Jonkman. “Het was een nauw gangetje, donker omdat de jongens het licht steeds sloopten. De bewoners van Hoptille durfden geen bezoek meer te ontvangen. We kregen klachten van vrouwen die zich in de nauwe gangetjes tussen de jongeren moesten wurmen om de voordeur te bereiken.”

De politie probeerde de groep op te breken door de harde kern vast te zetten. De politie spreekt van minder overlast. Volgens de Hopi-boys is dat niet te danken aan het optreden van de autoriteiten. “We zijn nu ouder en daarmee rustiger.” Ze hebben een baan kunnen vinden, of zijn vader geworden. “Als je vanaf je twaalfde hebt vastgezeten, weet je het wel”, zegt de 24-jarige Hopi-boy Mitchell.

Hoewel ze ouder en rustiger zijn, bestaan de Hopi-boys als groep nog wel degelijk. Er zijn nog zo’n 25 Hopi-boys over, zeggen de jongens. ‘De jongens van de straat’ noemen ze zichzelf. “Wij zijn de Hopi-boys; de jongens die hier wonen. We hangen bij elkaar van jongs af aan”, legt Mitchell uit. Hij rookt een jointje om rustig te worden na een lange werkdag in de catering. De eerste stak hij vanmorgen voor het werk op. Een deel van Hopi-boys zit vast, een deel is verhuisd. De oudste is in de dertig, de meesten zijn ouder dan twintig. Jonge kinderen sluiten zich niet aan.

Greengang

De Greengang is een rapmuzieklabel uit de Bijlmer. De rappers komen vooral uit de H-buurt, sommigen van hen zijn Hopi-boys. Niet verrassend identificeren leden en fans van de Greengang zich met de kleur groen. Veel jongens hebben groene details in hun kleding. Groen is daarmee verbonden aan de H-buurt, terwijl in Kraaiennest steeds meer jongens een paars T-shirt aantrekken en andere groepen zich identificeren me het rood van de bende Bloods.

De Greengang is zeer populair in de H-buurt en omringende wijken. Het anders zo lege buurthuis stroomde vol toen de Greengang begin september optrad bij een buurtfeest.

Volgens PvdA-raadslid Jesse Bos geeft de Greengang muzieklabel een legitimering van crimineel gedrag. ”Dit duidt op vermenging van boven- en onderwereld.” Hoewel in de teksten veel criminaliteit doorklinkt, denkt Raoul White van welzijnsorganisatie Spirit niet dat Greengang hiphoppers zich ook echt met criminele activiteiten bezighouden. De jongens bevestigen dat. “De Greengang is gewoon muziek, that’s it.”

Criminele groep

Stadsdeelvoorzitter Elvira Sweet (PvdA) bestempelt de Hopi-boys nog altijd als een criminele groep. Maar volgens zowel de politie als de Hopi-boys zelf zijn hun hossels een individuele aangelegenheid. Mitchell: “Ik ben gepakt met opium en een vuurwapen. Maar die dingen deed ik zelf, los van de groep.” Dat sluit aan op een belangrijke conclusie van Frank van Gemert, specialist van de VU op het gebied van jeugdbendes : “Leden van jeugdgroepen betreden wel vaak het criminele pad maar als regel niet met de groep, eerder vanuit de groep.”

Niet iedere Hopi-boy heeft de criminaliteit afgezworen. “Ik ben net terug van een lange vakantie. Negen maanden, begrijp je wat ik bedoel?” Jason (23) is een kleine maand vrij. Hij zat vast voor drugshandel. Hoe vaak hij heeft gezeten weet hij zo snel niet. “Een keer of zes.” Jason houdt van dure spullen en dat is aan hem te zien. Zelfs zijn lange rastavlecht – “zes jaar laten groeien” – ziet er piekfijn uit. “Alles moet merk zijn, Armani bijvoorbeeld.” Zijn uitkering is niet toereikend. “Toen ik vrij kwam boden ze me een studie aan. Een of twee dagen naar school, daarnaast werk. Ik heb het niet gedaan: als ik ga studeren stopt m’n uitkering.” Als de jongens geld kunnen verdienen, dan doen ze het, weet ook Jonkman.

Veel van zijn vrienden hebben ondertussen wel voor werk of school gekozen. Mitchells baan in de catering bevalt hem, maar hij is niet met hosselen gestopt. “Af en toe ga ik dingen prikkelen. Ik probeer hier en daar er een procentje bij te maken. Ik heb het m’n hele leven gedaan, dat kan er niet in een keer uit.” Toch wil hij van zijn criminele bijverdiensten af. “Stap voor stap voor stap. Die werkroutine heb ik nooit gehad.” Het eerste slokje van zijn biertje gooit hij over de tegels. “Een offer voor de dode.”

Volgens Mitchell is er altijd wel een reden om te schieten

Wapen op zak

Na de golf aan schietincidenten probeert de politie het wapenbezit in Zuidoost terug te dringen. Veel jongeren die een wapen hebben, kennen het effect niet, zegt buurtregisseur Jonkman. “Als je de verklaringen van de jongens leest, zie je dat ze niet beseffen dat er inzittenden gewond kunnen raken als ze op een auto schieten.” Veel jongens in de Bijlmer dragen een wapen, weet Hopi-boy Mitchell. In hun buurt voelen ze zich veilig, maar als ze naar een ander deel van de Bijlmer gaan, gaat er een pistool mee. Een paar vrienden knikken instemmend. Mitchell kan zich niet herinneren wanneer hij besloot een wapen op zak te dragen. “Je weet wat er gebeurt, toch. Al die schietpartijen. Dat wapen heb ik niet om iemand te vermoorden, maar puur om m’n eigen veiligheid.”

Alle partijen zoeken druk naar een verklaring voor de toename van schietpartijen in Zuidoost. Het wapengeweld lijkt vooral te bestaan uit losse incidenten. De enige overeenkomst is dat bij de meeste incidenten jong volwassenen zijn betrokken, vertelt buurtregisseur Jack Jonkman.

Werd er in de media eerst gesproken over bendegeweld, inmiddels is duidelijk dat er geen sprake is van verschillende bendes die hun territorium verdedigen. “Groep tegen groep of bende tegen bende, dat kennen we niet”, vult een van de jongens aan.

Er zijn verschillende redenen waarom de jongens een wapen trekken, zegt de politie. De schietincidenten waren drugsgerelateerd of omdat iemand een ‘verkeerde opmerking’ maakte. Volgens Mitchell is er altijd wel een reden om te schieten. Ruzie om een meisje, zaken die misgaan. Maar dat zijn persoonlijke vetes. Mitchell legt uit dat als hij vandaag ruzie krijgt en slaat, hij morgen voorbereid is. “Ik weet wat ik gedaan heb. Vanaf die dag heb ik mijn vuurwapen bij me als ik de metro instap. Er kan altijd wat gebeuren. We gaan er niet vanuit, maar we hebben het bij ons.”

Dat geldt niet voor alle jongens. Jason vindt die ruzies maar gedoe. “Ik blijf beleefd. Ruzie kost me te veel tijd en geld. En met een wapen heb je sneller problemen.” Terwijl hij praat speelt hij met wat andere jongens het snelle kaartspelletje patta patta, zijn favoriet. Onder het vlugge verdelen van de kaarten kijken ze om zich heen. De politie rijdt om de vijf minuten langs. Stapvoets over het fietspad, zodat ook het grijze autootje van de agent in burger onmiskenbaar is. Spelen voor geld mag niet. De spelers staken het spel en stoppen de flinke stapeltjes briefgeld snel terug in de binnenzak.

De fijne kneepjes

Het hangen op straat hoort bij de Hopi-boys. “Er is geen andere plek waar we heen kunnen.” Volgens het stadsdeel zijn het in de H-buurt deze jongerengroepen, vooral mannen, die overlast veroorzaken. De H-buurt kent opvallend veel jonge bewoners. Van de 7.000 mensen is maar liefst één derde (31%) jonger dan 19 jaar, terwijl slechts 3% van de bewoners 65 jaar of ouder is. Van de tien flats in de H-buurt scoort Hoptille het hoogst op jongerenoverlast, blijkt uit onderzoek van de politie Amsterdam over 2006. Bijna zestig procent van de meldingen kwam daar vandaan.

Het leven van deze jongeren en jong volwassenen in de Bijlmer is niet makkelijk. De buurt kampt met hardnekkige armoede en overlast als vervuiling, vandalisme en geluidsoverlast. In Bijlmer Centrum bestaat 21% van de gezinnen uit één ouder. Vaak moet de moeder met meerdere kinderen van een uitkering rondkomen. “Als buurtregisseur kom je gezinnen tegen waarbij de moeder in de gevangenis zit en haar vijf kinderen aan hun lot worden overgelaten; de achtergebleven familie moet er dan voor zorgen”, vertelt Jonkman. Er zijn gezinnen met hoge schulden en kinderen die tijdens de zomervakantie de hele dag op straat hangen, omdat hun alleenstaande moeders moeten doorwerken. “Het is de voorgeschiedenis van deze jongens, het draagt bij aan hoe ze nu in het leven staan.”

Mitchell groeide op met drie broertjes en zusjes. Er was vaak niet genoeg geld voor eten. Als jongen van twaalf wilde hij zijn moeder helpen. “Je begint met kleine boevige dingetjes.” Zoals bij de Intertoys knikkertjes en daarna Nintendo’s stelen en die doorverkopen. “Dan had ik geld op zak. Naar mate ik ouder werd hoorde ik hoe ik sneller aan veel geld kon komen. Dat ben ik gaan doen. Ik ging in de opium.” Al op vroege leeftijd leerden de jongens de fijne kneepjes van het vak. Mitchell zag als kleine jongen hoe zijn vader het deed. Hoe die de straat op ging met een wapen en terugkwam met het grote geld. “Ik sloot me als kleine jongen al aan bij de grote jongens. Anders had je niets”, zegt ook Rinaldo. Al vanaf jongs af kwamen ze in contact met de politie. Dan weer in de gevangenis, dan weer vrij. Ze zijn verwikkeld in een jarenlange strijd met de politie.

De politie dacht: we gaan de grote jongens van Hoptille pakken

Strijd met de politie

“We komen voor elkaar op, wanneer de politie het ons lastig maakt. Het is dan wij tegen de politie”, vertelt Mitchell. Dat wordt twee dagen later duidelijk. De jongens op het speelveldje zijn onrustig. Ze staan bij hun vaste plek rond de tafeltennistafel. Het friettentje ter plekke trekt veel mensen. Iets verderop spelen kinderen.

“Niet normaal zeg, hoeveel de politie ons vandaag in de gaten houdt”, zegt Mitchell. Op dat moment rijden twee politieauto’s het speelveld op. Een van de drie meisjes springt op en rent weg. Onder het rennen trekt ze haar zwarte, hooggehakte laarsjes uit en gooit ze naar achteren. Iets verderop laat ze haar telefoon vallen, kapot. Een politieman rent vlak achter haar en probeert haar jas te pakken. Hij grijpt steeds mis. Zo’n vijf meter achter hem rent een vrouwelijke agente. Het meisje kan net een *ruime achtbocht* maken, voordat de agent haar te pakken heeft.

Samen smakken ze op de grond, vlak voor de voeten voor de jongens. Het meisje gilt: “Ik heb net twee jaar vastgezeten. Jullie kunnen me niet weer meenemen.” De grijze wagen met de agent in burger komt met te hoge snelheid het plein oprijden. De remmen piepen als hij vlak voor het drietal tot stilstand komt. De stem van het meisje op de grond slaat over. “Ik heb een baby in m’n buik.” De politieman heeft zijn knie op haar nek. De agente houdt haar benen in bedwang. “Word nou rustig, je doet jezelf alleen maar pijn zo.” Inmiddels zijn er nog een politiewagen, een busje en twee agenten op scooter aangekomen.

Stil staan de jongens naar het spektakel te kijken. De spanning staat op de gezichten. Hier en daar een grijns. Melvin draait zich van het tafereel af. “Zie je nou wat ze doen. Ze gooien haar zo neer. De politie gaat niet normaal met ons om.” Een oudere, donkere man blijft staan en valt uit tegen de politie over het geweld dat ze gebruiken. “Je moet nu weggaan, jij hoort hier niet”, zegt Rinaldo tegen hem. Dan keert hij zich tegen de politieman die in discussie was gegaan met de man. “Jullie hebben je werk gedaan, ga dan nu ook gewoon weg.” Hij wil niet nog meer gedoe op hun hangplek, laat Rinaldo later weten.

De jongens zijn moe van strijd met politie. Mitchell: “Als de politie nu komt provoceren, dan kijken we ze niets eens aan. Ze fouilleren ons vaak, maar wij zeggen niks.” Dat was in 2006 wel anders. Toen kwam de botsing tussen de Bijlmerse jongens en de politie tot een hoogtepunt.

Leiders

De jongens herinneren het voorval nog goed. Mitchell: “Ik zeg je het was gewoon chaos. Wij tegen hen. Alle mensen keken uit de ramen naar buiten. Er kwam politieversterking, en toen werd het slaan, duwen, schoppen, bambambam. Een paar van ons werden gepakt. Niet eens degene die wat gedaan hadden. Dat maakt de politie niet uit. Die dacht: we gaan de grote jongens van Hoptille pakken.”

Tijdens de actie pakte de politie de vermoedelijke leiders van de Hopi-boys op. Een actie als deze kwam niet uit de lucht vallen, vertelt Jonkman: er werd een steen gegooid naar de politie ter paard. De Hopi-boys waren een jaar lang door de politie 24 uur per dag in de gaten gehouden. De politie bracht de jongens zo in kaart: wie zich bezighield met straatroof, ripdeals en openlijke geweldpleging. Rinaldo kwam zes maanden vast te zitten. Twee anderen komen nu pas vrij. Maar volgens de jongens kennen de Hopi-boys geen leiders. Mitchell: “De politie kiest die leiders uit. Maar niemand is hier de baas van niemand. We zijn met z’n allen een team.”

Het stadsdeel, politie en welzijn noemde de gerichte aanpak tegen de Hopi-boys een succes. Daar denken de jongens zelf anders over. “De politie heeft ons niet uit elkaar gehaald. Een paar zaten vast, maar niet voor levenslang toch. Ze zijn weer vrij.” De autoriteiten hebben de Hopi-boys niet verslagen, vinden de jongens.

Het goede pad

Stadsdeel, welzijn en woningbouwcorporaties; een heel bataljon aan organisaties houdt zich bezig met overlastgevende jongerengroepen in Zuidoost. Deze groepen worden sinds 2006 aangepakt door een team van jeugdzorgorganisatie Spirit samen met een aantal partners, zoals stadsdeel, politie en justitie. Ze proberen de jongeren op het goede pad te krijgen door huisbezoeken, buurtactiviteiten en leer- werktrajecten.

De Hopi-boys hebben er weinig van gemerkt, zeggen ze zelf. “We zien hier nooit iemand. Er is niks voor de jeugd, dus organiseren we het zelf maar. We hebben geen overdekte plek om rustig samen te komen.” De jongens wijzen naar de halfpipe waar ze voorheen schuilden voor de regen. Nu staan er hekken om het afdakje. Jonkman vertelt later dat die omheining is geplaatst nadat duidelijk werd dat mensen die zich daar ’s nachts ophielden anderen beroofden. Hun illegale slachtoffers durfden geen aangifte te doen.

Volgens Raoul White van Spirit heeft het jongerenwerk wel degelijk effect in Zuidoost. In 2006 waren er vijftien jongerengroepen aangewezen als overlastgevend. Op dit moment zijn daar nog zeven van over. “We weten dat we van de 134 van de 196 probleemjongeren bereikt hebben. En dat het goed met ze gaat”, zegt White. Wat er met andere groep is gebeurd, weet hij niet.

De meeste Hopi-boys zijn nu te oud om door welzijnswerk gevolgd te worden. De politie houdt ze wel dagelijks in de gaten, maar ziet ze slechts op straat hangen, de meesten van hen pas na werktijd. De hossels spelen zich buiten beeld af. Volgens White van Spirit zijn de Hopi-boys verdwenen. “Als je de kop eraf haalt, is het lijf niet meer sterk. Op dat moment heb je meer kans op invloed uit te oefenen en dat is gebeurd.” De politie heeft de Hopi-boys als criminele groep uit haar systeem gehaald.

Nieuwe groep

Maar de jongens die zich ’s middag vanaf een uurtje of vijf verzamelen op het speelpleintje bij de flat Hoptille noemen zichzelf nog steeds Hopi-boys. De zogenaamde harde kern is weer vrij. “Die wonen nog steeds in de H-buurt,” vertelt Jonkman. Dat de Hopi-boys weer de criminele reputatie krijgen als een paar jaar geleden is onwaarschijnlijk. De jongens zijn gekalmeerd. “We hebben geleerd van de justitiedingen, omdat we zo vaak hebben vastgezeten. We weten wat onze rechten zijn.”

De Hopi-boys zijn niet meer de criminele groep die we op de beelden terug zien. Maar het aantal wapens in de buurt wordt er niet minder op. Ondanks de talloze projecten en actieplannen blijven de sociaaleconomische omstandigheden even slecht. Individueel geweld blijft voorkomen en nieuwe groepen komen op.

Zo werkt het hiphoplabel Greengang als een magneet op de jongeren uit de buurt. Greengang is aan de Hopi-boys gelieerd. In de clips en op foto’s wordt de gangstercultuur verheerlijkt, met stapels geld en vuurwapens, maar de jongens rappen ook over hun realiteit in Zuidoost. Raoul White van welzijnsorganisatie Spirit vindt de Greengang een positieve ontwikkeling. “Ik zie de Greengang als de muzikale afdeling en creatieve tak van de Hopi-boys.”

De politie trof tijdens een standaard controle bij een van de jongens van de Greengang een vuurwapen aan. Hij was per auto onderweg naar het H-buurtfeest waar hij zou gaan optreden, vertelt Jonkman. Het optreden was een succes maar om het met grote regelmaat te organiseren raadt de politie af. “Dat zou die jongens een vaste verzamelplek en dus meer status geven. Dan gaat het geheid een keer fout.”

Maar de opkomst van de Greengang betekent niet het einde van de Hopi-boys. “We blijven altijd in the hood. Ik wil hier oud worden. We hebben hier alles. Wij zijn Hoptille.”

De namen van Hopi-boys Melvin, Mitchell en Rinaldo zijn gefingeerd.

Related posts:

1. Op literatuursafari naar de Bijlmer Een bus vol grachtengordelpubliek vertrok op dinsdagavond 7 februari vanaf...
2. Grote preventief fouilleeractie in Kalverstraat AMSTERDAM- 23 jan. De Amsterdamse politie heeft gisterenavond preventief gefouilleerd...
3. Kou treft ook hangjongeren Image By: Carien ten Have Amsterdam – Niet alleen Amsterdamse...

Met boze spandoeken voor de Albert Heijn demonstreren is uit. De bewuste consument zet zijn macht liever positief in, door winkeliers die openstaan voor groene initiatieven een wortel voor te houden. Carrotmobbing, nu ook in Nederland.

AMSTERDAM – Bedrijven doen tegenwoordig wat idealisten willen, niet vanwege hun mooie idealen of onder negatieve druk, maar omdat ze een wortel wordt voorgehouden: winst. Als een ondernemer toezegt te investeren in zuinige diepvrieskisten of spaarlampen, kopen honderden actievoerders samen in één keer zijn winkel leeg. Het idee is simpel: voor bedrijven is winst maken nou eenmaal prioriteit. Strijd daar niet tegen, maar speel er op in.

Ze noemen zichzelf carrotmobbers en vragen ondernemers hoeveel zij van de omzet van die dag willen besteden aan groene aanpassingen in hun bedrijf. De ondernemer die het meeste biedt wordt bezocht door de carrotmobbers, die zich verzamelen via internet. De aanpassingen die de winkelier doet kunnen verder gaan dan een paar spaarlampen. “Een ondernemer kan bijvoorbeeld beloven over te stappen op groene stroom voor de komende tien jaar,” zegt Ivo Rodermans, een van de initiatiefnemers van Carrotmob Rotterdam.

De eerste Nederlandse actie moet rond de derde week van november plaatsvinden in Rotterdam. Daarna staan Carrotmobs in Utrecht en Amsterdam op de planning. De afdeling in Rotterdam voert op dit moment gesprekken met de eigenaren van kleine, zelfstandige supermarkten in die stad.

Veertienduizend dollar

De eerste Carrotmob werd in 2008 georganiseerd door Virgance, een Amerikaans bedrijf dat zich specialiseert in geld verdienen met actievoeren. Na de eerste actie in een drankwinkel in San Francisco duiken in steeds meer landen Carrotmobs op. Tot nu toe zijn er 22 carrotmobs geregistreerd. De mobs leverden afzonderlijk tussen de driehonderd en veertienduizend dollar op.

Carrotmob slaat nog geen deuk in een pak boter

Onze zuiderburen gingen ons in augustus voor. Een Carrotmob in Antwerpen verdubbelde de dagomzet van een kleine kruidenierszaak naar vierduizend euro. De eigenaren beloofden vooraf daar de helft van te besteden aan vergroening van hun winkel. Maar zet het indraaien van spaarlampen bij de winnende buurtsuper wel zoden aan de dijk?

Jumbo

“Carrotmob slaat nog geen deuk in een pak boter,” zegt Dick Veerman van de webblog Foodlog, dat de ontwikkelingen in de voedselindustrie volgt. Veerman riep begin juli zelf op tot een Carrotmob. Die tot de ‘eerste Nederlandse Carrotmob’ uitgeroepen bijeenkomst vond plaats bij de Jumbo in Odijk. Twee groenteleveranciers van de supermarkt “willen graag gecarrotmobbed worden. Ze zijn helemaal duurzaam, want ze verkopen groente en fruit uit de buurt in plaats van uit Spanje en Egypte,” liet Veerman in een reactie op de website van NRC Next weten. Er kwam uiteindelijk een hoop media op af, en drie verdwaalde twitteraars.

Het fenomeen van consumenten die via internet hun krachten bundelen is niet nieuw. Tuangou, of team buying, was in 2006 een rage in China. In chat rooms op internet verzamelden consumenten zich om gezamenlijk op een producent of verkoper af te stappen. Door met een grote groep voor een product of winkel te gaan, wisten ze een leuk prijsje te bedingen. Hier bleken de nieuwe media wel degelijk mobiliserend te werken.

Tuangou vormde de inspiratie voor Strawberry Earth. Vanaf 2008 werkt het Amsterdamse platform vanuit hetzelfde principe als Carrotmob aan duurzaamheid. Het is dan ook niet vreemd dat Strawberry Earth gevraagd is Carrotmob in Amsterdam op te pakken.

Afgelopen zomer organiseerde Strawberry Earth een carrotmob-achtige bieding tussen de Amsterdamse bioscopen. Het Ketelhuis won, stak 100% van de omzet in duurzame investeringen en kon rekenen op 1000 klanten.

De carrotmobbers waren niet blij met de actie en hadden op internetfora opgeroepen deze mob te mijden. “Het was een slimme promotieactie, men wilde meeliften op het concept van Carrotmob,” reageerde Carrotmob Vlaanderen.” Volgens de echte mobbers ligt de kracht van het idee nu juist in het initiatief van de consument. Bij Veerman ging het initiatief uit van de supermarkt.

Spelregels

Rodermans vreest dat zo’n actie als in Odijk het concept achter Carrotmob uitholt, voordat er echt een heeft plaatsgevonden. En dat is verwarrend voor de consument. “Natuurlijk zijn de groenteleveranciers van de supermarkt goed bezig met de streekproducten, maar dat betekent niet dat ze de naam Carrotmob zomaar kunnen gebruiken.” Het kwam de echte carrotmobbers op de kritiek te staan dat zij regeltjes willen opleggen aan een nieuwe vorm van actievoeren.

“We zijn wel vaker benaderd door ondernemers die gecarrotmobbed willen worden.” aldus Rodermans. Het gaat dan om winkeliers die ver zijn in het groener maken van hun assortiment en winkel. “Hun winkansen zijn groot en de publiciteit die Carrotmob hen oplevert komt natuurlijk goed uit, maar eigenlijk verandert er weinig. Waarschijnlijk stond het geld voor de volgende duurzame aanpassing al gereserveerd.”

Veerman had de spelregels niet verkeerd begrepen. “Door zelf op te roepen tot een mob, wilde ik laten zien dat het niet werkt.” Volgens Veerman zijn de nieuwe media niet geschikt voor het snel mobiliseren van consumenten. “Veel digitale gemeenschappen zijn te weinig hecht. Er moeten zware afspraken worden gemaakt, willen mensen überhaupt op zo’n actie afkomen.” Een hype als Carrotmob levert geen echte verandering op, is de achterliggende kritiek van Veerman. Terwijl het wel veel energie kost om het te organiseren. “Een Carrotmob is misschien drie keer leuk, daarna is de lol eraf.”

Bewustwording

Maar het idee van de wortelbende gaat verder dan de ludieke actie zelf. “Die ene energiezuinige koelkast maakt het grote verschil niet,” erkent ook Rodermans. Het gaat de carrotmobbers erom dat de deelnemende ondernemers over duurzame aanpassingen gaan nadenken en een kostenberekening maken. De Carrotmob is een middel om bij het midden- en kleinbedrijf binnen te komen.Wanneer één speler in een bepaalde branche kiest voor groene maatregelen, worden de concurrenten geprikkeld hier ook over na te denken. Ze kunnen moeilijk achterblijven.

Die ene energiezuinige koelkast maakt het grote verschil niet

En volgens Rodermans worden ook consumenten bewust van hun macht als ze zien dat ze samen zo veel invloed kunnen uitoefenen. Veerman is niet overtuigd. Hij vindt dat dit soort initiatieven vertroebelen waar het echt om draait: de achterliggende structuren die veranderd moeten worden. “Carrotmobbers zijn naïef. Het laat consumenten denken dat ze wat kunnen veranderen door zo’n eenmalige actie, dat je als consument macht hebt, maar de werkelijke machten lachen zich rot.”

“Dat is onzin,” vindt Jan Rotmans, hoogleraar Transitiemanagement aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De symbolische waarde van dit soort positieve actiemiddelen moet je niet onderschatten, vindt hij. “Dit soort kleine veranderingen hebben uiteindelijk juist veel effect, omdat zij knagen aan die structuren.”

IKEA

Het Nederlandse initiatief richt zich nu nog op de kleine ondernemers, die het doorgaans te druk hebben om zich te verdiepen in groener maken van hun bedrijf. “Bij Albert Heijn wordt een groene campagne uitgedacht op het hoofdkantoor, kleine ondernemers hebben hele andere dingen aan hun hoofd.”

In de VS stapt Carrotmob nu over naar de grote bedrijven zoals, IKEA. De volgende stap is om ketens aan te pakken. Zover is men in Nederland nog lang niet. “Het staat niet in de directe planning van Carrotmob Nederland om de grote vissen aan te pakken. Daarvoor moeten we eerst groeien,” vertelt Rodermans, “we werken nu met tien mensen op vrijwillige basis, de kennis en kracht om grote bedrijven aan te pakken is er nog niet.” De kans is dan te groot dat het niet in een keer lukt. Dat zou het einde van het concept Carrotmob in Nederland betekenen.

Zeker bij grote bedrijven is het lastig om vast te stellen of zij de Carrotmob niet gebruiken voor ‘greenwashing’ en zich zo duurzamer voordoen dan dat ze eigenlijk zijn. “Bij een groot bedrijf breng je bovendien pas wat teweeg wanneer je met veel mensen komt aanzetten.” Tot nu toe hebben zo’n 200 mensen zich aangemeld bij Carrotmob Rotterdam. “Voor de eerste mob zou 1000 consumenten fantastisch zijn.”

Deze moderne, positieve vorm van actievoeren blijft

“Natuurlijk is het afwachten of specifiek de Carrotmob aanslaat in Nederland en uiteindelijk op een grotere schaal kan worden ingezet,” zegt Rotmans. Hij voorspelt wel dat we de komende jaren veel van dit soort initiatieven zullen zien, waarvan sommigen snel weer overwaaien. “Maar deze moderne, positieve vorm van actievoeren blijft. Het past bij deze tijd. Jonge mensen hebben geen zin om tijd te verspillen met protestacties.”

Related posts:

1. Een idee voor jezelf houden is een misdaad bezoekers van PechaKucha in de pauze, foto: NAP Bezoekers...
2. Poolse winkeliers worstelen met Amsterdamse markt Amsterdam, 7 jan – Poolse winkeliers in Amsterdam hebben het lastig....

AMSTERDAM – “Kakkerlakken, zo noemen wij de vrije taxirijders.” Fahmy (39) rijdt een tweedehands SEAT Alhambra en is aangesloten bij de Taxi Centrale Amsterdam (TCA). Vanavond staat hij in de rij taxi’s bij het Leidseplein. “Een ritje van centraal station naar het Hilton kost je bij mij ongeveer 15 euro. Mijn laatste klant was verbaasd. De vorige keer betaalde hij voor hetzelfde ritje 35 euro. Vanaf centraal ging hij de ring op, richting Hoofddorp. Hij was ingestapt bij een vrije taxi. Dat was zijn fout.

Het klinkt als een verkooppraatje, maar, zo zegt Fahmy met harde stem: “Het is een oorlog geworden. De klanten zijn te bang om in een taxi te stappen. De vrije rijders verpesten het voor ons.” Fahmy kwam twintig jaar geleden naar Nederland. In Marokko was hij navigator bij de marine. Sinds 2001 is hij taxichauffeur in Amsterdam. Daar verdient hij maandelijks tussen de 2.800 en 3.000 euro bruto mee. De benzinekosten gaan daar nog van af.

De Amsterdamse wethouder Hans Gerson (PvdA, Verkeer, Vervoer en Infrastructuur) pleit ervoor een gemeentelijk taxibureau op te richten, dat vergunningen verstrekt en kan intrekken. Op die manier kan de gemeente de Amsterdamse taxibranche beter controleren.

Vorige week bleek echter uit een debat in de Tweede Kamer dat de gemeente Amsterdam niet meer bevoegdheden krijgt om op te treden tegen vrije taxirijders. Het duurt waarschijnlijk nog een jaar voor de nieuwe taxiwet ingaat. Het uitgeven van individuele vergunningen blijft de verantwoordelijkheid van de rijksinspectie IVW.

Tussen juli 2007 en juni 2009 registreerde de Amsterdamse politie minstens driehonderd taxi-incidenten. In 21 procent van de gevallen gaat het om geweld, zoals mishandeling. Fraudemeldingen, zoals vervalste papieren, zijn goed voor vijf procent; ruim drie procent draait om belediging.

Op 4 juli overleed de 44-jarige Rob Sitek, nadat hij een klap had gekregen van een taxichauffeur. Sinds het incident heeft de gemeente de druk op staatssecretaris Huizinga van Verkeer (ChristenUnie) opgevoerd om snel met een oplossing te komen.

Huizinga zint op verplichte vereniging van taxichauffeurs. Alleen taxirijders die een groep vormen, mogen op de standplaatsen staan. Huizinga verwacht dat de sociale controle binnen de groep een “reinigende werking” heeft.

“In de chaos op het Centraal Station wil ik niet staan en ook op het Leidseplein kom ik normaal nooit. Dit is de tweede keer in vier jaar tijd dat ik hier in de rij aansluit. Ik zie veel chauffeurs klanten weigeren, ruzie maken. Daar kan ik niet tegen. Zo’n vijf jaar geleden was hier genoeg werk, Leidseplein was de beste standplaats, nu kijken de klanten wel uit.

Snelle geld

“De jonge taxichauffeurs kiezen vaak voor dit plein. Het is het eerste wat bij ze op komt, als ze hun chauffeurpas krijgen. Daar gaan ze voor het snelle geld. Dat verdienen ze niet met de korte ritjes. Ze willen maar voor even chauffeurtje spelen. Voor mij is het mijn brood, mijn beroep. Tot een paar maanden terug sprak ik ze er op aan. Dat heb ik na een paar flinke ruzies wel afgeleerd. Het heeft geen zin.

“We hebben de stad een beetje verdeeld. Je hebt de Marokkanen, de Turken, Pakistani. Dat gaat niet alleen met ruzie. Het is saai wanneer ik bij een groepje Turken sta en lang moet wachten. Iedereen babbelt in z’n eigen taal. Marokkanen vind je bij centraal en Nieuwmarkt, Turken bij de Beursstraat. Het Leidseplein is multicultureel.

Nep-TCA

“Nu halen de kakkerlakken weer een oud trucje uit de kast. Nog geen jaar geleden hebben we al onze daklichten vervangen, omdat vrijrijders de onze kopieerden. De laatste maanden zie ik steeds vaker dat ze hun daklicht dezelfde kleuren hebben gegeven als het rood-zwart-rood van ons. De letters TCA zijn vervangen voor TCE, 7×7 voor 24/7. Zo proberen ze onze klanten in te pikken, en nog succesvol ook.”

In januari heeft TCA de wit-groene daklichten vervangen voor de zwart-rode lichtbakken, die nu op veel Amsterdamse taxi’s prijken. Dat was hard nodig aangezien toen tussen vijfhonderd en duizend taxichauffeurs in Amsterdam rondreden met valse TCA-daklichten. Die schatting is van TCA-directeur Bas Vos. Daar komt bij dat sommige TCA-chauffeurs na hun werkuren voor het bedrijf hun daklicht omruilen en voor een duurder stadstarief, het zogenaamde zonetarief, klanten oppikken.

Argwaan

Fahmy heeft zojuist een oudere dame bij een Surinaams-Chinees restaurant afgezet. Liever stapt ze niet meer in een taxi sinds haar nichtje twee maanden geleden door een taxichauffeur was beroofd, maar vannacht was ze te laat voor haar werk. “Dat is niets nieuws voor mij.” Fahmy haalt zijn schouders op en rijdt na een soepele U-bocht een tijdje in stilte door.

“De gesprekken in de taxi worden er niet leuker op. Klanten beginnen vaak over de man die deze zomer is doodgeslagen door een taxirijder. Vervolgens kijken ze je argwanend aan. Ik was op familiebezoek in Marokko toen het gebeurde. Die taxirijder heeft het vast niet zo bedoeld, maar tegen een klant blijf je beleefd. Je bent een acteur, je blijft kalm. Natuurlijk wordt je kwaad als klanten niet betalen. Maar het is niet slim om daar te lang mee bezig te zijn. Tijd kost geld. Te dronken mensen weiger ik. Als ze mijn auto onderspugen, heb ik een paar dagen geen inkomsten vanwege de stank.

Vrijrijder Shayan

Vrijrijder Shayan Salehi (26) is voor groepsvorming onder taxichauffeurs. “Ik heb nu veel vrijheid, maar als het zover komt dat ik me moet aansluiten bij een club om ergens te mogen staan, dan wil ik dat best doen. Ook ik heb last van de concurrentie. Waar ik vroeger regelmatig aan een tweede rittenkaart begon, ben ik nu blij met tien ritten op een avond. De rittenkaart is dan nog niet halfvol.”

Shayan begon vijf jaar geleden als vrijrijder. Dat was een bijbaantje, maar al snel stopte hij met zijn hbo-studie Informatica. “Toen kon ik nog flink geld verdienen met het taxirijden. De eerste maanden had ik ook wel eens problemen: ‘Die klant is van mij, afblijven!’ Nu maak ik me er minder druk om. Ik zie steeds meer jonge jongens -negentien of twintig jaar oud- die gekke dingen doen: ze geven plankgas, weigeren ritjes of zoeken ruzie.”

Naast de concurrentie haalt Shayan de angst onder de klanten aan als belangrijke reden voor het weinige werk. “Ik zie klanten twijfelen of ze bij me in willen stappen. Ze kijken me aan en beoordelen me op mijn uiterlijk. Daar doe je niets aan. Van mij mag het nieuwe taxirijders best moeilijker worden gemaakt. Nu kan iedereen taxichauffeur worden.”

“Wil je dat dit je laatste dag is?”

“Het kostte me 1.500 euro om me aan te sluiten bij TCA, daarnaast betaal ik 260 euro per maand aan contributie. Daar krijg ik taxi-oproepen voor terug en ook een stukje veiligheid. Deze zomer had ik twee klanten opgepikt. Toen ze in de auto zaten merkte ik pas dat ze drugs op hadden. Een van hen dwong me door te rijden met rood licht. Ik bleef stilstaan. ‘Wil je dood? Wil je dat dit je laatste dag is?’ vroeg hij. Zijn hand hield hij achter zijn rug, dreigend dat hij een wapen vast hield. Ik had het knopje ingedrukt, waardoor de centrale en de andere TCA-taxi’s mee kunnen luisteren. Een oud snufje dat we uit de contributiepot betaald hebben. Al snel verscheen de politie. Ik was bang. Een week lang was ik bang dat ik ze weer tegen zou komen.

“Toch blijft het mijn vak. Ik heb mijn eigen auto, that’s it. Geen hoofdpijn. Na mijn uurtjes of voldoende ritjes tank ik nog even en rij ik naar huis, naar Assendelft. Het voelt goed om die vrijheid te hebben. Als ik een week weg wil dan kan dat. Ik ben eigen ondernemer, zonder dat ik een zaak draaiende hoef te houden. Ik kan niet te lang op één plek zijn. De klanten pik ik op straat op. Ik weet nooit wie ik in mijn auto krijg. Een huilende vrouw, die net haar relatie heeft verbroken. Een man, balend omdat hij heeft verloren in het casino.

Taxi-overschot

“Maar er zijn te veel taxi’s in Amsterdam. Ik heb het nog nooit zo rustig gehad als de laatste maanden. Sinds januari 2009 is het veel wachten op klanten en zoekend door de straten rijden. En de klanten blijven weg. Niet alleen omdat ze bang zijn voor de taxirijders. De crisis heeft er ook mee te maken. Engelsen waren goede klanten, maar die zie je niet veel meer in Amsterdam.

“Ik moet steeds slimmer worden. Als ik weet dat er ergens een feestje is rijd ik er heen via omweggetjes, zodat andere taxi’s me niet volgen. Daar bel ik enkele bevriende collega’s. Dat zijn ook Marokkaanse jongens, net als ik, maar niet van die problemenmakers.”

Fahmy wil zijn volledige naam niet geven. “Ik heb geen behoefte aan nog meer problemen.”

Related posts:

1. ‘Schotten en Belgen zijn krenteriger’ In de kantoren aan de Amsterdamse Zuidas wordt de kredietcrisis...
2. Kringloopwinkel meer klandizie AMSTERDAM – 17 feb. Kringloopbedrijf De Lokatie heeft in 2008...

AMSTERDAM, 20 feb. - ‘Wil je dat de Zuidas leeft, dan moet er over gepraat worden. En dat mag ook best negatief zijn. Liever dat de Zuidas omstreden is, dan onomstreden vanwege zijn saaiheid.’ Jeroen Boomgaard volgt de ontwikkeling van kunst en cultuur op de Zuidas kritisch vanuit het Lectoraat Kunst in de Publieke Ruimte. Dat doet hij in opdracht van Virtueel Museum Zuidas (VMZ), een stichting die de gemeente Amsterdam in raad en daad bijstaat. Het VMZ  heeft onder andere de videowall op het Zuidplein en het artist-in-residence-project geïnitieerd.

Onlangs kwam de Commissie Cultuur Zuidas met een plan over de culturele invulling van de Zuidas. Boomgaard vindt het vooral positief dat de gemeente meer grip heeft gekregen op de ontwikkelingen sinds de presentatie van het plan. Toch heeft het rapport niet geleid tot vurige debatten over de ontwikkeling van het gebied. Volgens Boomgaard ligt de focus teveel op het zogenaamde kunstpaleis, een project van 100 miljoen euro. ‘Ik ben een beetje bang voor die bonbondoos. Als daar alle energie naar uitgaat, dat wordt de ontwikkeling van het gebied te eenzijdig. Weinig culturele instellingen zitten te wachten op die kunsthal.’

Boomgaard vindt aandacht voor ‘tijdelijke culturele programmering’ belangrijker. Het ouderwetse broedplaatsenidee, maar dan binnenstebuiten. ‘Wanneer er enkel gepraat wordt over grote gebouwen en grote projecten op lange termijn, dan zit je in 2030 met een steriele wijk. Een geslaagd zakencentrum met een aantal mooie kunstwerken, maar zo dood als een pier.’

Een continuïteit aan spontane activiteiten maakt een wijk interessant. ‘Je ziet mensen rondlopen, die doelbewust naar iets op weg zijn. Ze willen iets zien en beleven. Dan leeft cultuur in een wijk. Dat zie je nu in de Pijp en Oost.’ Vaak wordt een wijk met behulp van cultuur opgewaardeerd. Volgens Boomgaard moet de Zuidas het tegenovergestelde bereiken: ‘Met behulp van cultuur kunnen we het gebied een beetje normaler maken, minder het domein van de snelle pakkendragers en het grote geld.’

Kunst en cultuur moeten vooral geen reclamecampagne worden, waarschuwt Boomgaard. Er moeten werkelijk activiteiten plaatsvinden. De culturele programmering is ook alleen niet voor het directe publiek op de Zuidas: ‘wit en hoogopgeleid, op de schoonmakers na. Als je serieus vindt dat de Zuidas een cultureel centrum moet worden, dan dient het aantrekkelijk te zijn voor mensen uit andere delen van de stad.’

De culturele instellingen uit Amsterdam hebben volgens Boomgaard hier ook hun verantwoordelijkheid. ‘Het is niet alleen: Wat kan de Zuidas doen voor de culturele instellingen, maar wat kunnen de culturele instellingen doen voor de Zuidas? Kun je het gebruiken als speelplek? Als we blijven zeggen dat de Zuidas een hopeloos blok beton is, waar alleen kapitaal heerst, dan is cultuur op die plek onmogelijk. Wanneer we over de Zuidas spreken als een gebied met culturele potentie, krijgen mensen het gevoel dat er iets mogelijk is.’ Tot nu toe laten de culturele instellingen de Zuidas links liggen is de kritiek van Boomgaard.

Er zijn meer partijen die invloed hebben op de culturele ontwikkeling van de Zuidas. De belangrijkste coalitie bestaat uit gemeente, projectontwikkelaars en banken. ‘Die zijn voortdurend met elkaar in een strijd verwikkeld: wie moet het meeste bijdragen en wie mag de meeste winst maken? Dat gaat in het grootste geheim, de partijen zijn achterdochtig.’ Cultuur lijkt hier ver van af te staan, maar het heeft directe invloed: ‘Men is bang dat cultuur de onderhandelingen zou verstoren. Daardoor lopen de processen zeer traag.’

Volgens Boomgaard is de bereidheid van de partijen om cultuur zijn gang te laten gaan cruciaal. ‘Ruimte biedt mogelijkheid aan spontaniteit. De spontaniteit van kunst en cultuur kun je niet plannen, maar de ruimte daarvoor wel. Die bestaat uit fysieke ruimte, financiële ruimte en geestelijke ruimte. Dat laatste houdt in dat betrokken partijen niet bij voorbaat weten wat er gebeurt of komt. Laten we dat aan de kunstenaars overlaten.’

‘Als openbare ruimte is de Zuidas een vrij problematisch gebied. Je zit met een schaalprobleem; de gebouwen zijn te groot voor de relatief kleine openbare ruimte. Dat heeft te maken met winstmaximalisatie.’ Boomgaard ziet de uitdaging om de gevoelige plekken van de Zuidas te ontdekken. De tijdelijke leegstand is volgens hem zo’n gevoelige plek.

Biedt de economische crisis mogelijkheden voor de culturele ontwikkeling van het gebied? ‘Vastgoedeigenaren zijn nog steeds niet happig. Ze denken dat ze de ruimte morgen toch wel zullen verhuren.’ Boomgaard wijst wel op de verandering van de rol van de overheid door de economische crisis. ‘De gemeente Amsterdam krijgt op het gebied van kunst en cultuur weer meer een regiefunctie, in plaats van een passieve loketfunctie.’

Boomgaard geeft niet op. Amsterdam Bright City, een initiatief dat de Vrije Universiteit en ABN AMRO dat op 4 juni organiseren, grijpt hij aan als proefmodel. Studenten tonen tijdelijke kunstinstallaties en performances ter plekke. Boomgaard wil laten zien dat niet al het geld in de hardware gestopt moet worden, maar ook in de software. Ook wil hij onderzoeken wat er gebeurt. ‘Wat doet zoiets op straat? Haalt het mensen naar de Zuidas toe?’ Boomgaard is vooral benieuwd naar de hindernissen die worden opgeworpen tegen spontane kunst. ‘Tot nu toe is cultuur op de Zuidas te afhankelijk van de welwillendheid van de betrokken partijen.’

Related posts:

1. Raad kritisch over nieuwe cultuurcommissie Zuidas AMSTERDAM – 6 feb. Een meerderheid van de Raadscommissie is...
2. Raad kritisch over nieuwe cultuurcommissie Zuidas AMSTERDAM, 6 feb. Een meerderheid van de Raadscommissie is kritisch...
3. Voorlopig nog geen broedplaatsen op de Zuidas AMSTERDAM, 20 feb. - Het duurt nog even voordat er...

AMSTERDAM – 17 febr. Op een verloren maandagavond loop ik achter een groepje Britten over de Oudezijds Achterburgwal. Zes stuks, jonger dan twintig. Pukkelige slungels in beschonken toestand. Ze dragen mutsen met Amsterdam er op. Het duurt even voordat ik doorheb dat ze een taal spreken die ik zou moeten verstaan. Voor ze het weten zijn ze het smalle gebied van de Amsterdamse Wallen alweer uitgelopen. Abrupt staat de voorste stil. Als in een goedkope slapstick botsen de andere jongens tegen hem op. ‘We go back, pals.’ Met z’n zessen drommen ze zich voor een raam, de vrouw erachter zet het op een kier. De toeristen zijn schaars vanavond. ‘She shouldn’t be too expensieve, right?’ zegt de leider. Gelach. Snel sluit het deurtje weer. Duwend en struikelend loopt het groepje verder.

Ik volg de jongens, langs smsende, nagelvijlende en gapende vrouwen, een kroeg in. Old Sailor. In het bruincafé hangen oude zeemanspullen aan de muren. Tussen landkaarten, een scheepsstuur, twee opgezette schildpadden en visnetten zijn zeemansspreuken opgetekend. De gokkast in de hoek is constant bezet. De gedraaide dancemuziek vloekt met het interieur. Ik vind een plekje tussen de gokkast en de toiletten. Foute keuze. Iedere keer dat de deur van de toiletten opengaat, waait er een doordringende walm van urine en schoonmaakmiddel voorbij. Ik heb het gevoel dat mannen naar me kijken. Een ijdele gedachte: wanneer ik hun blikken volg, kom ik uit bij een groot plasmascherm boven mij. Er wordt een cricketwedstrijd vertoond van twee maanden geleden.

Nippend van mijn biertje kijk ik naar buiten. Nonchalant? Stoer? Ik probeer mezelf een houding te geven. Aan de overkant van de gracht staan twee hoogblonde dames in vlammend rode lingerie. Er lopen nauwelijks potentiële klanten langs. Het is nog vroeg, tien uur, maar het verleidelijk kijken naar voorbijgangers hebben ze allang opgegeven. De dames zijn druk in gesprek en lopen voortdurend van de ene kamer naar de andere. Vanaf mijn plaats in de kroeg lijkt het een poppenkast.

Old Sailor kent haar publiek. Er worden grote pullen bier geschonken. Heineken, en voor de Britten die heimwee hebben staat een kratje Becks achter de bar. In een grote vitrinekast hangt de merchandise: T-shirts en petten met Popeye en de naam van de kroeg erop. Ook Frank de Boer is niet te preuts om zijn naam aan de kroeg op de wallen te verbinden. Een oud, stoffig voetbalshirt hangt ingelijst naast de toiletten. Een vrouw grijpt ernaar, in haar val richting wc. Mis. Ze ligt met de knietjes op de grond, krabbelt op en kijkt zoekend naar wat haar val veroorzaakt moet hebben. Op de vlakke vloer is niets te vinden. Stiletto’s en alcohol gaan niet samen.

Mijn biertje is op en ik stap de kroeg uit, de regen in. Het meisje tegenover mij draagt een vrolijk groene bikini. Ik herken ‘m. Dezelfde bikini kocht ik twee zomers geleden ook. Nauwelijks aangehad, zat niet lekker. Met dat feestelijk rode licht weet het meisje de bikini een stuk sexier te dragen dan ik.

‘Ik zag je al aan komen lopen, verzopen katje.’ De uitsmijter van de Moulin Rouge is jong en fors. Zijn kale schedel weerkaatst het rode en gele licht van de club. Hij draagt een mooi pak met wollen overjas. ‘Wat doe je hier? Kom je van je werk? Studie?’ Studie kies ik snel. Dat lijkt me de veiligste optie, gezien de onderzoekende blikken van de langslopende mannen. Terwijl de verleiding toch echt achter het glas te vinden is en niet hier, in de stromende regen. ‘Ik zie er toch niet uit alsof ik hier thuis hoor?’, schiet het door me heen en schaam me direct voor die gedachte.

Een patrouillerende politiewagen passeert ons langzaam. Ik stap dichterbij de uitsmijter. Onder zijn grote, zwarte paraplu is het droog. Dat bevalt. Het is rustig binnen, vertelt hij zonder dat ik er naar hoef te vragen. ‘De pond staat slecht. Zo ook de dollar. De hoge vliegtax van Schiphol werkt bepaald niet mee. En de PvdA pest ons weg.’ Op een goede avond draait Moulin Rouge een showtje voor honderd man, nu zit er bijna niemand. Live couples sex, banana show, vibrator show en candle show. Een speciaal prijsje kan geregeld worden. Het riedeltje komt er vloeiend uit.

We kijken zwijgend voor ons. Zeven zwanen zwemmen rustig voorbij in de gracht. Ze geven de roodverlichte setting een surrealistisch tintje. Ik zucht. De uitsmijter is nog romantisch ook. Type teddybeer. Ik ben benieuwd of hij ook wel eens gromt.

Related posts:

1. Amsterdam Rauw: Krakersdorp ADM Amsterdam Rauw: een serie over wakker Amsterdam. Op zoek naar...
2. Amsterdam Rauw: Spirulina en ananaschips Amsterdam Rauw: Een serie over wakker Amsterdam. Op zoek naar...
3. Amsterdam Rauw: Ziekenzorg op de Zeedijk Amsterdam Rauw: een serie over wakker Amsterdam. Op zoek naar...

Voor de gelegenheid had het beveiligingsbedrijf maandag videocamera’s opgehangen. De organisatie van de Kracht van Congo, die het beveiligingsbedrijf heeft ingezet, is volgens het CBP verantwoordelijk voor de illegale publicatie van de beelden. Naast de vermeende dader zijn ook andere bezoekers herkenbaar in beeld op de video-opname. Xander van der Sar, betrokken bij de organisatie van de themadag, bevestigt dat Zaive Security onderzoek doet naar de verdwijning.

Het beveiligingsbedrijf heeft de identiteit van de dader nog niet vastgesteld en vraagt ooggetuigen zich te melden op het forum op haar website. Op deze website heeft Zaive Security tevens een foto gepubliceerd waarop de vermeende dader vermomd als bewaker naast het beeld staat. Het beveiligingsbedrijf heeft een bedrag van 250 euro uitgeloofd voor de tip die leidt tot het vinden van het beeld. De waarde van het antieke beeld is onbekend.

De organisatoren van de themadag de Kracht van Congo stelden deelnemers in de gelegenheid op de foto te gaan met een beeld van de Congolese Boa-stam, dat speciaal voor de gelegenheid onder begeleiding vanuit Congo naar Nederland was gehaald. Volgens de organisatie verdween het 34 centimeter hoge beeld in de drukte tijdens het optreden van verschillende bandjes tussen negen en tien uur ‘s avonds. Er waren toen ongeveer 300 bezoekers aanwezig. Van der Sar gaat ervan uit dat het verantwoordelijke beveiligingsbedrijf aangifte heeft gedaan. Zaive Security is niet bereikbaar voor commentaar.

Related posts:

1. ‘Democratie kun je niet eten’ Etnische verschillen liggen niet ten grondslag aan het conflict in...
2. ‘Waardeloze fotograaf’ beoordeelt 2000 foto’s per dag De kosmopolitische Ayperi Karabuda Ecer is dit jaar een van...
3. Vondelpark te glad voor hardloopwedstrijd Image by roel1943 via Flickr Amsterdam – De Vondelparkloop...

AMSTERDAM, 11 feb. In debatcentrum De Balie in Amsterdam vond afgelopen maandag de themadag Kracht van Congo plaats. Oud-minister Jan Pronk, schrijfster Lieve Joris en Alphonse Muambi, in 1994 vanuit Congo naar Nederland gevlucht, gingen in debat over de mogelijkheden van het door oorlog getergde land.

Congo kent een grote mate van instabiliteit en geweld. Sinds in 1997 de Derde Republiek van Congo werd opgericht zijn 4 miljoen mensen gevlucht als gevolg van de interne conflicten. 4,5 miljoen Congolezen zijn omgekomen, ook door de indirecte gevolgen van de conflicten, zoals armoede en ziekten. Congo is bekend om zijn rebellenlegers, waarvoor tienduizenden kinderen als strijders gerekruteerd zijn.

Jan Pronk is pessimistisch over de toekomst van de voormalige Belgische kolonie. Volgens hem zal Congo van alle Afrikaanse landen nog de meeste moeite hebben om ooit één natiestaat te worden. Muambi sluit daarbij aan: `Congo zal nooit met rust gelaten worden vanwege zijn grondstoffen, zoals coltan, tin, koper en diamant.’ Met name coltan is een belangrijke grondstof voor Congo, maar ook wereldwijd: in elk mobieltje en laptop is het metaal terug te vinden. De wereldeconomie verbruikt jaarlijks 3500 ton coltan. Driekwart komt uit Australië, Canada en Brazilië. Congo is de vierde producent ter wereld, maar in de ondergrond zit mogelijk driekwart van de wereldvoorraad. In plaats dat het metaal Congo welvaart brengt, betaalt het land een hoge prijs: een bloederige strijd om het bezit van en controle over de grond waar coltan te vinden is. Pronk noemt het een utopie dat de opbrengsten van de handel in coltan en de andere waardevolle grondstoffen ooit terecht zullen komen bij de Congolese bevolking. Volgens Muambi is dit wat het conflict in Congo voedt. ‘Het is dan ook geen etnisch conflict, zoals men in het Westen denkt.’

Muambi stelt dat democratie niet werkt voor Congo. Het afgelopen decennium is er weinig van democratie terecht gekomen. ‘Democratie kun je niet eten. Democratie in Congo wordt door zowel het Westen als veel Congolezen als doel gezien, en niet als middel om tot stabiliteit en welvaart te komen.’ Pronk vult aan: ‘Het Westen heeft geprobeerd Congo twee dingen op te leggen: de vrije markt, ten gunste van het Westen, en verkiezingen. Beide hebben niets met democratie te maken. Door opgelegde verkiezingen in een land als Congo worden bestaande etnische tegenstellingen uitvergroot.’ Volgens Pronk zou Congo er goed aan doen om op dit moment zowel de ‘vrije’ markt als de verkiezingen aan de kant te zetten.

Joris, die drie boeken over Congo schreef, brengt in dat Congo getuigen nodig heeft. Het is volgens de schrijfster gevaarlijk wanneer het Westen niet weet wat er gebeurt in het land. Zonder getuigen kunnen moordenaars, verkrachters en uitbuiters ongestraft hun gang gaan. Muambi stelt dat onder de aanwezigheid van de troepen van de Verenigde Naties verkrachting, roof en moord onverminderd door zijn gegaan. ‘VN, blijf maar voor de show. Blijf maar om de lijken te tellen, het aantal kindsoldaten te rapporteren en verkrachtingen te turven.’ Volgens Muambi zou de één miljard per jaar, de kosten voor de VN-macht in Congo, in tijden van economische crisis beter aan het Westen besteed zijn.

Voordat Muambi maandag zijn boek Democratie kun je niet eten over de mislukte Congolese verkiezingen in 2006 presenteerde, moest hem nog één ding van het hart: ‘Ontwikkelingshulp is niet een recht dat Afrikanen hebben. Het is niet de hulp waar Congo aanspraak op moet maken. Congo moet aanspraak maken op haar grondstoffen.’

Related posts:

1. Beveiligingsbedrijf plaatst beelden mogelijke dief Congolees beeld AMSTERDAM, 11 feb. Het beveiligingsbedrijf Zaive Security heeft herkenbare videobeelden...
2. ‘Angst voor islamisten in Egypte is onterecht’ Image via Wikipedia Amsterdam, 2 feb – Er heersen...
3. ‘Peace of Cake’ voor Rita Verdonk Het Blijbedrijf bracht gisteren taart langs bij Rita Verdonk. Het...

AMSTERDAM, 11 feb. Dit weekend opent stichting Blik Bijzonder haar kantoor in de 2e Oosterparkstraat in Amsterdam Oost. Initiatiefnemers Riska Wijgergangs en Monique Hoving werken al enkele jaren samen. Onder Blik Bijzonder hebben zij de losse projecten samengevoegd en willen zij ‘artistieke antwoorden op sociale vraagstukken’ bieden door samen te werken met  bedrijven, organisaties en instellingen.

Vijf vragen aan Riska Wijgergangs.

Blik Bijzonder richt zich op sociaal geïsoleerde groepen in de samenleving. Bepalen jullie wie die sociaal isoleerden zijn?

‘In veel gevallen kiezen wij de doelgroep van onze projecten zelf. Zo vinden we het belangrijk dat jongeren in een asielzoekerscentrum op een eerlijke manier in beeld worden gebracht. De directe samenleving heeft vaak veel vooroordelen over asielzoekers. Dikwijls is het beeld sterk gekleurd zonder dat er van een ontmoeting sprake is geweest. Blik Bijzonder wil dat men elkaar wél ontmoet. Vaak levert het al zoveel op wanneer deze mensen in contact komen met hun directe omgeving. We werken ook vraaggericht. Dat was bijvoorbeeld het geval bij de Stadsbajes in de P.I. Havenstraat. Gevangenen hebben maskers gemaakt, boevenmaskers, en vertelden hun verhaal. Buurtbewoners konden de gevangenen tijdens de expositie indirect ontmoeten. Die interactie is belangrijk, maar de doelgroep is het vertrekpunt.’

Dergelijke projecten kosten geld. De concurrentie in subsidieland is moordend. Hoe onderscheidt Blik Bijzonder zich?

‘Tja, we staan echt voor wat we willen. Als het goed genoeg is, dan komt het geld vanzelf. We schrijven niet naar de wensen en het jargon van subsidiegevers. Ook onderscheiden we ons door de keuze voor sociaal geïsoleerde groepen. Toch kost het ontzettend veel tijd om aan alle eisen te voldoen. Blik Bijzonder ontvangt op projectbasis financiële ondersteuning van Amsterdams Fonds voor Kunst (AFK), Stichting Doen, Prins Bernard Fonds, de Amsterdamse stadsdelen en gemeenten buiten Amsterdam. Blik Bijzonder wil meer inzetten op het betrekken van bedrijven bij onze projecten. Bedrijven kunnen sponsoren, maar spannender is wanneer we de samenwerking aangaan. We merken dat het aansluit op de tendens van het maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ik zie het als een win-win-situatie. Het is goed voor het imago van lokale bedrijven wanneer zij zich verbinden aan maatschappelijke projecten. Ook wortelen de bedrijven zo beter in de wijk. Tegelijk wordt Blik Bijzonder minder afhankelijk van subsidie.’

Blik Bijzonder start deze maand met het project Facelift waarbij gedetineerde jongens uit de Amsterdamse justitiële jeugdinrichting JOC in zes workshops aan de slag gaan met maskers en muziek. Dat doet sterk denken aan een eerder project: ‘Boevenmaskers’.

‘Het gaat hier om jongeren. Boevenmaskers zijn teveel een stempel. Vandaar de naam Facelift. Beeldvorming is het thema. Hoe zie jij jezelf? Hoe zie je anderen? En hoe zien zij jou? Ditmaal willen we een publiek bereiken, dat niet toch al op de expositie af zou komen. Om een breder publiek aan te trekken is de expositie op een wagen die verschillende wijken in Amsterdam zal aandoen. Op de wagen tref je een soort kijkdozen aan. Kijk je in de kijkdoos, dan kijk je jezelf in de ogen. Je spiegelbeeld draagt een masker en je hoort de stem van de maker. Je hoort zijn verhaal. Even ben je de boef/asielzoeker/jongere/maker zelf.’

Zitten de jongens van JOC hierop te wachten?

‘De workshops zijn niet therapeutisch bedoeld, de expressie staat voorop. Voor dit project hebben we twee muzikanten aangetrokken. Zij zullen door te rappen en muziek te maken met de deelnemers fragmenten van hun verhaal vastleggen. Dit zal te horen zijn bij de expositie. Wij denken dat dit aansluit bij de belevingswereld van de jongeren. Het doel is om bij de jongeren een onderlaag te raken. Het mooie naar buiten brengen, waardoor het publiek geraakt wordt. Daar zit ook een stukje kunst bij. Wat Blik Bijzonder doet is de vertaalslag maken. Het publiek wordt geconfronteerd met “andere” mensen of in ieder geval mensen die in een volledig andere situatie zitten dan zij zelf.’

Het raken van die onderlaag. Is dat niet therapeutisch?

‘Therapie richt zich op de negatieve ervaringen. Het doel is om de weegschaal in balans te brengen door op therapeutische wijze de negatieve ervaringen te verwerken. Wij zetten juist in op het “schaaltje” met positieve ervaringen. Toch loop je tijdens de workshops wel tegen de moeilijke ervaringen van de jongeren aan. Daar moet ruimte voor zijn, maar het is niet het doel van Blik Bijzonder.’

Related posts:

1. Een idee voor jezelf houden is een misdaad bezoekers van PechaKucha in de pauze, foto: NAP Bezoekers...
2. De Gulle Gevers: publieksfinanciering Kunstenaars moeten zelfredzaam worden, vindt het kabinet-Rutte. Niet de overheid,...
3. Yoeri Albrecht: een charmante man op zoek naar de confrontatie Image by De Balie via Flickr De journalistieke duizendpoot...